Doanh nghiệp chủ động thúc đẩy phát triển và đổi mới đất nước

Diễn đàn
13/10/2023 14:53
Trong 5 nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội một cách bền vững, hai nguồn lực con người và xã hội có đặc tính chủ động thúc đẩy phát triển và đổi mới kinh tế - xã hội. Quản trị tốt hai nguồn lực này chính là sự khác biệt lớn nhất quyết định một quốc gia phát triển hay đang phát triển.
aa

Các nhà kinh tế đều cho rằng: Quản lý kinh tế phải đạt được hai mục đích chủ yếu là tăng năng suất lao động và nâng cao chất lượng sống người dân thông qua quản trị tốt năm nguồn lực phát triển kinh tế – xã hội (trang nhất, báo Nhân dân ngày 07/02/2023) một cách bền vững. Tuy nhiên, trong các nguồn lực đó thì chỉ có hai nguồn lực con người và xã hội có đặc tính chủ động thúc đẩy phát triển và đổi mới kinh tế – xã hội. Quản trị tốt hai nguồn lực này chính là sự khác biệt lớn nhất quyết định một quốc gia phát triển hay đang phát triển.

• Kinh tế thị trường: động lực phát triển xã hội dân chủ và giàu mạnh
• Cơ hội của chuỗi giá trị toàn cầu

Nguồn vốn con người được xem là tài sản quan trọng nhất của bất kỳ quốc gia nào trong phát triển năng lực đất nước. Nguồn lực này thực tế là năng suất lao động của một cá nhân, được thừa hưởng và phát triển thông qua giáo dục và đào tạo cũng như môi trường xã hội thích hợp. Ngoài ra, lịch sử loài người đã chứng minh: bản chất con người là xã hội, chúng ta đã tiến hóa để trở thành xã hội theo các cấu trúc, thể chế khác nhau và tạo thành các nguồn lực xã hội. Theo định nghĩa, nguồn lực xã hội là lợi thế cạnh tranh được tạo ra dựa trên cách một cá nhân kết nối với người khác, bao gồm cấu trúc, thể chế, mạng lưới và các mối quan hệ (gia đình, làng xóm, cộng đồng, doanh nghiệp, công đoàn, tổ chức chính trị-xã hội tự nguyện, hệ thống luật pháp/chính trị,…), cho phép các cá nhân duy trì, phát triển vốn con người của họ trong quan hệ đối tác với những người khác và đạt năng suất cao hơn khi làm việc cùng nhau thay vì làm việc độc lập.

Chủ động thúc đẩy các nguồn lực chính là tập trung xây dựng và phát triển nguồn vốn con người và xã hội để quản trị hiệu quả các nguồn lực. Chính vì vậy cách đây gần 80 năm, hơn một tháng sau ngày Quốc khánh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa ra đời, ngày 13/10/1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết thư gửi cho giới công thương Việt Nam : “… Nền kinh tế quốc dân thịnh vượng nghĩa là các sự kinh doanh của các nhà doanh nghiệp thịnh vượng. Vậy, tôi mong giới công thương nỗ lực khuyên các nhà công nghiệp và thương nghiệp mau mau gia nhập công thương cứu quốc đoàn, cùng đem vốn vào làm công cuộc ích quốc lợi dân”. Và ngày này cũng chính thức là Ngày Doanh nhân Việt Nam với ý nghĩa và vai trò quan trọng của doanh nhân, doanh nghiệp và các hiệp hội, liên đoàn công thương… vừa là nguồn lực, vừa là động lực then chốt trong sự phát triển kinh tế – xã hội đất nước.

Tác động của kinh tế toàn cầu với Việt Nam

Hiện nay, bức tranh ảm đạm kinh tế của nền kinh tế toàn cầu đang tác động vào kinh tế đất nước thể hiện qua 3 bối cảnh nội tại:

Kinh tế vĩ mô: Nền kinh tế vẫn ổn định, lạm phát được kiểm soát, hạng tín nhiệm quốc gia và vị thế quốc tế tiếp tục được cải thiện. Tuy nhiên, dưới tác động của khủng hoảng kinh tế thế giới do xung đột giữa Nga và Ukraine, sự cạnh tranh giữa các siêu cường và phản ứng chính sách của các nước nhằm đối phó với lạm phát, đặc biệt là động thái tăng lãi suất của Fed,… tăng trưởng kinh tế 6 tháng đầu năm 2023 chỉ đạt 3,72%, gần thấp nhất trong 12 năm trở lại đây, tạo áp lực rất lớn về tăng trưởng GDP của năm. Việc đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2023, giai đoạn 5 năm 2021-2025 và cả thời kỳ chiến lược 2021-2030 trở nên hết sức khó khăn.

Cộng đồng doanh nghiệp: Số liệu doanh nghiệp rút khỏi thị trường trong 8 tháng đầu năm 2023 lên tới 15.600 đơn vị. Hơn nữa, vốn đăng ký của số doanh nghiệp thành lập mới và tái gia nhập thị trường cũng giảm gần 20% so với cùng kỳ 2022. Trong khi đó, tổng nợ phải trả của các Doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) hơn 1,98 triệu tỷ đồng, tăng 6% so với 2021 và chiếm hơn một nửa tổng tài sản số đơn vị này. Hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu trung bình của các doanh nghiệp Nhà nước là 1,09 lần.

Các số liệu trên cho thấy cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam bao gồm cả DNNN đang gặp nhiều khó khăn. Ngoài ra, thực tế cũng phản ánh xu thế quy mô thu nhỏ dần của doanh nghiệp mới thành lập.

Năng suất: So sánh thống kê cũng cho thấy năng suất lao động của Việt Nam bị tụt hậu so với khu vực. Năm 2022, chỉ bằng ¼ của Hàn Quốc, gần bằng 2/3 so với Trung Quốc và khoảng 2/3 của Thái Lan,… Nguyên nhân cơ bản không chỉ là công tác đào tạo lao động mà còn do sự chậm đổi mới thể chế, cấu trúc của các nguồn vốn xã hội Việt Nam.

Thế giới ngày nay thay đổi nhanh chóng nhờ những sáng kiến liên kết chiến lược khu vực và toàn cầu mới, cùng với việc Việt Nam hiện nay đã là thành viên tích cực của các tổ chức hợp tác kinh tế đa phương là ASEAN, RCEP, IPEF và đã xây dựng quan hệ cấp đối tác chiến lược toàn diện song phương với ba thành viên lớn nhất của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (Trung Quốc, Nga và Hoa Kỳ) càng đòi hỏi chúng ta phải sử dụng những người có năng lực nhất để tận dụng các cơ hội phát triển mới vì nguồn nhân lực là tài sản lớn nhất của mọi tổ chức cũng như quốc gia. Tuy nhiên, chỉ có nhân tài tốt nhất là chưa đủ, cần đảm bảo rằng các cá nhân được định vị để đạt thành công tối ưu. Nói cách khác, tuyển dụng những người giỏi nhất chỉ là một phần của giải pháp, quan trọng hơn là phát huy những điều tốt nhất ở con người. Để làm được điều này đòi hỏi phải giải phóng tiềm năng vốn con người và xã hội thông qua việc chủ động xây dựng và đổi mới thể chế, cấu trúc của tổ chức bao gồm ba thành tố chính: con người, bộ máy, cơ chế nhằm thực hiện mục đích của tổ chức một cách hiệu quả ở cả ba tiêu chí cốt lõi: giá thành, tiêu chuẩn (kỹ thuật, môi trường và xã hội) và tiến độ.

Chú trọng chiến lược xây dựng và đổi mới nguồn lực con người và xã hội

Các chuyên gia cạnh tranh cho rằng, đối với các các nước đang phát triển, bên cạnh các giải pháp, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội trước mắt, điều quan trọng không kém là cần chú trọng tập trung nghiên cứu chiến lược xây dựng và đổi mới kết hợp phát triển hai nguồn lực con người và xã hội. Vì đây không những là nguồn lực nền tảng còn là những nguồn vốn giúp cho việc thúc đẩy, quản trị bền vững ba nguồn lực còn lại: môi trường, tài chính và sản phẩm hướng tới một xã hội có sức cạnh tranh mạnh mẽ với năng suất lao động và chất lượng sống của người dân ngày một nâng cao.

Trong tiến trình đó, các nhà quản lý đưa ra ba nội dung và giải pháp đáng lưu ý để phát huy hiệu quả nguồn vốn đội ngũ doanh nhân và cộng đồng doanh nghiệp trong việc chủ động phát huy và thúc đẩy các nguồn lực phát triển kinh tế – xã hội:

Doanh nhân: Phẩm chất đổi mới và sáng tạo của nguồn vốn con người được thể hiện qua bốn cuộc cách mạng công nghiệp, cùng với sự phát minh ra cơ chế thị trường và sự xuất hiện của đội ngũ doanh nhân đã đem lại một cuộc sống và xã hội thịnh vượng hơn rất nhiều so với tổ tiên của chúng ta trong suốt quá trình lịch sử phát triển nhân loại. Chính vì vậy, chính sách “an cư lạc nghiệp” là ưu tiên hàng đầu của mọi quốc gia, là cơ sở chính để phát triển nguồn vốn con người và doanh nhân. Các nội dung luật pháp bảo vệ nhu cầu cơ bản của doanh nhân như: sản xuất kinh doanh, học tập,… và an ninh cá nhân cần phải được đảm bảo khỏi các mối đe dọa bao gồm cả chiến tranh, xung đột, bạo lực và cạnh tranh không lành mạnh. Trong đó, việc đảm bảo lòng tin vào công lý, pháp luật phải là một trong những vấn đề cốt lõi trong việc kinh doanh. Người doanh nhân với mục đích là lợi nhuận và tăng trưởng bền vững, cũng cần có niềm tin mãnh mẽ vào sự liên kết nguồn lực xã hội trong việc xây dựng một nền tảng đạo đức kinh doanh và tinh thần thượng tôn pháp luật của chính mình nhằm tối đa năng suất bản thân và đạt được mục đích kinh doanh cao nhất theo thời gian.

Doanh nghiệp: Các doanh nghiệp tư nhân và cả daonh nghiệp nhà nước cần nhận thức các mô hình kinh doanh phổ biến của nền kinh tế thị trường mới mẻ như doanh nghiệp cổ phần, doanh nghiệp xã hội, kinh tế nền tảng (sàn giao dịch…),… là những mô hình của nền kinh tế thị trường phát triển (xem hình dưới)

doanh nghiep chu dong thuc day phat trien va doi moi dat nuoc
Ngày 29/09/2023, Tập đoàn CT Group chính thức ra mắt công ty CP Sàn giao dịch tín chỉ Carbon ASEAN (CCTPA) – sàn giao dịch tín chỉ Carbon đầu tiên tại Việt Nam

Những mô hình này mặc dù phức tạp về quản lý nhưng sẽ làm tăng nguồn lực tài chính cũng như nguồn lực xã hội của doanh nghiệp về dài hạn. Chính vì vậy, cần coi chính sách cổ phần hóa là một chiến lược cơ bản để phát triển, khi mà quy mô doanh nghiệp sẽ là một trong lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh thu nhập của người tiêu dùng ngày càng cao và thị trường hội nhập kinh tế quốc tế đang ngày càng sâu rộng. Các doanh nghiệp cần nghiên cứu tham gia liên kết và liên minh trong các hiệp hội doanh nghiệp quốc gia như VCCI và các hiệp hội địa phương, chuyên ngành để gia tăng nguồn lực xã hội. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu thực tế của doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế đất nước và thế giới thay đổi rất nhanh, các hiệp hội doanh nghiệp ngành nghề và địa phương cần đổi mới và đặc biệt trước mắt cần xác định rõ thể chế, cấu trúc tổ chức theo mô hình hành chính (public law) hay tư nhân (private law) để định vị tư cách pháp nhân và tính đại diện nhằm đảm bảo sự vận hành và sự tham gia hội viên minh bạch và hiệu quả trước pháp luật.

Chiến lược phát triển vốn xã hội: Đại hội Đảng XIII đã xác định rõ phương hướng đổi mới và tăng cường chất lượng thể chế trong đó bao gồm cả thể chế, cấu trúc của cộng đồng doanh nghiệp nhằm hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường ở nước ta.

Trong nước, cần đổi mới cơ chế hợp tác công tư nhằm cải thiện môi trường kinh doanh đối với ba nhóm cộng đồng doanh nghiệp cốt lõi: Thương mại, Sản xuất công nghiệp và Ngân hàng. Trong lĩnh vực đối thoại chính sách của cộng đồng doanh nghiệp với Chính phủ cần xây dựng cơ chế hợp tác của giới lãnh đạo thuộc ba lĩnh vực này luân phiên chủ trì hàng năm để tránh hiện tượng nhóm lợi ích, tập trung đầu tư vào các ngành kinh tế mũi nhọn (hạn chế đầu tư quá mức vào bất động sản) và phù hợp với chu kỳ phát triển của nền kinh tế thị trường. Ngoài ra cần nghiên cứu cải tiến chất lượng mô hình hợp tác công tư (PPP) trong lĩnh vực phát triển hạ tầng (đặc biệt là trong lĩnh vực giao thông) như là một cơ chế cổ phần để tăng cường hiệu quả sử dụng đất sở hữu nhà nước, hạn chế dùng vốn ngân sách và ODA nhằm tránh nguy cơ tăng nợ công cho nền kinh tế và nguy cơ cạm bẫy trung bình.

Ở nước ngoài, với lợi thế cạnh tranh có vị trí thuận lợi trong chuỗi cung ứng khu vực và quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với hai nền kinh tế nhất, nhì (cũng đồng thời là trung tâm công nghệ cao và công xưởng của thế giới), doanh nghiệp Việt Nam cần tận dụng cơ hội phát huy đổi mới, sáng tạo trong việc phát triển những thương hiệu sản phẩm uy tín vươn ra toàn cầu để đảm bảo nền kinh tế phát triển bền vững. Qua đó tạo nền tảng cơ bản kết nối cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam với cộng đồng doanh nghiệp quốc tế trong việc thiết lập các Vietcham ở các thị trường trọng điểm để tạo ra những nguồn lực mới cho đất nước trong thời đại kỹ thuật số và công nghệ cao.

Chủ động thúc đẩy các nguồn lực phát triển kinh tế xã hội thông qua chiến lược sử dụng và đổi mới phát triển nguồn lực con người và xã hội, đặc biệt là nguồn lực doanh nhân và cộng đồng doanh nghiệp một cách hiệu quả, chắc chắn chúng ta sẽ góp phần thiết thực kỷ niệm lịch sử 80 năm ngày doanh nhân Việt Nam hướng tới một quốc gia phát triển và hùng cường khi chúng ta bước tới một trăm năm niên sử vàng của Nhà nước dân chủ đầu tiên của khu vực ASEAN.

Đoàn Duy Khương

tan-hoang-minh
Tin bài khác
BSR tài trợ 5 tỷ đồng xây dựng nhà đa năng tại Trường THCS Thăng An

BSR tài trợ 5 tỷ đồng xây dựng nhà đa năng tại Trường THCS Thăng An

Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) vừa khánh thành, bàn giao công trình Nhà đa năng tại Trường THCS Thăng An (TP. Đà Nẵng), góp phần hoàn thiện cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng giáo dục và tạo điều kiện phát triển toàn diện cho học sinh.
TP.HCM khai thác 100 xe giường nằm thuần điện đi Đà Lạt và miền Tây

TP.HCM khai thác 100 xe giường nằm thuần điện đi Đà Lạt và miền Tây

Trang bị bộ pin 357 kWh cho tầm hoạt động 450 km mỗi lần sạc, 100 xe giường nằm thuần điện vừa chính thức vận hành trên 3 tuyến liên tỉnh từ TP.HCM.
Path robotics đẩy mạnh phát triển AI vật lý trong sản xuất

Path robotics đẩy mạnh phát triển AI vật lý trong sản xuất

Path Robotics, doanh nghiệp công nghệ có trụ sở tại bang Ohio (Mỹ), vừa huy động thành công 300 triệu USD trong vòng gọi vốn Series E nhằm mở rộng nền tảng trí tuệ nhân tạo vật lý (Physical AI) cho lĩnh vực sản xuất. Nguồn vốn mới sẽ được đầu tư vào phát triển các ứng dụng robot, mở rộng nhiệm vụ tự động hóa và tăng cường đào tạo mô hình AI. Sau vòng gọi vốn, công ty được định giá 2,45 tỷ USD, nâng tổng số vốn huy động từ khi thành lập năm 2018 lên hơn 610 triệu USD.
Hà Nội miễn phí vé tham quan nhiều địa điểm văn hóa dịp 24/11

Hà Nội miễn phí vé tham quan nhiều địa điểm văn hóa dịp 24/11

Nhân Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11 và Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, nhiều địa điểm văn hóa tại Hà Nội triển khai chương trình miễn phí vé tham quan. Đây là cơ hội để người dân khám phá những công trình di sản, bảo tàng nổi tiếng mà không tốn chi phí vào cửa.
Sân bay Gia Bình thúc đẩy kết nối hàng không toàn cầu tại Routes World 2026

Sân bay Gia Bình thúc đẩy kết nối hàng không toàn cầu tại Routes World 2026

Tham gia Routes World 2026 tại Đức, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình đã có hơn 30 cuộc gặp với các hãng hàng không và đối tác quốc tế, mở rộng cơ hội hợp tác phát triển mạng đường bay, vận tải hàng hóa và kết nối hàng không khu vực.
Tử vi vòng quay công nghệ ngày 22/11/2026: Tuổi Tỵ đón vận may, tuổi Mùi cần thận trọng

Tử vi vòng quay công nghệ ngày 22/11/2026: Tuổi Tỵ đón vận may, tuổi Mùi cần thận trọng

Tử vi 12 con giáp ngày 22/11/2026 mang đến những dự báo đáng chú ý về công việc, tài chính và tình cảm. Có con giáp gặp nhiều thuận lợi, cơ hội phát triển rộng mở, nhưng cũng có tuổi cần chú ý đến các mối quan hệ và cân nhắc kỹ lưỡng trước những quyết định quan trọng. Cùng khám phá vận trình của 12 con giáp trong ngày Chủ nhật này!
TECHPRO NEXT 2026: Kiến tạo nền tảng vận hành thông minh cho tòa nhà thế hệ mới

TECHPRO NEXT 2026: Kiến tạo nền tảng vận hành thông minh cho tòa nhà thế hệ mới

Hội thảo TECHPRO NEXT 2026 giới thiệu nhiều giải pháp AIoT, Edge AI và tích hợp hệ thống, hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành tòa nhà; đồng thời đánh dấu sự ra mắt dịch vụ TECH TAILOR dành cho doanh nghiệp SME.
GM lên kế hoạch tăng 20% ứng dụng robot tại các nhà máy Bắc Mỹ

GM lên kế hoạch tăng 20% ứng dụng robot tại các nhà máy Bắc Mỹ

General Motors (GM) đặt mục tiêu tăng 20% mức độ sử dụng robot và các công nghệ tự động hóa tại các nhà máy ở Bắc Mỹ vào năm 2028, trong bối cảnh chi phí lao động và sản xuất trong nước gia tăng.
Chuẩn hóa dữ liệu - nền tảng để ai thúc đẩy tự động hóa sản xuất

Chuẩn hóa dữ liệu - nền tảng để ai thúc đẩy tự động hóa sản xuất

Trong xu hướng chuyển đổi số công nghiệp, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật công nghiệp (IIoT) và mô hình kỹ thuật số đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong các nhà máy. Tuy nhiên, một thách thức lớn đặt ra không nằm ở năng lực xử lý của thuật toán mà ở chất lượng và tính nhất quán của dữ liệu đầu vào. Đây cũng là yếu tố quyết định khả năng khai thác AI hiệu quả trong hoạt động sản xuất.
Hoàn thiện pháp luật, đáp ứng yêu cầu điều tra hình sự trong tình hình mới

Hoàn thiện pháp luật, đáp ứng yêu cầu điều tra hình sự trong tình hình mới

Cùng với sự phát triển của xã hội, phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm ngày càng đa dạng, phức tạp, đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác điều tra hình sự. Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc hoàn thiện các quy định pháp luật về tổ chức và hoạt động của cơ quan điều tra trở thành yêu cầu cấp thiết. Dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những vướng mắc từ thực tiễn, tạo cơ sở pháp lý đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới.
master