AI đang mở ra một giai đoạn phát triển mới cho giáo dục nghề nghiệp Việt Nam

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, trí tuệ nhân tạo đang trở thành một trong những công nghệ cốt lõi, tạo ra bước đột phá mới trong sản xuất, kinh doanh và quản trị xã hội. Việt Nam đang tích cực triển khai các chiến lược quốc gia về chuyển đổi số, phát triển kinh tế số và xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong đó, giáo dục nghề nghiệp giữ vai trò đặc biệt quan trọng với nhiệm vụ đào tạo lực lượng lao động kỹ thuật có kỹ năng số, đáp ứng yêu cầu phát triển mới.

Hội thảo được tổ chức nhằm thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, tăng cường chuyển giao tri thức và ứng dụng công nghệ số trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp. Đồng thời, tăng cường mối liên kết giữa các nhà khoa học, các cơ sở đào tạo, cơ quan quản lý và doanh nghiệp, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quốc gia trong bối cảnh chuyển đổi số.

Toàn cảnh Hội thảo. Ảnh: Hoàng Tùng

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS. Phạm Quang Thao nhấn mạnh vai trò quan trọng của AI trong thời đại Cách mạng công nghiệp 4.0, coi đây là một trong những điểm đột phá của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Ông cho biết, trong Dự thảo Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, ứng dụng AI vào giáo dục được xác định là một trong ba trọng tâm đột phá.

Đối với lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp, ông cho rằng việc ứng dụng các công cụ AI cần tập trung vào hai nhóm chính: người học và đội ngũ giáo viên, quản lý giáo dục. Với người học, cần đề xuất những phương pháp và chương trình đào tạo phù hợp từng ngành nghề. Với giáo viên và cán bộ quản lý, AI có thể hỗ trợ hiệu quả trong công tác quản lý, giảng dạy và tương tác.

Ông Nguyễn Thành Hưng - Nguyên Phó Vụ trưởng, Hàm Vụ trưởng Vụ Quan hệ Quốc tế Văn phòng Chính phủ cho rằng, ứng dụng AI trong giáo dục nghề nghiệp tại Việt Nam là xu hướng tất yếu, mang lại nhiều cơ hội để nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng nhu cầu lao động trong thời đại số.

Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả thì cần vượt qua các rào cản về hạ tầng, năng lực con người, phương pháp đào tạo và đảm bảo sử dụng có trách nhiệm. Việc đồng bộ chiến lược, đầu tư bài bản và kết hợp giữa công nghệ & thực hành sẽ là chìa khóa để giáo dục nghề nghiệp thực sự “thông minh” và hiệu quả.

Chia sẻ về lý do vì sao cần AI trong giáo dục nghề nghiệp, ông Nguyễn Thành Hưng nhận định AI có khả năng tự động hóa quy trình, phân tích dữ liệu lớn và cá nhân hóa trải nghiệm học tập, từ đó giúp tăng hiệu quả đào tạo nghề nghiệp. Ảnh: Hoàng Tùng

Trong bối cảnh chuyển đổi số, công nghiệp 4.0, ngành giáo dục nghề nghiệp đang chịu áp lực phải trang bị cho người học cả kỹ năng chuyên môn và kỹ năng số, vậy nên AI là công cụ hỗ trợ rất quan trọng. Giáo dục nghề nghiệp vốn nhấn mạnh thực hành và ứng dụng, AI có thể mở rộng cách thức dạy - học, ví dụ: mô phỏng, thực tế ảo, trợ lý ảo hướng dẫn kỹ năng giúp học viên tiếp cận nhanh hơn và linh hoạt hơn.

Bên cạnh nhiều lợi ích như cá nhân hoá học tập, hỗ trợ giảng dạy và quản lý, tăng tương tác thực hành, mô phỏng kỹ năng, hướng nghiệp và tuyển sinh thông minh, việc ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo AI trong phát triển giáo dục nghề nghiệp cũng có nhiều thách thức như hạ tầng và nguồn lực chưa đảm bảo, phương pháp đào tạo và nội dung chưa phù hợp.

Đưa ra giải pháp nâng cao hiệu quả, ông Hưng cho rằng cần xây dựng chiến lược, năng lực và hạ tầng tích hợp phương pháp đào tạo hiện đại như kết hợp học trực tuyến, mô phỏng, thực hành thực tế. Ngoài ra, các trường học cần đảm bảo đạo đức và hiệu quả bằng cách xây dựng nguyên tắc sử dụng AI, đánh giá và đo lường hiệu quả, đầu tư vào nghiên cứu và chia sẻ kinh nghiệm.

ThS. Lê Việt Cường - Phó phòng Tổ chức - Hành chính, Phụ trách công tác chuyển đổi số, Trường Cao đẳng Điện tử, Điện lạnh Hà Nội chia sẻ, việc ứng dụng AI trong giáo dục nghề nghiệp không chỉ giúp nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập mà còn góp phần hình thành hệ sinh thái hợp tác giữa trường - doanh nghiệp - chuyên gia, hướng tới mục tiêu phát triển năng lực số và kỹ năng thích ứng cho đội ngũ cán bộ, giảng viên và học viên.

"Hội thảo hôm nay là dịp để chúng ta cùng chia sẻ kinh nghiệm, mô hình, giải pháp thực tiễn và hướng tới hợp tác hiệu quả trong triển khai công nghệ AI tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, từ đó lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo trong toàn hệ thống" - ThS. Lê Việt Cường nhấn mạnh. Ảnh: Hoàng Tùng

Theo ông Cường, AI đang mở ra một giai đoạn phát triển mới cho giáo dục nghề nghiệp Việt Nam. Nếu được triển khai đúng hướng, AI sẽ giúp nâng cao năng lực số cho đội ngũ giảng viên, hiện đại hóa phương pháp giảng dạy và tăng cường mối liên kết giữa cơ sở đào tạo - doanh nghiệp - chuyên gia công nghệ.

Để AI thực sự trở thành công cụ hỗ trợ phát triển giáo dục nghề nghiệp hiệu quả, ThS. Lê Việt Cường đưa ra các giải pháp thiết thực:

• Tăng cường bồi dưỡng năng lực số cho giảng viên và cán bộ quản lý giáo dục nghề nghiệp, đặc biệt về sử dụng công cụ AI trong thiết kế, giảng dạy và đánh giá học tập.
• Phát triển bộ công cụ và học liệu mở về AI, giúp các trường có thể tiếp cận, tùy chỉnh và triển khai theo điều kiện của mình.
• Khuyến khích hợp tác giữa doanh nghiệp công nghệ và trường nghề cùng xây dựng mô hình thí điểm ứng dụng AI trong từng lĩnh vực cụ thể.
• Hỗ trợ đầu tư hạ tầng số, bao gồm hệ thống mạng, thiết bị mô phỏng, và trung tâm dữ liệu nghề nghiệp.
• Thiết lập diễn đàn thường niên về AI và giáo dục nghề nghiệp do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam và các trường phối hợp tổ chức nhằm duy trì mạng lưới chuyên gia, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ tư vấn kỹ thuật.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà giáo chia sẻ quan điểm AI không chỉ là công cụ hỗ trợ mà là nền tảng chiến lược giúp giáo dục nghề nghiệp Việt Nam chuyển mình mạnh mẽ từ mô hình đào tạo truyền thống sang mô hình đào tạo thông minh, số hóa và hội nhập quốc tế,…

Hoàng Tùng