Viettel khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao đầu tiên của Việt Nam

Sáng 16/1, tại Hà Nội, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) chính thức khởi công dự án đầu tư xây dựng Nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Đây là dấu mốc đặc biệt quan trọng, thể hiện quyết tâm của Viettel trong việc thực hiện nhiệm vụ chiến lược do Chính phủ và Bộ Quốc phòng giao, góp phần từng bước hình thành năng lực chế tạo chip bán dẫn trong nước, chào mừng Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Tham dự lễ khởi công có Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo. Cùng dự có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành Trung ương và địa phương, đại diện các tổ chức, doanh nghiệp, đối tác trong nước và quốc tế. Chủ tịch nước Lương Cường, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú gửi lẵng hoa chúc mừng.

Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng Phạm Minh Chính dự lễ khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam. Ảnh: VGP

Hạ tầng quốc gia cho công nghiệp bán dẫn

Dự án nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao do Viettel triển khai theo nhiệm vụ được Bộ Quốc phòng giao, trên cơ sở Nghị quyết của Chính phủ. Nhà máy được xây dựng trên diện tích 27 ha tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, với định hướng trở thành hạ tầng quốc gia phục vụ nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm và sản xuất chip bán dẫn. Khi đi vào hoạt động, nhà máy có khả năng đáp ứng nhu cầu của nhiều ngành công nghiệp trọng điểm như hàng không vũ trụ, viễn thông, Internet vạn vật (IoT), sản xuất ô tô, thiết bị y tế, tự động hóa,…

Theo Viettel, một sản phẩm chip bán dẫn hoàn chỉnh phải trải qua sáu công đoạn chính gồm: định nghĩa sản phẩm, thiết kế hệ thống, thiết kế chi tiết, chế tạo chip, đóng gói - đo kiểm và tích hợp - thử nghiệm. Thời gian qua, Việt Nam đã từng bước tham gia vào năm công đoạn, riêng khâu chế tạo chip - công đoạn phức tạp và then chốt nhất hiện chưa thể thực hiện trong nước. Việc xây dựng nhà máy tại Hòa Lạc sẽ giúp hoàn thiện và khép kín toàn bộ quy trình sản xuất chip bán dẫn ngay tại Việt Nam.

Dự án được triển khai trong giai đoạn 2026-2030, với lộ trình từ xây dựng nhà máy, tiếp nhận công nghệ đến hoàn thiện quy trình và nâng cao hiệu quả vận hành. Về dài hạn, nhà máy được quy hoạch để có thể mở rộng quy mô, tạo nền tảng cho Việt Nam từng bước tiếp cận các công nghệ bán dẫn tiên tiến hơn.

Ảnh dựng nhà máy chế tạo chip Viettel. Ảnh: Viettel

Phát biểu tại lễ khởi công, Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel cho biết, ngay sau sự kiện, Tập đoàn sẽ bắt tay triển khai dự án với mục tiêu đến hết năm 2027 hoàn thành đầu tư xây dựng, tiếp nhận chuyển giao công nghệ và bắt đầu sản xuất thử nghiệm. Giai đoạn 2028-2030 sẽ tập trung hoàn thiện, tối ưu quy trình, nâng cao hiệu suất dây chuyền theo các tiêu chuẩn của ngành, làm cơ sở để nghiên cứu công nghệ chế tạo chip ở tiến trình hiện đại hơn.

Khẳng định tinh thần tiên phong của doanh nghiệp quốc phòng - công nghệ, lãnh đạo Viettel cam kết phát huy truyền thống “người lính Bộ đội Cụ Hồ”, lấy tiến độ làm kỷ luật, lấy chất lượng làm chuẩn mực, lấy an toàn làm nguyên tắc, đóng góp bằng những kết quả cụ thể, cùng cả nước thực hiện thắng lợi chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam.

Dấu mốc chiến lược trong chuỗi giá trị toàn cầu

Phát biểu tại buổi lễ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh, đây không chỉ là một dự án đầu tư, mà là dấu mốc chiến lược, thể hiện quyết tâm của Việt Nam tham gia sâu, tham gia thực chất vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, hướng tới các mục tiêu của Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050.

Theo Thủ tướng, những con chip tuy nhỏ bé nhưng giữ vai trò quyết định các năng lực then chốt của mỗi quốc gia, từ kinh tế, công nghiệp đến quốc phòng - an ninh và vị thế quốc gia. Từ các thiết bị gia dụng như nồi cơm điện, tủ lạnh, ti vi, điện thoại thông minh, xe điện cho tới các hệ thống trí tuệ nhân tạo phức tạp, tất cả đều gắn chặt với công nghiệp bán dẫn.

Hiện nay, quy mô ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu đạt khoảng 2,3 nghìn tỷ USD và không còn là một lĩnh vực kinh tế thuần túy, mà đã trở thành vấn đề địa chính trị, an ninh quốc gia, biểu tượng cho sức mạnh công nghệ của mỗi quốc gia. Thực tế cho thấy, nếu thiếu năng lực về công nghiệp bán dẫn, một quốc gia sẽ bị hạn chế khả năng tự chủ chiến lược, phát triển kinh tế và bảo đảm quốc phòng - an ninh.

"Việt Nam lựa chọn con đường khó nhưng bền vững: từng bước làm chủ công nghệ lõi, chủ động tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu trên cơ sở hợp tác bình đẳng, cùng có lợi, với tinh thần ‘biến không thành có, biến khó thành dễ, biến không thể thành có thể", Thủ tướng nhấn mạnh.

Thủ tướng Phạm Minh Chính tham quan gian trưng bày. Ảnh: VGP

Về cơ sở chính trị - pháp lý, Thủ tướng khẳng định Đảng và Nhà nước luôn xác định công nghiệp bán dẫn là đột phá quan trọng, với các chủ trương, chính sách nhất quán, xuyên suốt. Trong đó, Nghị quyết 36-NQ/TW (2014) xác định công nghệ thông tin là “hạ tầng của hạ tầng”; Nghị quyết 23-NQ/TW (2018) coi công nghiệp công nghệ thông tin, điện tử là con đường chủ đạo; Nghị quyết 52-NQ/TW (2019) xác định đây là ngành ưu tiên có mức độ sẵn sàng cao; và đặc biệt, Nghị quyết 57-NQ/TW (2024) lần đầu tiên xác định bán dẫn là công nghệ chiến lược, cần từng bước làm chủ.

Lễ khởi công Nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao của Viettel vì vậy không chỉ mở ra một dự án mới, mà còn đặt nền móng cho khát vọng làm chủ công nghệ lõi, nâng cao năng lực tự chủ và vị thế của Việt Nam trong kỷ nguyên công nghệ số.

Phát biểu tại sự kiện, Thủ tướng Chính phủ cho biết, sau nhiều năm nỗ lực triển khai, ngành công nghiệp chip bán dẫn Việt Nam đã đạt được những kết quả quan trọng, bước đầu hình thành nền tảng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Cụ thể, Việt Nam đã xuất hiện các doanh nghiệp có năng lực tự chủ thiết kế một số dòng chip, với gần 60 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này, trong đó có 13 doanh nghiệp trong nước. Đồng thời, Việt Nam đang trở thành trung tâm đóng gói, kiểm thử chip, hiện đứng thứ ba thế giới về xuất khẩu chip sang thị trường Hoa Kỳ.

Cùng với đó, đội ngũ nhân lực bán dẫn nòng cốt từng bước được hình thành, với khoảng 6.000 kỹ sư chuyên ngành, song song với quá trình phát triển hạ tầng nghiên cứu, đào tạo tại các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm. Nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như Intel, NVIDIA, Samsung, Qualcomm, Marvell, Amkor và mới đây là ASML đã đầu tư, hợp tác tại Việt Nam, góp phần đưa Việt Nam tham gia ngày càng sâu vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu. Qua đó, vị thế quốc tế của Việt Nam được nhận diện rõ nét hơn, trở thành điểm đến “nổi lên” trong xu hướng tái cấu trúc và mở rộng chuỗi cung ứng chip bán dẫn toàn cầu.

Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cùng các đại biểu thực hiện nghi thức khởi công. Ảnh: Viettel

Đánh dấu bước chuyển mình từ tham gia sang làm chủ

Tuy nhiên, Thủ tướng Chính phủ cũng thẳng thắn chỉ rõ, ngành công nghiệp chip bán dẫn Việt Nam vẫn còn thiếu một mắt xích then chốt, đó là năng lực chế tạo chip. Vì vậy, việc khởi công Nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao không chỉ mang ý nghĩa đầu tư, mà còn khẳng định Việt Nam hoàn toàn có thể từng bước làm chủ công nghệ cao, hoàn thiện khâu quan trọng nhất trong chuỗi giá trị bán dẫn. Đây là bước chuyển mang tính bản lề, đánh dấu sự dịch chuyển từ tham gia sang làm chủ, từ lắp ráp sang sáng tạo, qua đó góp phần nâng cao tiềm lực và vị thế quốc gia trong kỷ nguyên số.

Theo Thủ tướng, dự án mang 5 ý nghĩa quan trọng:

Thứ nhất, từng bước làm chủ công nghệ lõi, hình thành năng lực chế tạo chip bán dẫn trong nước, hoàn thiện chuỗi giá trị và giảm phụ thuộc vào bên ngoài.

Thứ hai, bảo đảm an ninh và độ tin cậy công nghệ, thúc đẩy phát triển công nghệ lưỡng dụng, gắn chặt phát triển kinh tế với quốc phòng, an ninh.

Thứ ba, xây dựng hệ sinh thái bán dẫn quốc gia, lấy Nhà máy chế tạo chip làm hạt nhân, kết nối chặt chẽ “3 nhà” gồm Nhà nước - doanh nghiệp - nhà khoa học trong nghiên cứu, thiết kế, sản xuất và ứng dụng, qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa sang các ngành, lĩnh vực khác.

Thứ tư, phát triển nguồn nhân lực bán dẫn chất lượng cao, gắn đào tạo với sản xuất, tạo môi trường thực tiễn để đội ngũ kỹ sư, chuyên gia Việt Nam trưởng thành, làm chủ và sáng tạo công nghệ.

Thứ năm, đóng vai trò hạt nhân dẫn dắt, cầu nối và lực hút đối với khu vực doanh nghiệp tư nhân và FDI, từng bước hình thành các chuỗi cung ứng sản phẩm, dịch vụ công nghệ cao, góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp bán dẫn bền vững tại Việt Nam.

Các sản phẩm chip trưng bày tại Lễ khởi công. Ảnh: VGP

Đến năm 2030 tập trung làm chủ công nghệ cốt lõi

Để triển khai dự án Nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao bảo đảm chất lượng, hiệu quả và đúng tiến độ, Thủ tướng Chính phủ đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương liên quan, với mục tiêu đến năm 2030 từng bước làm chủ công nghệ cốt lõi của ngành công nghiệp bán dẫn.

Theo đó, Bộ Quốc phòng được giao chỉ đạo Tập đoàn Viettel hoàn thiện đầy đủ các thủ tục của dự án theo đúng quy định pháp luật; chủ động đề xuất, báo cáo và phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương trong quá trình triển khai, bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả cao. Đồng thời, thường xuyên bám sát thực tiễn để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao công nghệ gắn với phát triển nguồn nhân lực phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn; hỗ trợ kết nối các chuyên gia đầu ngành trong nước và quốc tế, đặc biệt là đội ngũ chuyên gia Việt Nam đang làm việc ở nước ngoài.

Bộ Tài chính được giao báo cáo cấp có thẩm quyền bố trí nguồn vốn, hướng dẫn triển khai thực hiện dự án, bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật, đáp ứng yêu cầu về chất lượng và tiến độ. UBND TP. Hà Nội khẩn trương thực hiện bàn giao mặt bằng cho dự án, đồng thời bảo đảm các điều kiện hạ tầng thiết yếu về điện, nước, giao thông… phục vụ xây dựng và vận hành nhà máy.

Các bộ, ngành liên quan, theo chức năng, nhiệm vụ được giao, có trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn và phối hợp với Bộ Quốc phòng và Tập đoàn Viettel triển khai dự án đúng quy định của pháp luật.

Thủ tướng nhấn mạnh, trong thời gian tới, phát triển công nghiệp bán dẫn là nhiệm vụ chiến lược đặc biệt quan trọng, song cũng rất khó khăn và đầy thách thức. Điều này đòi hỏi cách tiếp cận tổng thể, tư duy chiến lược và hành động đồng bộ, quyết liệt, hiệu quả, với tinh thần “làm việc nào dứt việc đó, làm việc nào ra việc đó”. Quá trình triển khai cần sự kết hợp hài hòa giữa vai trò kiến tạo của Nhà nước, năng lực tổ chức thực hiện của doanh nghiệp, sức sáng tạo của đội ngũ trí thức, nhà khoa học, cùng với hợp tác quốc tế sâu rộng, thực chất và hiệu quả, nhằm từng bước đưa Việt Nam làm chủ công nghệ bán dẫn cốt lõi.