Chia sẻ ‘rút ruột gan’ của Ban Tư vấn trong Ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp 2026

Hiểu đúng, chọn đúng, đi đúng hướng là điều các chuyên gia. lãnh đạo ngành giáo dục mong muốn truyền tải đến học sinh và các bậc phụ huynh trong hành trình tương lai

“Không cần chọn ngành hot, chọn ngành các em yêu và có thể cống hiến!”

Năm 2026 là năm thứ hai học sinh thi tốt nghiệp THPT theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Kỳ tuyển sinh đại học năm 2026 có một số thay đổi về điểm sàn, phương thức xét tuyển, yêu cầu ngành nghề, cũng như giới hạn nguyện vọng của học sinh.

Theo GS.TS. Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GDĐT), vấn đề tuyển sinh đại học, cao đẳng hàng năm tác động rất lớn đến học sinh, phụ huynh nhà trường và xã hội. Vì thế, công tác tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp cho học sinh luôn cần thiết. Đây cũng là một trong những lý do nhiều năm nay, Vụ Giáo dục Đại học phối hợp chặt chẽ với Báo Tuổi Trẻ tổ chức các chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp ở các miền trên cả nước.

Ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp năm nay, ngoài việc trực tiếp đặt câu hỏi cho Ban Tư vấn và nghe giải đáp, các phụ huynh, học sinh còn có cơ hội tìm hiểu thông tin, tiếp nhận tài liệu từ các cơ sở đào tạo trong và ngoài nước ở hơn 320 gian tư vấn. Các chuyên gia sẽ cung cấp những thông tin chuẩn xác, chính thống và mới nhất về kỳ thi Tốt nghiệp THPT cũng như các quy định mới trong xét tuyển đại học và cao đẳng năm 2026.

GS.TS. Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học cho rằng, không có ngành giá trị và ngành không giá trị. Quan trọng là mỗi học sinh hiểu năng lực, nguyện vọng, đam mê của mình để định hướng đúng, yêu nghề và sẵn sàng cống hiến

Chia sẻ với các thí sinh, GS.TS. Nguyễn Tiến Thảo cho biết, các học sinh đang đứng trước một bước chuyển quan trọng từ sự chuẩn bị sang hành trình tự kiến tạo tương lai. Các em đang sống trong một kỷ nguyên mà trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, chuyển đổi số, kinh tế xanh, hội nhập toàn cầu đang tái định hình mọi lĩnh vực. Những ngành nghề của hôm qua có thể không còn là trung tâm của ngày mai. Những nghề của ngày mai có thể chưa kịp xuất hiện trong sách giáo khoa hôm nay. Những kỹ năng của hôm nay có thể chưa đủ cho thập kỷ tới. Vì thế, các em đến đây không chỉ là chọn một ngành học mà là chọn một hành trình phát triển bản thân, chọn một con đường để đi, một việc để làm, để yêu, để cống hiến và phụng sự.

“Các em không phải lo sợ khi không chọn theo ngành hot, cũng đừng nghĩ nghề mình yêu không phải là nghề của số đông. Một quốc gia mạnh không phải chỉ vì có nhiều kỹ sư hay nhiều bác sĩ. Mà quốc gia mạnh, tự cường khi mỗi công dân phát huy hết tiềm năng của mình, làm chủ tri thức, làm chủ công nghệ, làm chủ tương lai. Cánh cửa đại học không phải là điểm đến cuối cùng mà là bệ phóng. Ở giảng đường đại học, sinh viên được học cách tư duy phản biện, học cách hợp tác, học cách sáng tạo, học cách thất bại và đứng dậy mạnh mẽ hơn”, GS.TS. Nguyễn Tiến Thảo trải lòng.

Chứng chỉ ngoại ngữ được sử dụng để miễn thi tốt nghiệp THPT

Trả lời băn khoăn của phụ huynh, học sinh về việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ trong xét tuyển, GS. TS. Nguyễn Tiến Thảo hướng dẫn học sinh cần tra cứu danh mục các loại chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế được Bộ GDĐT cho phép sử dụng để miễn thi Tốt nghiệp THPT. Và việc miễn thi chỉ áp dụng để thí sinh được xét Tốt nghiệp THPT, còn việc có được sử dụng chứng chỉ để thay thế môn thi ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển hay không còn tùy vào quy định của từng cơ sở giáo dục đại học.

PGS. TS. Vũ Thị Hiền thông tin, Trường Đại học Ngoại thương và một số trường đại học khác có thể kết hợp chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế với các chứng chỉ đánh giá năng lực quốc tế; hoặc các chứng chỉ đánh giá năng lực, tư duy của các đại học như Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội,…

Làm rõ hơn về vấn đề này, PGS. TS. Vũ Thị Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương cho biết, học sinh có thể đăng ký sử dụng chứng chỉ để miễn thi ngoại ngữ trong kỳ thi tốt nghiệp, nhưng vẫn đồng thời dự thi để sử dụng điểm thi xét tuyển đại học.

Bà thông tin, hiện có trường chấp nhận sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế thay thế một môn trong tổ hợp xét tuyển, nhưng cũng có trường không chấp nhận. Để tăng cơ hội, các em nên vừa xin miễn, vừa thi, tùy yêu cầu của từng trường mà sử dụng trong xét tuyển. Ví dụ, ở Trường Đại học Ngoại thương và một số trường đại học khác có thể kết hợp chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế với các chứng chỉ đánh giá năng lực quốc tế; hoặc chứng chỉ đánh giá năng lực, tư duy của các đại học như Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội,…

Nhu cầu nhân lực ngành AI ngày càng cao

Trả lời câu hỏi của học sinh về việc theo học ngành Trí tuệ nhân tạo, PGS. TS. Vũ Duy Hải, Trưởng Ban Tuyển sinh - hướng nghiệp, Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết, hiện nhiều trường đại học đang mở các ngành mới liên quan đến khoa học máy tính và Trí tuệ nhân tạo (AI) để đáp ứng nhu cầu nhân lực. AI có thể không phải là lĩnh vực luôn cần số lượng nhân lực lớn như một số ngành nền tảng khác, nhưng trong khoảng 5 năm tới, nhu cầu việc làm trong lĩnh vực này sẽ rất cao.

Nguồn nhân lực AI không chỉ phục vụ các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp trong nước mà còn có thể làm việc cho thị trường quốc tế. Thí sinh có thể cân nhắc và lựa chọn ngành này.

Đồng thời, PGS. TS. Vũ Duy Hải lưu ý, những ngành có hàm lượng khoa học - công nghệ cao thường đòi hỏi khả năng tư duy, sáng tạo lớn nên yêu cầu về năng lực học tập cũng tương xứng. Trong các mùa tuyển sinh gần đây, những ngành liên quan đến AI đều có điểm chuẩn rất cao. Ví dụ, với ngành Trí tuệ nhân tạo của Đại học Bách khoa Hà Nội, thí sinh phải đạt khoảng 28/30 điểm mới có cơ hội trúng tuyển.

Tuy nhiên, theo ông, học sinh có học lực trung bình vẫn có thể theo đuổi lĩnh vực Trí tuệ nhân tạo nếu đăng ký vào các trường có mức điểm chuẩn phù hợp hơn. Sau khi trúng tuyển, sự nỗ lực của các em trong môi trường đại học mới là yếu tố quan trọng. Điểm đầu vào chỉ là bước khởi đầu, phản ánh năng lực học tập ban đầu của thí sinh.

Các chuyên gia giáo dục, lãnh đạo các bộ, ngành; lãnh đạo đại học đều mong muốn chia sẻ, giải đáp mọi thắc mắc để học sinh hiểu đúng, chọn đúng ngành nghề và đi đúng hành trình tương lai. Ảnh: BTC

Bậc học không quyết định tương lai hạnh phúc

Trước băn khoăn của một số phụ huynh về việc con muốn học cao đẳng nhưng lo xã hội chỉ coi trọng bằng đại học, TS. Đồng Văn Ngọc, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cơ điện Hà Nội, cho biết: Thực tế, có những người lao động tay chân nhưng có thu nhập ổn định và họ thấy bằng lòng, hạnh phúc. Ngược lại, có không ít người tốt nghiệp đại học nhưng khó tìm việc, thậm chí phải làm công việc không đúng chuyên ngành được đào tạo. Những ví dụ này cho thấy, bậc học không quyết định thành công. Điều quan trọng là lựa chọn đúng với sở thích và sở trường của mình.

Theo TS. Đồng Văn Ngọc, các trường cao đẳng thường đào tạo theo hướng 70% thực hành, 30% lý thuyết, gắn với nhu cầu việc làm cụ thể của doanh nghiệp. Vì vậy, cơ hội việc làm của người học khá tốt. Do chương trình đào tạo gắn với doanh nghiệp, nhiều sinh viên có việc làm và được trả lương ngay khi còn đang học.

Tại Trường Cao đẳng Cơ điện Hà Nội, có học viên được trả lương từ 10 - 30 triệu đồng/ tháng khi làm việc trong doanh nghiệp. Do đó, thay vì băn khoăn quá nhiều giữa việc học cao đẳng hay đại học, học sinh nên tìm hiểu nghề nghiệp phù hợp với sở thích, năng lực và năng khiếu của mình. Không phải cứ có tấm bằng đại học là dễ xin việc. Điều quan trọng là các bạn trẻ có năng lực, kỹ năng như thế nào để sẵn sàng bước vào nghề mình lựa chọn.