AI công nghiệp có sự tham gia của con người: Bảo tồn tri thức, nâng cao năng lực ra quyết định

Tuy nhiên, trong bối cảnh đội ngũ kỹ sư, người vận hành và chuyên gia giàu kinh nghiệm dần nghỉ hưu, các doanh nghiệp cũng đối mặt với nguy cơ thất thoát nguồn tri thức vận hành được tích lũy qua nhiều thập kỷ. AI có sự tham gia của con người (Human-in-the-loop AI - HITL) đang trở thành giải pháp giúp kết hợp năng lực công nghệ với kinh nghiệm thực tiễn, đồng thời lưu giữ kiến thức quan trọng cho các thế hệ nhân sự tiếp theo.

Trí tuệ nhân tạo có sự tham gia của con người giúp các tổ chức công nghiệp phát huy tối đa chuyên môn của con người, bảo tồn kiến ​​thức nội bộ và đưa ra các quyết định thông minh hơn

Giữ con người ở vị trí trung tâm trong quy trình AI

HITL là mô hình trong đó con người chủ động tham gia vào quá trình phân tích, đánh giá và ra quyết định có sự hỗ trợ của AI. Trong môi trường công nghiệp, kỹ sư và người vận hành không chỉ giám sát kết quả cuối cùng mà còn đóng góp chuyên môn ở nhiều giai đoạn, từ xác định điều kiện hoạt động, cung cấp bối cảnh đến đánh giá các khuyến nghị của hệ thống.

Chẳng hạn, khi giám sát tình trạng thiết bị, tác nhân AI có thể liên tục phân tích dữ liệu và phát hiện những dấu hiệu bất thường. Tuy nhiên, kỹ sư là người xác định ngưỡng vận hành bình thường, bổ sung thông tin về lịch sử bảo trì và đánh giá liệu cảnh báo có thực sự cần can thiệp hay không.

Mức độ tham gia của con người được điều chỉnh theo tính chất và rủi ro của từng quy trình. AI có thể tự động tổng hợp dữ liệu, nhận diện sai lệch, nhưng những quyết định quan trọng như thay đổi thông số vận hành vẫn cần chuyên gia xem xét và xác nhận.

Kết hợp tốc độ AI với kinh nghiệm chuyên gia

Dữ liệu không phải lúc nào cũng phản ánh đầy đủ bối cảnh vận hành. Một hệ thống AI có thể phát hiện độ rung của máy nén tăng cao và đưa ra cảnh báo bất thường. Trong khi đó, kỹ sư giàu kinh nghiệm có thể biết thiết bị vừa khởi động lại và nhận ra đây là hiện tượng từng xuất hiện trong những lần vận hành trước.

AI cung cấp khả năng phân tích nhanh trên lượng dữ liệu lớn, còn con người bổ sung kinh nghiệm và khả năng phán đoán để xác định ý nghĩa thực sự của kết quả. Theo nội dung tài liệu, gần 9/10 kỹ sư kiểm chứng kết quả đầu ra của AI trước khi sử dụng. Điều này cho thấy vai trò đánh giá của chuyên gia vẫn rất quan trọng, đặc biệt khi các quyết định có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất.

Sự kết hợp trí tuệ nhân tạo trong sản xuất công nghiệp

Biến tri thức cá nhân thành tài sản của doanh nghiệp

Một trong những giá trị lớn nhất của HITL là khả năng ghi lại không chỉ kết quả công việc mà cả lý do đằng sau mỗi quyết định. Những kinh nghiệm như nhận biết dấu hiệu bất thường, lựa chọn phương án xử lý hay đánh giá điều kiện vận hành thường khó được thể hiện đầy đủ trong quy trình và báo cáo thông thường.

Seeq gọi nguồn tri thức tích lũy này là “Vốn Quyết định” (Decision Capital), bao gồm kiến thức vận hành, bối cảnh, phân tích, lập luận và lịch sử hành động của tổ chức. Khi được lưu trữ và chia sẻ, nguồn tri thức này giúp các kỹ sư khác tham khảo những tình huống tương tự, thay vì phải bắt đầu quá trình phân tích từ đầu.

AI công nghiệp còn có thể hỗ trợ truy xuất các phân tích và quyết định trước đây trong những cuộc điều tra mới. Kết hợp với công cụ ít hoặc không cần lập trình và trợ lý ngôn ngữ tự nhiên, nhân viên ở nhiều cấp độ chuyên môn dữ liệu có thể tiếp cận kho kiến thức chung thuận tiện hơn.

Mở rộng năng lực chuyên môn trong kỷ nguyên AI

HITL và Vốn Quyết định tạo thành một vòng tuần hoàn tri thức: kinh nghiệm con người góp phần nâng cao chất lượng quyết định do AI hỗ trợ, trong khi mỗi quyết định lại bổ sung dữ liệu và bối cảnh cho những lần xử lý tiếp theo.

Trong bối cảnh chuyển đổi nhân sự và tự động hóa ngày càng mạnh mẽ, doanh nghiệp cần xem việc bảo tồn tri thức chuyên gia là một phần quan trọng trong chiến lược ứng dụng AI. Mục tiêu không phải thay thế con người bằng công nghệ, mà là giúp AI phát huy hiệu quả nhờ kinh nghiệm thực tiễn, đồng thời biến tri thức của từng cá nhân thành năng lực chung, phục vụ hoạt động sản xuất an toàn và hiệu quả lâu dài.

Theo automation.com