Cần xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong ngành ngũ kim và dụng cụ phụ trợ

Trên đây là chia sẻ của ông Nguyễn Mạnh Cường - Phó Tổng thư ký Hội Tự động hóa Việt Nam (VAA) tại Diễn đàn đổi mới sáng tạo chuyên ngành VIETNAM INNOVATION DAY 2026 được tổ chức trong khuôn khổ của Triển lãm Quốc tế Ngũ kim và Dụng cụ phụ trợ Việt Nam 2026 diễn ra từ ngày 24 - 26/6/2026 tại TP. Hồ Chí Minh. VIETNAM INNOVATION DAY 2026 đã quy tụ các diễn giả đại diện cho Nhà nước, hiệp hội, doanh nghiệp và các trường đại học để cùng nhau trao đổi về hướng đổi mới sáng tạo cho ngành ngũ kim và dụng cụ phụ trợ.

Ông Nguyễn Mạnh Cường - Phó Tổng thư ký Hội Tự động hóa Việt Nam (VAA) chia sẻ thông tin tại VIETNAM INNOVATION DAY 2026. Ảnh: Đạm Lê Quang.

Khi nói đến đổi mới sáng tạo, nhiều người thường nghĩ ngay đến AI, bán dẫn, robot hay phòng thí nghiệm hiện đại. Tuy nhiên, đổi mới sáng tạo không chỉ thuộc về những lĩnh vực “cao siêu”. Nó hiện diện ngay trong từng con vít, bản lề, tay nắm, khóa cửa, dao cắt, dụng cụ lắp ráp, phụ kiện cơ khí, quy trình kiểm tra chất lượng, cách đóng gói, truy xuất nguồn gốc, phục vụ khách hàng và khả năng đưa sản phẩm Việt Nam vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

“Đổi mới sáng tạo không chỉ nằm ở những dự án công nghệ cao hay các mũi nhọn chiến lược, mà phải thấm sâu vào mọi mặt của đời sống xã hội. Chỉ khi đổi mới trở thành tinh thần của một dân tộc, trở thành khát vọng của mỗi doanh nhân, và trở thành văn hóa cốt lõi của từng doanh nghiệp, lúc đó việc liên kết 4 nhà mới thật sự dễ dàng và hiệu quả. Bởi khi ấy, chúng ta có chung một mục tiêu, chung một khát vọng, và doanh nghiệp sẽ chủ động biến những ý tưởng thành hành động đổi mới cụ thể, thay vì chỉ dừng lại ở mong muốn”, ông Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh.

Điểm khởi đầu quan trọng là Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nghị quyết xác định đây là “đột phá quan trọng hàng đầu”, là động lực chính cho lực lượng sản xuất hiện đại và quản trị quốc gia. Đặc biệt, Nghị quyết nhấn mạnh người dân và doanh nghiệp là trung tâm, chủ thể, nguồn lực và động lực chính. Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, thúc đẩy và tạo điều kiện thuận lợi nhất.

Đây là chuyển dịch quan trọng. Đổi mới sáng tạo không còn giới hạn ở Viện nghiên cứu hay doanh nghiệp công nghệ cao, mà phải đi vào mọi ngành, mọi quy mô doanh nghiệp, mọi địa phương và chuỗi sản xuất. Một doanh nghiệp ngũ kim cải tiến thiết kế giảm lỗi lắp đặt, tối ưu bao bì giảm hư hỏng vận chuyển, dùng dữ liệu bán hàng dự báo nhu cầu, áp dụng mã QR truy xuất lô hàng, số hóa quản lý tồn kho hay tự động hóa kiểm tra chất lượng - tất cả đều là đổi mới sáng tạo nếu tạo ra giá trị mới, năng suất cao hơn, chất lượng tốt hơn hoặc mô hình kinh doanh mới.

PGS. TS Lê Thanh Long - Phó trưởng Phòng công tác sinh viên Trường ĐH Bách khoa TP. Hồ Chí Minh, giảng viên cao cấp Khoa cơ khí chia sẻ thông tin tại VIETNAM INNOVATION DAY 2026. Ảnh: Đạm Lê Quang.

Dưới góc nhìn của một chuyên gia trong lĩnh vực AI, IoT và thiết kế thông minh, PGS. TS. Lê Thanh Long - Phó trưởng Phòng công tác sinh viên Trường ĐH Bách khoa TP. Hồ Chí Minh, giảng viên cao cấp Khoa cơ khí, chia sẻ: “Cạnh tranh bằng giá nhân công rẻ không còn là lợi thế bền vững khi tiêu chuẩn kỹ thuật toàn cầu ngày càng khắt khe. Doanh nghiệp trong nước cần chuyển dịch từ cung cấp sản phẩm giá rẻ sang cung cấp giá trị tối ưu. Phân khúc lý tưởng nhất hiện nay là mức trung và cận cao cấp, nơi khách hàng tìm kiếm giải pháp có chất lượng ổn định, thiết kế tinh gọn, giá hợp lý và dịch vụ linh hoạt. Để tiến lên phân khúc cao hơn, các doanh nghiệp bắt buộc phải thay đổi phương thức vận hành, ứng dụng công nghệ lõi như AI (trí tuệ nhân tạo), Internet vạn vật (IoT), Robot (người máy) nhằm kiểm soát chất lượng”.

Ông Phạm Đăng An - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Năng lượng Vũ Phong, Tổng Giám đốc VP Carbon chia sẻ thông tin tại VIETNAM INNOVATION DAY 2026. Ảnh: Đạm Lê Quang.

Là một chuyên gia hoạch định chiến lược năng lượng và phát triển bền vững, hỗ trợ các doanh nghiệp chuyển đổi xanh, ông Phạm Đăng An - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Năng lượng Vũ Phong, Tổng Giám đốc VP Carbon cho biết: “Chi phí năng lượng, tiêu chuẩn ESG hay dấu chân carbon đang là những bài toán khiến nhiều doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt trong ngành ngũ kim phải đau đầu. Do đó, chuyển đổi xanh trong ngành ngũ kim không còn là áp lực chi phí mà là điều kiện sống còn để đáp ứng tiêu chuẩn ESG, tiếp cận vốn vay ưu đãi, và duy trì đơn hàng xuất khẩu. Đầu tư vào tài chính năng lượng giúp doanh nghiệp cắt giảm chi phí vận hành, biến thách thức thành lợi thế cạnh tranh dài hạn”.

TS. Nguyễn Quốc Cường - Viện trưởng Viện đổi mới sáng tạo Đồng Nai chia sẻ thông tin tại VIETNAM INNOVATION DAY 2026. Ảnh: Đạm Lê Quang.

“Kết nối hệ sinh thái ngành, thúc đẩy hợp tác và nâng cao năng lực doanh nghiệp ngũ kim, dụng cụ phụ trợlà quá trình xây dựng chuỗi giá trị khép kín, chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang áp dụng công nghệ số và đáp ứng tiêu chuẩn bền vững để tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Do đó, đổi mới sáng tạo cần được xem là một quá trình có phương pháp, trong đó doanh nghiệp xác định đúng vấn đề, phân tích các mâu thuẫn kỹ thuật, tận dụng tri thức sẵn có và chuyển hóa thành giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế. Đây cũng là cách giúp doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp ngành ngũ kim và dụng cụ phụ trợ rút ngắn thời gian nghiên cứu, giảm chi phí đổi mới và từng bước hình thành tài sản trí tuệ, nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm”, TS. Nguyễn Quốc Cường - Viện trưởng Viện Đổi mới sáng tạo Đồng Nai cho biết.

Bà Phan Ngọc Diễm - Phó Chủ tịch Liên đoàn lãnh đạo và doanh nhân trẻ thế giới (JCI) nhiệm kỳ 2026 chia sẻ thông tin tại VIETNAM INNOVATION DAY 2026. Ảnh: Đạm Lê Quang.

Bà Phan Ngọc Diễm - Phó Chủ tịch Liên đoàn lãnh đạo và doanh nhân trẻ thế giới (JCI) nhiệm kỳ 2026 chia sẻ: “Đổi mới sáng tạo không còn là lựa chọn mà đã trở thành yếu tố then chốt quyết định thành bại của doanh nghiệp trong thời đại số. Do đó, đổi mới sáng tạo là một quá trình liên kết. Không một cá nhân hay tổ chức nào có thể tự tạo ra bước đột phá nếu đứng độc lập. Nó đòi hỏi sự tương tác và cộng hưởng chặt chẽ của 4 trụ cột chính bao gồm: Thể chế, nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng và trình độ phát triển doanh nghiệp. Hiện nay, trước bối cảnh cạnh tranh toàn cầu, các doanh nghiệp ngành ngũ kim và dụng cụ phụ trợ phải coi đổi mới sáng tạo là một yếu tố then chốt để duy trì sự phát triển bền vững và tạo ra lợi thế cạnh tranh lâu dài”.

Các diễn giả trao đổi, chia sẻ, giải đáp thông tin về xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong ngành ngũ kim và dụng cụ phụ trợ tại VIETNAM INNOVATION DAY 2026. Ảnh: Đạm Lê Quang.

Có thể nói, hiện nay doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh bằng sản phẩm hay giá bán, mà còn bằng năng lực thích ứng, công nghệ, tiêu chuẩn xanh, chuỗi cung ứng và tốc độ đổi mới sáng tạo, câu hỏi quan trọng nhất không còn là “có cần đổi mới hay không”, mà là “nên bắt đầu từ đâu”? VIETNAM INNOVATION DAY 2026 được tổ chức như một không gian đối thoại và kết nối giữa các thành phần quan trọng của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bao gồm: Nhà nước, Hiệp hội, Doanh nghiệp và Trường đại học với các diễn giả, chuyên gia và khách mời đã phần nào khái quát tính cấp thiết cần phải xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong nghành ngũ kim và dụng cụ phụ trợ đối với các doanh nghiệp, từ đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế 2 con số của Việt Nam trong giai đoạn 2026 - 2031.