Hà Nội đề xuất hỗ trợ trực tiếp kinh phí cho hộ dân lắp điện mặt trời mái nhà

Chính sách dự kiến thực hiện từ năm 2026 đến hết năm 2030, được kỳ vọng góp phần phát triển nguồn điện phân tán, giảm áp lực lên lưới điện và thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch tại Thủ đô.

Áp lực cung ứng điện ngày càng lớn

Hà Nội hiện có nhu cầu dùng điện chiếm khoảng 15% tổng nhu cầu điện quốc gia và được dự báo tiếp tục tăng trong giai đoạn 2026-2030, cùng quá trình đô thị hóa, gia tăng dân số cơ học và mở rộng các hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đặc biệt, trong những đợt nắng nóng kéo dài, phụ tải điện của Thủ đô thường tăng mạnh do nhu cầu sử dụng điều hòa và các thiết bị làm mát tại hộ gia đình, cơ quan, trung tâm thương mại và cơ sở sản xuất.

Trong khi đó, Hà Nội hầu như không có nguồn điện lớn tại chỗ. Điều này tạo thêm áp lực lên hệ thống truyền tải, phân phối và tiềm ẩn nguy cơ quá tải cục bộ khi phụ tải đạt đỉnh.

Điện mặt trời mái nhà được xem là một trong những giải pháp phù hợp. Nguồn điện được sản xuất ngay tại hộ gia đình, cơ quan hoặc cơ sở sản xuất mà không cần sử dụng thêm quỹ đất. Khi kết hợp với hệ thống lưu trữ, lượng điện tạo ra vào ban ngày nhưng chưa sử dụng hết có thể được tích trữ để dùng vào buổi tối, qua đó giúp tăng khả năng tự chủ năng lượng.

Hà Nội có tiềm năng phát triển điện mặt trời mái nhà với mức bức xạ trung bình khoảng 1.329 kWh/m²/năm. Mái nhà của hộ dân, cơ quan và cơ sở sản xuất có thể được tận dụng để tạo điện tại chỗ.

Điện mặt trời mái nhà cũng có thể giúp các hộ giảm lượng điện lấy từ lưới, nhất là vào ban ngày, thời điểm phụ tải mùa hè thường tăng cao.

Chỉ thị số 06/CT-UBND ngày 17/4/2026 do UBND thành phố Hà Nội ban hành về tăng cường tiết kiệm năng lượng năm 2026 và các năm tiếp theo trên địa bàn thành phố đặt mục tiêu và yêu cầu tiết kiệm điện cho từng khu vực, lĩnh vực cụ thể: tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ hàng năm; trong các tháng cao điểm nắng nóng (tháng 4, 5, 6, 7) tiết kiệm tối thiểu 10% điện năng tiêu thụ.

Đối với các cơ sở sử dụng năng lượng có điện năng tiêu thụ từ 500.000 kWh/năm trở lên phải tiết kiệm ít nhất 3% điện năng tiêu thụ trên một đơn vị sản phẩm hoặc phải tiết kiệm ít nhất 3% tổng điện năng tiêu thụ trong năm.

Đồng thời, Hà Nội phấn đấu hàng năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên địa bàn lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ; hoặc phấn đấu tổng công suất phát triển đạt 20% công suất lắp đặt điện mặt trời mái nhà.

Điện mặt trời mái nhà được xem là một trong những giải pháp phù hợp với các hộ gia đình. Ảnh minh họa

Hỗ trợ tối đa 6 triệu đồng mỗi hộ

Trước yêu cầu bảo đảm cung ứng điện và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng xanh, Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội đang lấy ý kiến dự thảo nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và hệ thống lưu trữ điện.

Theo dự thảo, hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà được đề xuất hỗ trợ 1 triệu đồng cho mỗi kWp tổng công suất định mức của các tấm quang điện, nhưng tối đa 3 triệu đồng mỗi hộ. Hệ thống thuộc diện hỗ trợ phải có tổng công suất định mức từ 1 kWp trở lên.

Đối với hệ thống lưu trữ điện được lắp đặt đồng bộ, mức hỗ trợ dự kiến là 1 triệu đồng cho mỗi kWh tổng dung lượng lưu trữ, tối đa 3 triệu đồng mỗi hộ. Hệ thống lưu trữ phải có tổng dung lượng từ 2 kWh trở lên.

Như vậy, một hộ gia đình đầu tư đồng thời điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ có thể được hỗ trợ tổng cộng tối đa 6 triệu đồng.

Mức hỗ trợ được xác định căn cứ công suất, dung lượng ghi trong tài liệu kỹ thuật của thiết bị và không vượt quá chi phí thực tế, hợp pháp mà hộ gia đình đã thanh toán sau khi trừ các khoản hỗ trợ khác của Nhà nước cho cùng nội dung đầu tư, nếu có.

Mỗi nhà ở riêng lẻ là chỗ ở hợp pháp của hộ gia đình chỉ được hỗ trợ một lần. Hệ thống phải hoàn thành lắp đặt, thực hiện đầy đủ thủ tục phát triển nguồn điện và vận hành đúng quy định. Hộ nhận kinh phí phải cam kết sử dụng hệ thống đúng mục đích ít nhất ba năm.

Kinh phí dự kiến được bố trí từ ngân sách thành phố, bổ sung có mục tiêu cho ngân sách cấp xã. UBND cấp xã tiếp nhận hồ sơ; Chủ tịch UBND cấp xã quyết định phê duyệt hoặc thu hồi kinh phí.

Dự thảo cũng yêu cầu việc hỗ trợ phải công khai, minh bạch, đúng đối tượng và ngăn ngừa trục lợi. Hộ sử dụng hồ sơ giả, dùng hệ thống sai mục đích hoặc tự ý tháo dỡ trước thời hạn cam kết có thể bị thu hồi toàn bộ kinh phí.

Tính toán công suất, đặt an toàn lên hàng đầu

Theo khuyến nghị của các chuyên gia, trước khi đầu tư, hộ gia đình cần xác định rõ nhu cầu tiêu thụ điện, công suất dự kiến lắp đặt, điều kiện thực tế của mái nhà, phương án đấu nối và việc có bán điện dư hay không.

Người dân nên trao đổi với đơn vị điện lực ngay từ giai đoạn khảo sát để được hướng dẫn các yêu cầu kỹ thuật liên quan. Việc lựa chọn công suất phù hợp giúp nâng cao hiệu quả đầu tư và tránh lãng phí.

Với những gia đình sử dụng ít điện vào ban ngày nhưng có nhu cầu cao vào buổi tối, hệ thống lưu trữ cần được cân nhắc trên cơ sở chi phí, dung lượng và thời gian hoàn vốn.

Anh Nguyễn Đức Hiếu, Phường Định Công, Thành phố Hà Nội, cho rằng nhu cầu lắp điện mặt trời mái nhà của các hộ gia đình không chỉ xuất phát từ mong muốn giảm tiền điện mà còn hướng tới chủ động nguồn năng lượng và sử dụng điện hiệu quả hơn.

Nếu có chính sách hỗ trợ phù hợp, nhiều gia đình sẽ sẵn sàng đầu tư hệ thống điện mặt trời, đặc biệt là những hộ có mái nhà đủ diện tích và mức tiêu thụ điện cao vào ban ngày. Tuy nhiên, để người dân mạnh dạn đầu tư, chính sách cần ổn định trong thời gian đủ dài để các gia đình có thể tính toán thời gian hoàn vốn và hiệu quả kinh tế của hệ thống.

Theo anh Hiếu, một vấn đề khác là lượng điện mặt trời sản xuất không phải lúc nào cũng trùng với thời điểm gia đình sử dụng nhiều điện. Vì vậy, anh cho rằng cần có thêm các giải pháp khuyến khích sử dụng pin lưu trữ, đồng thời có cơ chế rõ ràng đối với lượng điện dư phát lên lưới. Khi người dân có thể chủ động lựa chọn giữa lưu trữ, sử dụng tại chỗ hoặc đưa phần điện dư lên lưới theo quy định, hiệu quả của hệ thống sẽ được nâng cao.

Anh cũng cho rằng thị trường cần có nhiều đơn vị cung cấp dịch vụ trọn gói, từ khảo sát mái nhà, tư vấn công suất, thiết kế, lắp đặt đến bảo trì và xử lý sự cố. Người dân không nên phải tự tìm hiểu quá nhiều thông tin kỹ thuật khi quyết định đầu tư một hệ thống có giá trị tương đối lớn. Điều người dân cần không chỉ là hỗ trợ tiền lắp đặt mà quan trọng hơn là một chính sách rõ ràng, ổn định và một thị trường thiết bị, dịch vụ minh bạch. Khi biết trước chi phí, hiệu quả, thời gian hoàn vốn và trách nhiệm của đơn vị lắp đặt, các gia đình sẽ dễ dàng quyết định hơn.

Theo dự thảo, chủ hộ phải chịu trách nhiệm về an toàn điện, phòng cháy chữa cháy, khả năng chịu lực của công trình, bảo vệ môi trường và xử lý thiết bị sau sử dụng. Thành phố cũng cần công khai tiêu chuẩn kỹ thuật, đơn giản hóa thủ tục, kiểm soát chất lượng thiết bị và năng lực đơn vị thi công.

Nếu được thông qua và triển khai đồng bộ, chính sách không chỉ giúp các hộ gia đình giảm bớt chi phí đầu tư mà còn tạo động lực phát triển năng lượng sạch tại chỗ. Mỗi hệ thống có quy mô không lớn, nhưng khi được nhân rộng sẽ góp phần bổ sung nguồn cung, giảm áp lực cho lưới điện vào giờ cao điểm và thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng xanh của Thủ đô.

Cùng tham khảo bảng chi phí lắp đặt cho hộ gia đình dưới đây: