Hà Nội hỗ trợ lắp điện mặt trời mái nhà: Để chính sách đi vào cuộc sống

Gia đình quan tâm đến điện mặt trời để giảm tiền điện

Chị Nguyễn Thị Quế, tại Thọ Am, Hà Nội, cho biết gia đình có bốn người, sử dụng điện chủ yếu cho điều hòa, tủ lạnh, máy giặt, bình nóng lạnh, bếp điện và máy tính. Trung bình mỗi tháng gia đình tiêu thụ khoảng 550-650 kWh, tiền điện khoảng 1,7-2 triệu đồng, có thể tăng vào mùa hè.

Gia đình đã quan tâm đến điện mặt trời mái nhà nhưng chưa quyết định đầu tư vì còn băn khoăn về chi phí ban đầu, thời gian hoàn vốn, độ bền thiết bị và khả năng sử dụng lượng điện tạo ra.

Theo chị Quế, nếu sử dụng điện mặt trời vào ban ngày cho những thiết bị hoạt động thường xuyên như điều hòa, máy bơm, tủ lạnh hoặc máy giặt, gia đình có thể giảm một phần lượng điện mua từ lưới.

Nếu chính sách hỗ trợ tối đa 6 triệu đồng được triển khai, gia đình sẽ có thêm động lực cân nhắc lắp đặt. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng còn phụ thuộc tổng chi phí, công suất phù hợp với nhu cầu và các điều kiện kỹ thuật. Chị cho rằng khoản hỗ trợ sẽ thiết thực hơn nếu thủ tục đơn giản, rõ ràng và người dân được tư vấn cụ thể.

Gia đình chị có mái nhà tương đối thuận lợi nhưng vẫn cần đơn vị chuyên môn khảo sát khả năng chịu lực, hướng mái, diện tích lắp đặt và hệ thống điện hiện có. Điều chị quan tâm là hệ thống có thể tạo ra bao nhiêu điện, tiết kiệm được bao nhiêu tiền mỗi tháng, thiết bị có được bảo hành và ai chịu trách nhiệm khi xảy ra sự cố.

Chị Nguyễn Thị Quế mong muốn thành phố cung cấp thông tin về công suất phù hợp, tiêu chuẩn thiết bị, yêu cầu an toàn và quy trình đăng ký, đồng thời có cơ chế kiểm soát chất lượng và các đơn vị cung cấp, lắp đặt.

Từ những mái nhà dân, nguồn điện sạch có thể được tạo ra ngay tại nơi tiêu thụ. Ảnh CTCP KT và TM Trường Sơn

Bên cạnh nhu cầu mong muốn lắp đặt, người dân cũng cần tính toán hiệu quả và an toàn khi lắp điện mặt trời áp mái. Theo anh Tạ Mạnh Thắng, sinh sống tại Cầu Giấy, Hà Nội, cho rằng chính sách phù hợp với những hộ sử dụng lượng điện lớn và có đủ diện tích để lắp đặt. Tuy nhiên, trước khi đầu tư, gia đình muốn biết rõ mức hỗ trợ, điều kiện hưởng và thủ tục đăng ký.

Theo anh Thắng, nếu hệ thống giúp giảm đáng kể hóa đơn điện và có thời gian hoàn vốn hợp lý, đây sẽ là động lực đầu tư. Ngược lại, chi phí ban đầu cao trong khi lượng điện sử dụng trực tiếp không nhiều có thể khiến thời gian hoàn vốn kéo dài.

Gia đình anh cũng quan tâm đến chất lượng tấm pin, bộ biến tần, dây dẫn, thiết bị bảo vệ và hệ thống lưu trữ nếu có. Với pin lưu trữ, người dân cần được hướng dẫn về vị trí lắp đặt, điều kiện thông gió, vận hành và xử lý sự cố.

Anh cho rằng những gia đình sử dụng ít điện vào ban ngày nhưng tiêu thụ nhiều vào buổi tối có thể cần cân nhắc phương án lưu trữ, song chi phí đầu tư vẫn là vấn đề cần tính toán. Vì vậy, các hệ thống nên được tư vấn theo nhu cầu thực tế thay vì áp dụng một mô hình giống nhau cho tất cả hộ dân.

Lắp bao nhiêu là đủ, chọn thiết bị thế nào?

Nếu chính sách được thông qua, thị trường điện mặt trời mái nhà dành cho hộ gia đình có thể có thêm dư địa phát triển. Tuy nhiên, bên cạnh số lượng hệ thống, chất lượng thiết bị, năng lực thi công và khả năng vận hành an toàn cũng cần được quan tâm.

Ông Nguyễn Văn Tuyển, Trưởng bộ phận kỹ thuật Công ty Cổ phần Techpal (TECHPAL Solar), cho rằng chính sách hỗ trợ tối đa 6 triệu đồng mỗi hộ có thể tạo thêm động lực để người dân quan tâm và đầu tư vào năng lượng sạch. Theo ông, hệ thống có lưu trữ còn giúp các gia đình chủ động hơn với nguồn điện khi lưới gặp sự cố, giúp giảm nhiệt mái nhà và bảo vệ môi trường.

Ông Nguyễn Văn Tuyển cho rằng người dân cần quan tâm đến chất lượng, nguồn gốc và chế độ bảo hành của thiết bị, đồng thời lựa chọn đơn vị thi công có năng lực. Với một hệ thống điện mặt trời mái nhà có chi phí từ 40 - hơn 100 triệu đồng ngoài phụ thuộc công suất, hệ thống lưu trữ, còn phụ thuộc lớn vào việc tối ưu quy trình nhận hỗ trợ. Trước khi lắp đặt, cần khảo sát kết cấu mái, hướng đón nắng và khả năng chịu lực để bảo đảm an toàn cũng như hiệu suất. Theo ông, tấm pin, biến tần và các thiết bị bảo vệ cần có nguồn gốc rõ ràng, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật phù hợp. Hệ thống khung giàn, dây dẫn, tủ điện cũng phải được thi công đúng kỹ thuật.

Đánh giá cao chính sách khuyến khuyến sử dụng năng lượng mặt trời của người dân, ông Đặng Văn Thiết, Giám đốc Công ty Cổ phần Kỹ thuật và Thương mại Trường Sơn cho rằng chính sách hỗ trợ là giải pháp khuyến khích phù hợp trong bối cảnh nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng.

Theo ông Thiết, nhiều người dân muốn sử dụng năng lượng tái tạo để tiết kiệm tiền điện nhưng mức đầu tư ban đầu từ 100-150 triệu đồng trở lên vẫn là khoản lớn với nhiều gia đình. Hiện nay với hệ thống điện áp mái nhà hòa lưới không lưu trữ, chi phí đầu tư hiện khoảng 8 triệu đồng/kWp, thời gian hoàn vốn khoảng 4-5 năm. Với hệ thống hybrid có hòa lưới và lưu trữ, chi phí khoảng 13 triệu đồng/kWp, thời gian hoàn vốn khoảng 6-7 năm. Vì vậy, người dân cần căn cứ nhu cầu và mục đích sử dụng để lựa chọn mô hình phù hợp với gia đình.

Cũng theo ông Đặng Văn Thiết, để chính sách phát huy hiệu quả, bên cạnh hỗ trợ tài chính cần có một hệ sinh thái đủ rõ ràng để người dân yên tâm đầu tư. Trước hết là thông tin minh bạch về hệ thống phù hợp, công suất, chi phí và thời gian hoàn vốn. Tiếp đó là kiểm soát nguồn gốc thiết bị, năng lực đơn vị thi công, chế độ bảo hành và bảo trì. Thủ tục từ khảo sát mái nhà, lắp đặt, đấu nối đến nghiệm thu cũng cần được hướng dẫn rõ ràng.

Ông khuyến cáo người dân lựa chọn nhà cung cấp có uy tín, yêu cầu chứng minh năng lực và nguồn gốc thiết bị, đồng thời tuân thủ các quy định về an toàn của Nhà nước và hướng dẫn của nhà sản xuất.

Sự phát triển của điện mặt trời mái nhà kéo theo nhu cầu về các giải pháp lưu trữ, quản lý và sử dụng năng lượng hiệu quả. Ảnh: TECHPAL

Lắng nghe từ thực tiễn triển khai của doanh nghiệp

Từ thực tế triển khai các hệ thống điện mặt trời, doanh nghiệp cho rằng để chính sách hỗ trợ đến được với nhiều hộ dân, thành phố cần đồng thời giải quyết bài toán thủ tục, tiêu chuẩn thiết bị và khả năng tiếp cận vốn.

Ông Đặng Văn Thiết cho rằng Nhà nước có thể đưa ra chính sách cụ thể cho từng mức tiêu thụ điện, từng diện tích mái khả dụng của hộ gia đình, qua đó giúp nguồn lực hỗ trợ sát hơn với nhu cầu thực tế. Bên cạnh đó, ông đề xuất có yêu cầu đối với các thiết bị chính của hệ thống điện mặt trời nhằm hạn chế sử dụng thiết bị không rõ nguồn gốc, bảo đảm an toàn lưới điện và phòng chống cháy nổ.

Ở góc độ triển khai, ông Nguyễn Văn Tuyển kiến nghị đơn giản hóa thủ tục hành chính, có thể áp dụng cơ chế đăng ký và giải ngân trực tuyến, minh bạch để người dân tiếp cận khoản hỗ trợ thuận tiện hơn. Ông cũng đề xuất thành phố xây dựng khung tiêu chuẩn kỹ thuật đối với thiết bị và đơn vị thi công, đồng thời có hướng dẫn phù hợp với đặc thù nhà ở tại Hà Nội, nhất là nhà ống, nhà phố có diện tích mái hẹp hoặc bị che bóng. Việc khảo sát và đấu nối cần được phối hợp đồng bộ với EVN Hà Nội. Có thể nghiên cứu liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp và ngân hàng, kết hợp khoản hỗ trợ của thành phố với các chương trình tín dụng xanh hoặc chính sách tài chính phù hợp để giảm áp lực vốn đầu tư ban đầu cho hộ gia đình.

Nếu được triển khai đồng bộ, mỗi mái nhà có thể trở thành một điểm sản xuất điện sạch, và khi được nhân rộng, những nguồn điện nhỏ này sẽ góp phần hình thành mạng lưới năng lượng phân tán cho đô thị. Qua đó, chính sách không chỉ hỗ trợ người dân đầu tư mà còn tạo thêm động lực để Hà Nội từng bước chuyển từ mô hình tiêu thụ điện đơn thuần sang chủ động hơn trong sản xuất và sử dụng năng lượng sạch.