Các quốc gia cần chủ động dự trữ năng lượng trước sức ép biến động địa chính trị

Sự kiện là vấn đề khá nóng, thu hút được sự tham gia của các cơ quan quản lý Nhà nước, lãnh đạo bộ ngành và nhiều doanh nghiệp trong nước

Cần sớm chấm dứt sự lệ thuộc của các quốc gia vào nguồn năng lượng trên thế giới

Phát biểu tại hội thảo, TS. Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam cho rằng, những diễn biến địa chính trị gần đây, đặc biệt tại Trung Đông, đã bộc lộ rõ mức độ phụ thuộc của nhiều quốc gia vào các nguồn cung năng lượng tập trung.

Khi rủi ro xảy ra tại các khu vực trọng yếu, tác động không chỉ dừng ở giá dầu mà còn lan rộng đến toàn bộ chuỗi cung ứng năng lượng. Việt Nam cũng không nằm ngoài ảnh hưởng của sức ép địa chính trị đang ngày càng gia tăng.

Đồng tình với phát biểu của Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, TS. Hà Huy Ngọc (Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới) cũng đưa ra nhận định, thị trường năng lượng toàn cầu đang ngày càng nhạy cảm với các biến động địa chính trị. Căng thẳng tại Trung Đông không chỉ đẩy giá dầu tăng mà còn làm gia tăng rủi ro gián đoạn nguồn cung, chi phí vận tải và biến động tài chính.

Ông dẫn chứng, đầu tháng 3/2026, giá dầu Brent đã có thời điểm vượt 115 USD/thùng, phản ánh lo ngại thiếu hụt nguồn cung. Các tuyến vận tải chiến lược như eo biển Hormuz cũng đối mặt nguy cơ gián đoạn, khiến chi phí logistics và bảo hiểm hàng hải tăng mạnh.

Một số biến động tại các “điểm nghẽn” vận tải đã tạo hiệu ứng dây chuyền lên giá năng lượng, tỷ giá và chi phí tài chính toàn cầu. Điều này khiến năng lượng không còn là yếu tố đầu vào đơn thuần mà trở thành biến số có tính chi phối đối với ổn định kinh tế.

Cũng theo TS. Hà Huy Ngọc, Việt Nam là nền kinh tế đang phụ thuộc nhiều vào thương mại quốc tế và nhập khẩu năng lượng nên trở thành quốc gia chịu ảnh hưởng khá lớn về các biến động năng lượng thế giới.

Theo ước tính, tổng nhu cầu xăng dầu và khí đốt của Việt Nam hiện khoảng 26,65 triệu tấn mỗi năm, trong khi nguồn cung nội địa mới đáp ứng khoảng 54,4%. Phần còn lại phụ thuộc vào nhập khẩu, trong đó khu vực Trung Đông chiếm tỷ trọng đáng kể.

Trong tháng 3/2026, giá xăng E5 A92 tăng hơn 26%, dầu diesel tăng trên 57% so với bình quân tháng trước. Sự gia tăng này nhanh chóng đẩy chi phí vận tải, logistics và sản xuất đi lên, tạo áp lực lan tỏa tới nhiều ngành kinh tế.

Bên cạnh ngành năng lượng, các ngành hàng không, xây dựng, hóa chất, phân bón và nông nghiệp cũng chịu áp lực lớn từ chi phí đầu vào. Trong đó, nếu giá nhiên liệu của ngành xây dựng tăng gấp đôi, chi phí dự toán công trình giao thông có thể tăng gần 16%, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và hiệu quả đầu tư.

TS. Nguyễn Quốc Thập nhấn mạnh, việc tháo gỡ các vướng mắc để đưa vào khai thác hiệu quả các dự án năng lượng tái tạo đã hoàn thành nhưng chưa được đấu nối sẽ giúp tận dụng nguồn lực sẵn có, giảm áp lực nguồn cung trong bối cảnh nhiều biến động

Mỗi quốc gia cần chủ động xây dựng chiến lược năng lượng dài hạn

Từ thực tế trên, các chuyên gia cho rằng, Việt Nam cần chuyển từ tư duy ứng phó ngắn hạn sang xây dựng chiến lược năng lượng chủ động và dài hạn.

Theo TS. Hà Huy Ngọc, vấn đề cốt lõi không chỉ là đảm bảo đủ nguồn cung trong ngắn hạn mà là nâng cao khả năng làm chủ hệ thống năng lượng trong trung và dài hạn. Điều này bao gồm việc tăng cường dự trữ, đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao tính linh hoạt của hệ thống.

Dưới góc nhìn là nhà quản lý trong ngành năng lượng, TS. Nguyễn Quốc Thập đề xuất lộ trình cụ thể trong xây dựng chiến lược dự trữ năng lượng quốc gia.

Theo ông, trong ngắn hạn, Việt Nam cần điều hành linh hoạt, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu để giảm áp lực tức thời. Giai đoạn trung hạn, cần xây dựng hệ thống dự trữ năng lượng chiến lược và hoàn thiện chuỗi LNG. Còn về dài hạn, cần rà soát, cập nhật quy hoạch năng lượng theo hướng giảm dần phụ thuộc nhập khẩu và tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo.

Một trong những giải pháp quan trọng là đẩy nhanh xây dựng kho dự trữ dầu thô và xăng dầu, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế để đa dạng hóa nguồn cung.

Theo TS. Hà Huy Ngọc, vấn đề cốt lõi không chỉ là đảm bảo đủ nguồn cung trong ngắn hạn mà là nâng cao khả năng làm chủ hệ thống năng lượng trong trung và dài hạn

Cần giải pháp đồng bộ cho chiến lược dự trữ năng lượng

Đồng tình với các nhà quản lý ngành năng lượng, các chuyên gia tại hội thảo cũng góp thêm ý kiến, bên cạnh nguồn năng lượng truyền thống, cần phát triển các nhiên liệu thay thế như E5, E10 nhằm giảm phụ thuộc vào xăng dầu.

Các chuyên gia nhận định, trong dài hạn, sự chuyển dịch năng lượng là xu hướng tất yếu. Việt Nam cần đẩy mạnh phát triển điện gió, điện mặt trời, đầu tư nâng cấp hệ thống truyền tải và lưu trữ.

Đồng thời, tháo gỡ vướng mắc để đưa các dự án năng lượng tái tạo đã hoàn thành vào vận hành, cùng với hoàn thiện hạ tầng logistics, cảng và kho chứa, sẽ góp phần nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng.

Kết luận hội thảo, TS. Nguyễn Quốc Thập nhấn mạnh, việc tháo gỡ các vướng mắc để đưa vào khai thác hiệu quả các dự án năng lượng tái tạo đã hoàn thành nhưng chưa được đấu nối sẽ giúp tận dụng nguồn lực sẵn có, giảm áp lực nguồn cung trong bối cảnh nhiều biến động. Bên cạnh đó, việc hoàn thiện hạ tầng năng lượng, bao gồm hệ thống cảng, kho chứa và logistics, đây là yếu tố then chốt để nâng cao khả năng thích ứng của toàn hệ thống.

Thùy Linh