Công nghiệp 4.0 và chuỗi cung ứng thông minh: Động lực mới cho TP.Hồ Chí Minh bứt phá trong kỷ nguyên số

Định hình mô hình tăng trưởng mới cho trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước

Diễn đàn được tổ chức dưới sự chỉ đạo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), với sự phối hợp đồng tổ chức của: Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp; Sở Công Thương TP HCM; Ban Quản lý Khu chế xuất và Công nghiệp TP HCM; Công ty TNHH Quản lý Sự kiện OMG. Chương trình tập trung vào các chủ đề then chốt như sản xuất thông minh, tái cấu trúc khu công nghiệp, logistics số, chuyển đổi số khu công nghiệp, năng lượng xanh và phát triển chuỗi cung ứng thông minh.

Theo ông Trần Ngọc Liêm - Giám đốc VCCI khu vực TP.Hồ Chí Minh, mô hình tăng trưởng dựa trên lao động giá rẻ, tài nguyên và mở rộng không gian công nghiệp truyền thống đang dần chạm tới giới hạn. Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng hai con số được đặt ra cho giai đoạn tới, việc phát triển công nghiệp 4.0 và chuỗi cung ứng thông minh không còn là xu hướng lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu sống còn đối với TP.Hồ Chí Minh.

Ông nhấn mạnh, hệ thống khu chế xuất và khu công nghiệp hiện đang đóng góp hơn 40% tổng vốn FDI còn hiệu lực của thành phố, đồng thời tạo ra hơn 44% kim ngạch xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, để duy trì vai trò đầu tàu kinh tế, TP.Hồ Chí Minh cần chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình khu công nghiệp sinh thái, ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn, IoT, AI và blockchain nhằm nâng cao hiệu quả quản trị, tối ưu tài nguyên và gia tăng tính minh bạch trong chuỗi cung ứng.

Sản xuất thông minh gắn với logistics và khu thương mại tự do

Tại diễn đàn, ông Lê Văn Danh - Phó Giám đốc Sở Công Thương TP.Hồ Chí Minh cho biết thành phố đang hướng tới xây dựng hệ sinh thái sản xuất thông minh gắn với logistics hiện đại và Khu Thương mại tự do (Free Trade Zone). Theo định hướng này, các cơ sở sản xuất ứng dụng công nghệ cao sẽ được kết nối trực tiếp với hệ thống logistics thông minh, kho bãi tự động và hạ tầng cảng biển hiện đại nhằm tối ưu hóa toàn bộ chuỗi giá trị từ nguyên liệu đầu vào đến thành phẩm xuất khẩu.

Ông Lê Văn Danh – Phó Giám đốc Sở Công Thương TP.Hồ Chí Minh phát biểu. Ảnh: Nart Thái

Song song đó, TP.Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đưa từ 80% đến 100% doanh nghiệp logistics ứng dụng các giải pháp chuyển đổi số vào hoạt động vận hành trong giai đoạn tới.

Các giải pháp được đề xuất bao gồm xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung cho ngành logistics, phát triển bản đồ số hạ tầng logistics, triển khai mô hình cảng số, ứng dụng Digital Twin, Big Data và AI trong điều phối hàng hóa, đồng thời thúc đẩy xanh hóa chuỗi cung ứng thông qua các giải pháp năng lượng sạch và giảm phát thải carbon.

Tái cấu trúc khu công nghiệp theo hướng thông minh và sinh thái

Nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là chiến lược tái cấu trúc các khu chế xuất, khu công nghiệp của TP.Hồ Chí Minh. Theo đại diện HEPZA, mô hình khu công nghiệp thế hệ mới sẽ không chỉ đơn thuần là nơi tập trung các nhà máy sản xuất mà sẽ trở thành hệ sinh thái tích hợp giữa sản xuất, logistics, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Các khu công nghiệp mới được định hướng phát triển theo chuẩn khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp thông minh, áp dụng bộ tiêu chí ESG và dành quỹ đất ưu tiên cho doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Song song đó là việc tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy nội địa hóa chuỗi cung ứng, phát triển hạ tầng dữ liệu số, logistics thông minh và các dịch vụ hỗ trợ sản xuất hiện đại.

Chuyển đổi số khu công nghiệp: Từ quản trị đến hệ sinh thái đầu tư

Một trong những xu hướng nổi bật được thảo luận tại diễn đàn là quá trình chuyển đổi số toàn diện trong khu công nghiệp.

Các chuyên gia nhận định, năng lực cạnh tranh của khu công nghiệp trong tương lai sẽ không còn được quyết định bởi giá thuê đất hay chi phí lao động, mà phụ thuộc ngày càng lớn vào chất lượng hạ tầng số, khả năng cung cấp dữ liệu minh bạch, mức độ đáp ứng tiêu chuẩn ESG và khả năng kết nối trong hệ sinh thái sản xuất thông minh.

Các công nghệ như IoT, AI, Big Data, điện toán đám mây và Digital Twin đang tạo ra sự thay đổi căn bản trong cách thức quản trị khu công nghiệp, từ giám sát môi trường, quản lý năng lượng đến điều hành hạ tầng kỹ thuật và cung cấp dịch vụ doanh nghiệp trên nền tảng số.

Tại diễn đàn, ông Nguyễn Mạnh Cường - Phó Tổng Thư ký VAA trình bày tham luận với chủ đề “AI trong chuỗi cung ứng thông minh không bắt đầu từ thuật toán mà từ năng lực vận hành”, nhấn mạnh rằng giá trị cốt lõi của trí tuệ nhân tạo không nằm ở công nghệ đơn thuần mà ở khả năng tích hợp với thực tiễn sản xuất, dữ liệu vận hành và năng lực quản trị của doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Mạnh Cường – Phó Tổng Thư ký VAA (ngoài cùng bên phải) cùng các chuyên gia và diễn giả tại phiên thảo luận. Ảnh: Nart Thái

Từ đó, ông Cường đề xuất lộ trình chuyển đổi thông minh gồm 5 lớp. Đó là: bắt đầu từ đổi mới mô hình quản trị số, xây dựng nguồn dữ liệu đầy đủ và chất lượng, tiếp đến là tích hợp hệ thống, đẩy mạnh tự động hóa và sau cùng mới ứng dụng AI. Ông cũng cho rằng tư duy quản trị cần được đặt lên trước các giải pháp công nghệ. AI hay tự động hóa về bản chất chỉ là những công cụ hỗ trợ, giúp con người giảm bớt các công việc lặp lại để tập trung vào những giá trị mang tính sáng tạo và nhân văn.

Minh họa cho quan điểm này, ông ví hệ thống quản trị như một “nhạc trưởng” điều phối cả dàn nhạc giao hưởng. Thiếu sự điều phối thống nhất, các phần mềm hiện đại dù tiên tiến đến đâu cũng khó phát huy hiệu quả tổng thể. Nếu các doanh nghiệp khởi nghiệp có lợi thế “đi tắt đón đầu” nhờ xuất phát điểm mới và ít ràng buộc, thì phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ cần từng bước xây dựng nền tảng từ những yếu tố cơ bản nhất. Từ thực tế đó, ông đề xuất thành phố cần hình thành một hệ sinh thái phát triển mang tính cộng hưởng, trong đó các doanh nghiệp lớn đóng vai trò dẫn dắt, hỗ trợ và chia sẻ trách nhiệm với 98% doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và đồng bộ.

Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp đang bước vào hành trình chuyển đổi số, VAA đóng vai trò cầu nối giữa công nghệ và ứng dụng thực tiễn; thúc đẩy phổ cập các giải pháp tự động hóa, AI, IoT và sản xuất thông minh tới cộng đồng doanh nghiệp. Đồng thời, Hội cũng là kênh tập hợp ý kiến chuyên gia, đề xuất chính sách và thúc đẩy hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực công nghiệp 4.0.

Không chỉ đồng hành cùng doanh nghiệp trong hoạt động tư vấn, đào tạo và chuyển giao công nghệ, VAA còn góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành tự động hóa, tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị sản xuất toàn cầu.

Tạo động lực mới cho tăng trưởng bền vững

Diễn đàn “Công nghiệp 4.0 và Chuỗi cung ứng thông minh - Động lực mới cho TP.Hồ Chí Minh” cho thấy quyết tâm của thành phố trong việc xây dựng một nền công nghiệp hiện đại, xanh và có khả năng chống chịu cao trước những biến động toàn cầu.

Các chuyên gia và diễn giả trong phiên thảo luận 2: "Chuyển đổi số và ESG trong sản xuất". Ảnh: Nart Thái

Sự kết hợp giữa sản xuất thông minh, logistics hiện đại, khu công nghiệp sinh thái và các công nghệ cốt lõi của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư được kỳ vọng sẽ tạo ra động lực tăng trưởng mới, giúp TP.Hồ Chí Minh không chỉ duy trì vị thế đầu tàu kinh tế của cả nước mà còn từng bước trở thành trung tâm sản xuất thông minh và chuỗi cung ứng chiến lược của khu vực Đông Nam Á.

Đinh Thanh Hòa

Tudonghoangaynay.vn