Chile có thể tiết kiệm 27 tỷ USD nhập khẩu nhiên liệu nhờ đẩy nhanh chuyển đổi sang xe điện

Ảnh minh họa

Theo báo cáo mới của tổ chức nghiên cứu Carbon Tracker, việc tiếp tục phụ thuộc vào phương tiện chạy xăng và diesel sẽ khiến Chile phải đối mặt với nhu cầu nhập khẩu nhiên liệu kéo dài trong nhiều thập kỷ, đồng thời chịu tác động từ biến động giá dầu quốc tế.

Chile hiện nhập khẩu gần như toàn bộ lượng dầu thô tiêu thụ, trong khi lĩnh vực giao thông chiếm 57% tổng lượng dầu tiêu thụ của quốc gia này.

Theo kịch bản phát triển thông thường, tổng chi phí nhập khẩu nhiên liệu phục vụ giao thông đường bộ có thể lên tới gần 120 tỷ USD vào năm 2050.

Nếu đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang xe điện chạy pin (BEV), Chile có thể giảm tới 56% chi phí nhập khẩu nhiên liệu giao thông hằng năm vào năm 2050 so với kịch bản thông thường, đồng thời tránh tiêu thụ khoảng 600 triệu thùng dầu quy đổi từ nhiên liệu hóa thạch trong toàn bộ giai đoạn.

Báo cáo Leapfrog to Electric: Chile cũng chỉ ra rằng, theo các giả định về giá nhiên liệu và chi phí sạc điện được sử dụng trong nghiên cứu, chi phí vận hành trên mỗi kilômét của xe điện thấp hơn khoảng 50% so với xe xăng và 20% so với xe diesel.

Bên cạnh lợi ích về nhiên liệu, việc giảm ô nhiễm không khí từ phương tiện giao thông có thể mang lại thêm khoảng 493 triệu USD lợi ích kinh tế liên quan đến sức khỏe cộng đồng tính lũy kế đến năm 2050.

Nhiều lợi thế phát triển xe điện nhưng tỷ lệ sử dụng còn thấp

Chile có những điều kiện thuận lợi để thúc đẩy điện khí hóa giao thông. Gần hai phần ba sản lượng điện của nước này đến từ các nguồn năng lượng tái tạo, tạo nền tảng cho việc mở rộng việc sử dụng phương tiện chạy điện.

Ngoài ra, Chile là quốc gia sản xuất đồng lớn nhất và lithium lớn thứ hai thế giới, giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng xe điện toàn cầu.

Nước này cũng đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong việc điện khí hóa hệ thống giao thông công cộng, đặc biệt là tại thủ đô Santiago.

Tuy nhiên, xe điện chạy pin mới chỉ chiếm khoảng 3,5% doanh số xe hạng nhẹ và hạng trung bán mới trong bảy tháng đầu năm 2026.

Ông Ben Scott, tác giả báo cáo và Trưởng bộ phận Nhu cầu Năng lượng tại Carbon Tracker, cho rằng các cuộc thảo luận về xe điện thường tập trung vào chi phí mua ban đầu, trong khi chính phủ cũng cần tính đến những chi phí kinh tế dài hạn phát sinh từ mỗi phương tiện chạy xăng hoặc diesel được bán ra, bao gồm nhu cầu nhập khẩu nhiên liệu, tác động đến sức khỏe và khí hậu.

Theo ông, Chile có lợi thế về nguồn điện tái tạo và năng lực công nghiệp để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi. Thách thức nằm ở việc tạo lập các điều kiện thị trường để nhiều hộ gia đình và doanh nghiệp có thể tiếp cận lợi ích của điện khí hóa.

Thu hẹp khoảng cách giữa mục tiêu chính sách và thị trường

Chiến lược Giao thông điện quốc gia của Chile, được cập nhật vào tháng 6/2026, đặt mục tiêu xe không phát thải chiếm 20% doanh số xe hạng nhẹ và hạng trung vào năm 2030, tiến tới 100% vào năm 2035.

Hội đồng Bộ trưởng về Phát triển bền vững và Biến đổi khí hậu dự kiến sẽ đưa ra quyết định về giai đoạn hai của các tiêu chuẩn hiệu quả năng lượng đối với phương tiện trước khi kết thúc năm 2026.

Carbon Tracker xác định việc duy trì lộ trình triển khai giai đoạn hai của Luật Hiệu quả Năng lượng là một ưu tiên chính sách trước mắt.

Theo kế hoạch, giai đoạn 2027–2029 sẽ nâng tiêu chuẩn hiệu suất nhiên liệu trung bình đối với xe hạng nhẹ mới từ 18,8 lên 22,8 km/lít xăng quy đổi.

Khác với quy định áp dụng đồng nhất cho từng mẫu xe, tiêu chuẩn này được tính trên mức trung bình của toàn bộ đội xe bán ra, cho phép các nhà sản xuất linh hoạt đáp ứng yêu cầu bằng cách kết hợp xe xăng tiết kiệm nhiên liệu, xe hybrid và xe điện.

Đại diện ngành ô tô bày tỏ lo ngại rằng việc siết chặt tiêu chuẩn có thể ảnh hưởng đến giá bán và doanh số của các phương tiện.

Tuy nhiên, Carbon Tracker cho rằng việc duy trì lộ trình sẽ giúp hạn chế nguy cơ các dòng xe động cơ đốt trong có hiệu suất thấp bị chuyển hướng sang thị trường Chile khi các quốc gia khác tăng cường quy định, đồng thời khuyến khích các nhà sản xuất cung cấp nhiều mẫu xe tiết kiệm nhiên liệu và xe điện hơn.

Bên cạnh các tiêu chuẩn hiện hành, báo cáo đề xuất Chile triển khai các biện pháp mạnh mẽ hơn nhằm thúc đẩy nhu cầu và thu hút đầu tư.

Dựa trên kinh nghiệm từ Ethiopia, Nepal và Việt Nam, Carbon Tracker khuyến nghị áp dụng các quy định bắt buộc đối với phía cung để từng bước giảm doanh số xe động cơ đốt trong, kết hợp với các ưu đãi tài chính có mục tiêu nhằm cải thiện khả năng chi trả cho xe điện.

Đồng thời, cần phối hợp đầu tư phát triển hạ tầng sạc, đặc biệt tại các khu vực ngoài Santiago và dọc các hành lang vận tải hàng hóa chính.

Các biện pháp này có thể giúp Chile giảm chi phí nhập khẩu nhiên liệu trong tương lai, đồng thời hỗ trợ mục tiêu an ninh năng lượng và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Cơ hội kinh tế cho khu vực Mỹ Latinh

Nghiên cứu về Chile là báo cáo thứ ba trong chuỗi Leapfrog to Electric của Carbon Tracker, tập trung đánh giá lợi ích kinh tế và tài chính của việc đẩy nhanh quá trình điện khí hóa phương tiện tại các nền kinh tế mới nổi.

Các nghiên cứu trước đây cho thấy Brazil có thể tránh được tới 250 tỷ USD chi phí nhập khẩu nhiên liệu lũy kế đến năm 2050, trong khi Colombia có khả năng tiết kiệm khoảng 40 tỷ USD.

Kết quả từ ba quốc gia cho thấy điện khí hóa giao thông mang lại cơ hội kinh tế đáng kể cho khu vực Mỹ Latinh.

Mặc dù Brazil, Colombia và Chile có đặc điểm thị trường ô tô và khung chính sách khác nhau, các nghiên cứu đều xác định việc giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu và thúc đẩy sử dụng xe điện thông qua các chính sách hỗ trợ có mục tiêu là những ưu tiên quan trọng đối với khu vực.

Theo Carbon Tracker