Thủ tướng: Chậm nhất tới 2027 phải thiết kế , chế tạo được chíp bán dẫn

Phiên họp có sự tham dự của Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo; Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng; Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh; lãnh đạo các bộ, ngành trung ương, địa phương cùng đại diện các trường đại học, học viện, tập đoàn công nghệ lớn.

Tại phiên họp, các báo cáo và ý kiến trình bày đều khẳng định cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ với những bước tiến vượt bậc, đặc biệt trong lĩnh vực bán dẫn và trí tuệ nhân tạo. Ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu đang tăng trưởng mạnh, đồng thời tái cấu trúc sâu rộng cả về công nghệ và chuỗi cung ứng, song cũng đối mặt với nguy cơ đứt gãy do cạnh tranh địa chính trị giữa các cường quốc.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang chuyển mình từ mô hình tăng trưởng dựa vào lao động giá rẻ, gia công lắp ráp sang mô hình lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực cốt lõi.

Khung chính sách và hành động cụ thể

Nhằm tạo điều kiện cho ngành bán dẫn phát triển, nhiều chủ trương và chính sách đã được ban hành:

• Nghị quyết số 52-NQ/TW (2019) của Bộ Chính trị về tham gia cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

• Nghị quyết 57-NQ/TW (2024) và Nghị quyết 193/2025/QH15 của Quốc hội về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

• Nghị quyết 193/2025/QH15 ngày 19/02/2025 của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia,…

• Nghị quyết 71/NQ-CP (2025) của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW.

• Các Quyết định 1017/QĐ-TTg và 1018/QĐ-TTg (2024) về chiến lược và chương trình phát triển nhân lực ngành bán dẫn đến 2030, định hướng 2050.

• Chỉ thị 43/CT-TTg (2024) về đẩy mạnh đào tạo nhân lực bán dẫn.

Ngoài ra, Nghị định 182/2024/NĐ-CP (ban hành cuối năm 2024) cũng quy định về Quỹ Hỗ trợ đầu tư với các chính sách ưu tiên cho doanh nghiệp công nghệ cao và ngành bán dẫn.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: VGP

Đến nay, nhiều nhiệm vụ theo các văn bản trên đã được triển khai đúng tiến độ. Cụ thể: 10/38 nhiệm vụ thuộc Chiến lược phát triển ngành công nghiệp bán dẫn đã hoàn thành, 9/34 nhiệm vụ trong Chương trình phát triển nhân lực ngành bán dẫn được thực hiện xong và 8/37 nhiệm vụ của các bộ, ngành, địa phương theo Kết luận của phiên họp thứ nhất Ban Chỉ đạo cũng đã hoàn thành.

Về mặt thể chế, Chính phủ đã trình Quốc hội thông qua 3 luật, 2 nghị quyết liên quan đến ngành công nghiệp bán dẫn tại kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XV.

Phát triển nguồn nhân lực và hạ tầng

Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 50.000 kỹ sư ngành bán dẫn. Hiện có khoảng: 7.000 kỹ sư làm việc trong các doanh nghiệp thiết kế vi mạch, 6.000 kỹ sư và 10.000 kỹ thuật viên trong các doanh nghiệp đóng gói, kiểm thử, sản xuất vật liệu và thiết bị bán dẫn, hơn 100 chuyên gia Việt Nam trên toàn cầu tham gia vào Mạng lưới Đổi mới sáng tạo bán dẫn.

Hệ thống đào tạo cũng đang phát triển với: 166 cơ sở giáo dục đại học có chuyên ngành liên quan đến bán dẫn, hơn 6.300 sinh viên đang theo học ngành đúng, và 12.000 sinh viên ngành gần và gần 20 cơ sở có mô hình liên kết "3 Nhà": nhà nước - nhà trường - nhà doanh nghiệp.

Về hạ tầng, Tập đoàn CT Group đã khởi công mở rộng nhà máy chip do người Việt làm chủ, hướng tới mục tiêu sản xuất 100 triệu chip/năm vào 2027. Hệ sinh thái R&D, phòng sạch đạt chuẩn quốc tế đang được xây dựng tại SHTP Labs (TPHCM, 300 tỷ đồng) và Đại học Quốc gia Hà Nội (5 triệu USD).

Thu hút đầu tư và hợp tác quốc tế

Việt Nam hiện có khoảng 170 dự án FDI trong lĩnh vực bán dẫn và công nghệ cao, với tổng vốn gần 11,6 tỷ USD. Trong đó có các dự án lớn như Intel (4,1 tỷ USD), Amkor (1,6 tỷ USD), Hana Micron (673 triệu USD).

Về thiết kế chip, đã có gần 50 tập đoàn quốc tế (Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc,...) và hơn 10 doanh nghiệp trong nước như Viettel, FPT, CMC tham gia. Lĩnh vực đóng gói, kiểm thử có 14 doanh nghiệp nước ngoài và 1 doanh nghiệp trong nước. Công nghiệp phụ trợ ghi nhận sự hiện diện của 15 doanh nghiệp FDI.

Việt Nam cũng được chọn là một trong khoảng 10 quốc gia hợp tác với Hiệp hội bán dẫn toàn cầu để tổ chức chuỗi sự kiện SEMICON. Nhiều cơ sở đào tạo trong nước đã mở rộng liên kết quốc tế nhằm tăng cường nghiên cứu và đào tạo.

Việt Nam hiện có khoảng 170 dự án FDI trong lĩnh vực bán dẫn và công nghệ cao, tổng vốn đăng ký gần 11,6 tỷ USD

Tuy nhiên, ngành công nghiệp bán dẫn vẫn đối mặt nhiều thách thức: nhu cầu vốn lớn (10-20 tỷ USD/dự án); hạ tầng nghiên cứu, đào tạo, sản xuất còn hạn chế; nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng yêu cầu; chính sách ưu đãi mới ban hành nên cần thời gian để phát huy hiệu quả.

Định hướng phát triển và triển khai các nhóm nhiệm vụ trọng tâm

Kết luận phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, viện, trường trong việc triển khai nhiệm vụ phát triển ngành công nghiệp bán dẫn. Ông nhấn mạnh, ngành này là trụ cột chiến lược, là nền tảng cho phát triển trí tuệ nhân tạo và nền kinh tế số độc lập, tự chủ.

Thủ tướng khái quát 8 chuyển biến tích cực: nhận thức được nâng cao; tư duy đổi mới; hành động quyết liệt; thể chế cải thiện; kết quả tích cực, đặc biệt về nhân lực và hạ tầng; hợp tác mở rộng; các doanh nghiệp quan tâm; các đơn vị đào tạo, địa phương vào cuộc tích cực.

Tuy nhiên, ông cũng chỉ rõ các tồn tại như khó khăn về vốn, vướng mắc thể chế, tiến độ chậm, thiếu đột phá, hợp tác "3 Nhà" chưa hiệu quả và chuyển giao công nghệ còn hạn chế.

Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu kết luận phiên họp. Ảnh: VGP

Về định hướng phát triển, Thủ tướng yêu cầu Việt Nam phải có khả năng thiết kế, chế tạo và kiểm thử được một số loại chip bán dẫn cần thiết chậm nhất vào năm 2027. Để hiện thực hóa mục tiêu này, ông nêu rõ các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Cụ thể:

Việt Nam cần phát triển ngành bán dẫn theo lộ trình từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, nhưng với tinh thần tăng tốc, bứt phá, đột phá, tiến cùng và vượt lên. Các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp phải căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn để triển khai hiệu quả các chiến lược, nghị quyết, quyết định của Đảng, Quốc hội và Chính phủ.

Cả nước cần vận hành như một "đoàn quân thần tốc", đánh trận nhanh - mạnh - chắc thắng, đảm bảo hiệu quả lâu dài và bền vững. Song song, cần phát triển một hệ sinh thái bán dẫn toàn diện, đồng bộ, thực chất và hiệu quả.

Chính sách ưu đãi đặc thù phải được thiết kế để tháo gỡ những nút thắt lớn về hạ tầng, thể chế và nguồn nhân lực. Trong đó, thể chế cần thông thoáng, hạ tầng phải thông suốt, con người và tổ chức thực hiện cần thông minh, sáng tạo. Chính sách thu hút đầu tư cần chuyển từ thu hút đơn thuần sang thúc đẩy chuyển giao công nghệ.

Mối liên kết giữa Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp phải được tăng cường, kết nối chặt chẽ giữa khâu kiến tạo phát triển, nghiên cứu và sản xuất. Ngoài ra, phải bảo đảm phát triển cân bằng giữa khu vực công và tư thông qua mô hình hợp tác công - tư (PPP), đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế toàn diện và thực chất.

Cuối cùng, cần xây dựng thị trường chip bán dẫn cạnh tranh, lành mạnh, bình đẳng, vận hành theo cơ chế thị trường để tạo đòn bẩy phát triển ngành công nghiệp mũi nhọn này trong dài hạn.