Nguồn nhân lực logistics thật sự gặp khó khăn dẫn đến phần lớn các doanh thu của ngành logistics rơi vào tay các doanh nghiệp nước ngoài. Theo các chuyên gia, trong thời gian tới, chất lượng nguồn nhân lực sẽ là một trong những yếu tố then chốt giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp logistics, phát triển ngành logistics một cách mạnh mẽ và bền vững.
Nhân lực logistics mới đáp ứng được 10% thị trường
Phát biểu tại Diễn đàn Logistics Việt Nam 2021, Trưởng ban Kinh tế trung ương Trần Tuấn Anh cho biết, những biện pháp phòng chống dịch ở các nước trên thế giới đã ảnh hưởng đến nhiều mặt về kinh tế, xã hội trong đó có ngành logistics. Trong thời gian dịch bệnh diễn biến phức tạp, ngành logictics trong nước đã bộc lộ những điểm yếu như: chi phí cao, sự liên kết giữa các doanh nghiệp logictics còn yếu, chưa hình thành mạng lưới để thúc đẩy sự phát triển.
Theo ông Trần Tuấn Anh, chuyển đổi số trong ngành logictics còn chậm, nhất là nguồn nhân lực còn yếu và thiếu, chỉ đáp ứng được khoảng 10% thị trường.
Còn theo Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên, 2 năm qua, dưới tác động nặng nề của dịch Covid-19, ngành logistics đã nỗ lực trong việc bảo đảm luân chuyển hàng hóa, chuỗi cung ứng, tăng trưởng bình quân của ngành hằng năm từ 10%-15%. Tuy nhiên, ngành dịch vụ logistics trong nước vẫn còn nhiều hạn chế, chưa phát triển tương xứng với tiềm năng, lợi thế địa kinh tế của Việt Nam; năng lực cạnh tranh của ngành còn thấp, chi phí logistics còn cao,…
Theo Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên, một trong những nguyên nhân chủ yếu chính là sự thiếu hụt nguồn nhân lực, chưa thực sự đáp ứng kịp thời nhu cầu phát triển trong tình hình mới. “Sự khó khăn về nguồn nhân lực của ngành logistics sẽ càng tăng khi Việt Nam hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, nhất là trong khu vực Cộng đồng Kinh tế ASEAN và tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới” – Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nhận định.
Theo báo cáo logistics Việt Nam năm 2021 cũng nêu rõ các doanh nghiệp logistics Việt Nam tiếp tục phải đối mặt việc cạnh tranh gay gắt với các doanh nghiệp logistics nước ngoài. Doanh nghiệp logistics Việt Nam chiếm tỉ trọng lớn nhưng đa số là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, cung cấp những dịch vụ chưa có giá trị gia tăng cao, vì vậy doanh thu của các doanh nghiệp logistics nước ngoài luôn chiếm thị phần cao hơn.
Xây dựng đề án phát triển nguồn nhân lực
Các đại biểu đến từ cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội và các doanh nghiệp đều thống nhất rằng ngành logistics Việt Nam cần nâng cao năng lực chuyên môn, chất lượng dịch vụ, đầu tư hơn nữa cho cơ sở hạ tầng, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học – công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Trần Tuấn Anh cho rằng bên cạnh việc kiên trì giải pháp cắt giảm chi phí logistics, tái cấu trúc dịch vụ logistics, cần phát huy tối đa nguồn lực con người. Ông đề nghị Bộ Công Thương sớm xây dựng chiến lược, đề án phát triển nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành logistics.
Bà Carolyn Turk – Giám đốc quốc gia, Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam chia sẻ, những khó khăn trong bối cảnh đại dịch Covid-19 khiến giá cước vận chuyển logictics tăng cao trên toàn thế giới. Song, đại dịch Covid-19 cũng thúc đẩy chuyển đổi số trên toàn cầu. Trong bối cảnh này, doanh nghiệp và người tiêu dùng cũng gia tăng việc thanh toán trên nền tảng số. Việc Việt Nam hội nhập thị trường toàn cầu và khu vực, tham gia các hiệp định thương mại tự do đã tăng thêm động lực để xây dựng và phát triển ngành logistics. Bên cạnh đó, dòng chảy thương mại cao cũng sẽ làm tăng nhu cầu và giúp dịch vụ logistics cạnh tranh tích cực hơn.
Dưới góc nhìn doanh nghiệp, ông Đỗ Xuân Minh, Giám đốc SNP Logistics thuộc Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn, kiến nghị Chính phủ, các bộ, ngành quan tâm đúng mức cho nhân lực chất lượng cao ngành logistics. Theo ông, cần hình thành mạng lưới doanh nghiệp logistics mạnh, có cơ chế đặc biệt cho doanh nghiệp để nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong vấn đề đào tạo nguồn nhân lực, cần gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và đáp ứng các chuẩn mực của khu vực, thế giới.
Bản thân doanh nghiệp logistics trong nước cũng đã chủ động triển khai những giải pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Ông Đàm Đình Vĩnh, Chủ tịch OPL Logistics cho biết, doanh nghiệp đang xây dựng các chiến lược cụ thể về kinh doanh, nhân sự, phát triển thị trường, đầu tư, tài chính, công nghệ thông tin, cùng với đó là mở rộng chi nhánh, mạng lưới. Để hiện thực hóa các mục tiêu đề ra, doanh nghiệp đang tập trung nâng cao năng lực, chất lượng đội ngũ nhân sự, nhất là lãnh đạo, các cấp quản lý phải đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Trong đó, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là ưu tiên số 1 của doanh nghiệp này.
PGS-TS Nguyễn Thanh Chương, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phát triển nhân lực logistics Việt Nam, kiến nghị Chính phủ bố trí nguồn lực tài chính nhất định cho đào tạo nhân lực nói riêng và phát triển ngành logistics nói chung. Về lâu dài, nhân lực sẽ là yếu tố quyết định để giúp doanh nghiệp logistics Việt Nam nhanh chóng bắt kịp với các nước, nâng cao tính cạnh tranh, mở rộng thị trường trong và ngoài nước.
Ngành logistics Việt Nam trong thời gian qua đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, duy trì mức tăng trưởng 2 con số, nâng tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu năm 2021 vượt mốc 660 tỷ USD, tăng gần 23% so với năm 2020 đưa Việt Nam vào nhóm 20 nền kinh tế hàng đầu về thương mại quốc tế.
Duyên Nguyễn
