 |
| Bổ sung công nghệ đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị vào nhóm 10 công nghệ chiến lược quốc gia - Ảnh minh họa |
Đây được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm bám sát yêu cầu phát triển hạ tầng chiến lược, hình thành các ngành công nghiệp mới và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của Việt Nam.
Quyết định có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026 và thay thế Quyết định số 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, một trong những nội dung đáng chú ý của quyết định lần này là việc điều chỉnh Danh mục công nghệ chiến lược từ 11 nhóm xuống còn 10 nhóm công nghệ chiến lược. Trong đó, bổ sung nhóm công nghệ đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị; đồng thời tái cấu trúc các nhóm công nghệ số theo hướng tích hợp hơn.
Cụ thể, các nhóm công nghệ số trước đây được lược bỏ và chuyển thành nhóm “Công nghệ trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bản sao số, điện toán đám mây”. Theo đánh giá của Bộ KH&CN, việc điều chỉnh này phản ánh xu hướng hội tụ công nghệ và yêu cầu tập trung vào các nền tảng số có tính dẫn dắt cao trong kỷ nguyên chuyển đổi số.
Đáng chú ý, công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị được đưa vào danh mục công nghệ chiến lược quốc gia. Theo Bộ Bộ Khoa học và Công nghệ, đây là công nghệ đáp ứng rất rõ các tiêu chí quy định tại khoản 2 Điều 5 Luật Công nghệ cao năm 2025, bởi gắn với một không gian hạ tầng chiến lược quốc gia rất lớn, có khả năng tạo tác động lan tỏa mạnh tới nhiều ngành kinh tế và hình thành năng lực công nghiệp mới của Việt Nam.
Theo định hướng của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đây là loại công nghệ đặc biệt phù hợp với yêu cầu hình thành ngành công nghiệp mới, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tăng cường tự chủ ở các lĩnh vực hạ tầng then chốt.
Không chỉ là công nghệ giao thông đơn thuần, công nghệ đường sắt tốc độ cao được nhìn nhận là một cụm công nghệ tích hợp bao gồm hạ tầng, vật liệu, xây dựng, thông tin tín hiệu, điện - sức kéo, điều khiển, phương tiện và bảo trì vận hành.
Nền tảng thực tiễn cho việc đưa công nghệ này vào danh mục chiến lược được củng cố mạnh mẽ sau khi Quốc hội ban hành Nghị quyết số 172/2024/QH15 về chủ trương đầu tư Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.
Theo Nghị quyết, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam có chiều dài khoảng 1.541 km, tốc độ thiết kế 350 km/h, với sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 1,713 triệu tỷ đồng. Quy mô đặc biệt lớn của dự án không chỉ tạo ra nhu cầu đầu tư hạ tầng mà còn mở ra không gian thị trường và học hỏi công nghệ đủ lớn để hình thành năng lực công nghiệp mới.
Theo đánh giá của Bộ Khoa học và Công nghệ,, quy mô này sẽ giúp công nghệ đường sắt tốc độ cao trở thành một trục công nghệ chiến lược thực sự, thay vì chỉ là một nhánh công nghệ nhập khẩu phục vụ thi công dự án.
Trong khi đó, Bộ Xây dựng cũng chỉ rõ Việt Nam hiện chưa có kinh nghiệm trong thiết kế, xây dựng, chế tạo cấu kiện, thiết bị cũng như tổ chức vận hành - bảo trì đường sắt tốc độ cao với yêu cầu kỹ thuật và độ chính xác cao. Vì vậy, việc từng bước làm chủ công nghệ, giảm dần phụ thuộc vào tư vấn, công nghệ và nhà thầu nước ngoài là yêu cầu cấp thiết.
Đây được xem là cơ sở quan trọng để xếp công nghệ đường sắt tốc độ cao vào danh mục chiến lược theo đúng định hướng làm chủ công nghệ trong các lĩnh vực then chốt.
Ở góc độ kỹ thuật, việc bổ sung nhóm công nghệ này cũng giúp danh mục mới bám sát hơn với thực tiễn phát triển hạ tầng và mục tiêu công nghiệp hóa gắn với các dự án quốc gia quy mô lớn. Trước đó, Quyết định số 1131/QĐ-TTg chưa có nhóm công nghệ nào phản ánh trực tiếp trục công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.
Theo chinhphu.vn
