Hạ tầng số đang định hình động lực tăng trưởng mới của TP.Hồ Chí Minh

Tín hiệu phục hồi và tư duy tăng trưởng dựa trên "hạ tầng mềm"

Tại họp báo, thông tin thu hút nhiều sự quan tâm là tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của TP.Hồ Chí Minh trong 6 tháng đầu năm 2026 tăng 8,55%; khu vực công nghiệp - xây dựng tăng 8,5%, khu vực dịch vụ tăng 8,89%, trong khi chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 11,1% so với cùng kỳ. Những con số này cho thấy nền kinh tế Thành phố tiếp tục duy trì đà phục hồi tích cực trong bối cảnh nhiều chương trình kích thích đầu tư, sản xuất và tiêu dùng được triển khai đồng bộ.

Nếu trước đây lợi thế cạnh tranh chủ yếu dựa vào quỹ đất, lao động và đầu tư hạ tầng truyền thống thì hiện nay, năng lực ứng dụng công nghệ, khai thác dữ liệu và đổi mới sáng tạo đang trở thành những yếu tố quyết định. Dù thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau như công nghiệp, giao thông, đầu tư công hay cải cách hành chính, các chương trình đều có điểm chung là thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả quản trị và tăng cường ứng dụng công nghệ trong điều hành.

Ông Tăng Hữu Phong - Phó Trưởng ban Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.Hồ Chí Minh, chủ trì họp báo.

Có thể nói, TP.Hồ Chí Minh đang từng bước xây dựng một lớp "hạ tầng mềm" gồm dữ liệu, nền tảng số và các hệ thống quản lý thông minh để song hành với quá trình đầu tư hạ tầng vật lý.

Đây cũng là xu hướng phát triển của nhiều đô thị lớn trên thế giới, khi dữ liệu được xem như một loại tài nguyên chiến lược, giúp tối ưu hóa hoạt động sản xuất, dịch vụ công và quản lý đô thị. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số không còn là mục tiêu của riêng ngành công nghệ thông tin mà đã trở thành động lực cho tăng trưởng kinh tế.

Đổi mới tư duy khu công nghiệp: Từ "quỹ đất" sang "hệ sinh thái thông minh"

Theo Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP.Hồ Chí Minh, đến hết tháng 6/2026, tổng vốn thu hút đầu tư đạt 2,611 tỷ USD, tương đương 61,44% kế hoạch năm. Thành phố cũng đang quy hoạch 105 khu chế xuất, khu công nghiệp theo hướng hiện đại, chuyên sâu, xanh và thông minh, lấy công nghệ cao, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh làm nền tảng phát triển.

Đây không đơn thuần là câu chuyện quy hoạch công nghiệp, mà phản ánh sự chuyển dịch trong tư duy thu hút đầu tư của Thành phố. Nếu như trước đây doanh nghiệp quan tâm nhiều đến diện tích đất sạch, chi phí nhân công hay các chính sách ưu đãi thì hiện nay, các tập đoàn sản xuất toàn cầu ngày càng coi trọng năng lực số hóa, mức độ tự động hóa và khả năng kết nối dữ liệu trong toàn bộ chuỗi sản xuất.

Nói cách khác, lợi thế cạnh tranh của khu công nghiệp trong giai đoạn mới không còn được đo chủ yếu bằng quỹ đất, mà bằng khả năng đáp ứng yêu cầu số hóa của nhà đầu tư.

Xu hướng này đang thúc đẩy các khu công nghiệp chuyển dịch từ nơi tập trung các nhà máy sang mô hình hệ sinh thái sản xuất thông minh, nơi doanh nghiệp có thể triển khai các giải pháp trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật công nghiệp (IIoT), robot công nghiệp và các nền tảng quản trị sản xuất dựa trên dữ liệu thời gian thực.

Ở góc độ doanh nghiệp, sự chuyển dịch này đồng nghĩa với việc đầu tư vào hạ tầng số sẽ dần trở thành điều kiện tiên quyết để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi các tập đoàn FDI ngày càng yêu cầu cao về khả năng truy xuất dữ liệu, kiểm soát chất lượng và tối ưu phát thải, những doanh nghiệp ứng dụng tốt công nghệ tự động hóa sẽ có nhiều lợi thế hơn trong việc tham gia sâu vào chuỗi giá trị.

Có thể thấy, định hướng phát triển khu công nghiệp thế hệ mới của TP.Hồ Chí Minh không chỉ hướng đến mục tiêu gia tăng quy mô thu hút vốn đầu tư mà còn kỳ vọng nâng cao chất lượng dòng vốn, hình thành các trung tâm sản xuất công nghệ cao và từng bước xây dựng hệ sinh thái công nghiệp có năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên số.

Số hóa hạ tầng giao thông: Từ mở rộng mạng lưới đến điều hành bằng dữ liệu

Nếu chuyển đổi số đang làm thay đổi phương thức vận hành của các nhà máy thì trong lĩnh vực giao thông, công nghệ lại đang từng bước thay đổi cách một đô thị được tổ chức và điều hành.

Tại họp báo, nhiều thông tin liên quan đến giao thông công cộng và hạ tầng kỹ thuật đã được các cơ quan chức năng cập nhật. Đáng chú ý là chương trình hỗ trợ 100% giá vé xe buýt trên toàn mạng lưới. Theo Trung tâm Quản lý giao thông công cộng TP.Hồ Chí Minh, sau một tuần triển khai, lượng hành khách đạt khoảng 1,88 triệu lượt, tăng 33% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả bước đầu cho thấy chính sách đã nhận được sự hưởng ứng tích cực của người dân, đồng thời tạo nền tảng để Thành phố tiếp tục tăng cường kết nối xe buýt với metro, buýt đường thủy và các loại hình vận tải công cộng khác theo hướng đồng bộ, thuận tiện.

Nếu nhìn dưới góc độ quản lý giao thông, giá trị của chương trình không chỉ nằm ở số lượt hành khách tăng thêm. Xa hơn mục tiêu khuyến khích người dân sử dụng phương tiện công cộng, việc mở rộng mạng lưới còn tạo nguồn dữ liệu quan trọng về nhu cầu đi lại, lưu lượng hành khách và khả năng kết nối giữa các loại hình vận tải. Đây sẽ là cơ sở để các cơ quan quản lý tối ưu hóa mạng lưới giao thông, phân bổ phương tiện hợp lý và từng bước hình thành hệ thống giao thông thông minh.

Một nội dung khác được nhiều cơ quan báo chí quan tâm là phương án tổ chức lại giao thông tại nút giao Võ Nguyên Giáp - đường D1, cửa ngõ Khu Công nghệ cao TP.Hồ Chí Minh.

Theo ông Đỗ Diệp Gia Hợp - Phó Trưởng phòng Quản lý bảo trì và khai thác công trình giao thông (Sở Xây dựng TP.Hồ Chí Minh), việc điều chỉnh tổ chức giao thông nhằm giảm ùn tắc, hạn chế tai nạn và nâng cao hiệu quả vận chuyển hàng hóa phục vụ Khu Công nghệ cao cũng như các khu công nghiệp phía Đông Thành phố.

Mục tiêu của Thành phố không chỉ là mở rộng hạ tầng giao thông mà còn hướng tới nâng cao năng lực điều hành hạ tầng. Đây là xu hướng đang được nhiều đô thị lớn trên thế giới theo đuổi, khi hệ thống giao thông thông minh (ITS) kết hợp dữ liệu thời gian thực, trí tuệ nhân tạo và cảm biến để tối ưu hóa lưu lượng phương tiện, giảm ùn tắc và nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng.

Ông Đỗ Diệp Gia Hợp - Phó Trưởng phòng Quản lý bảo trì và khai thác công trình giao thông (Sở Xây dựng TP.Hồ Chí Minh) tại họp báo

"Hạ tầng số" sẽ quyết định năng lực cạnh tranh của đô thị

Trong nhiều năm, khi nói đến tự động hóa, người ta thường nghĩ đến những dây chuyền robot trong nhà máy hay các hệ thống điều khiển sản xuất. Tuy nhiên, thực tiễn phát triển hiện nay cho thấy phạm vi của tự động hóa đã mở rộng vượt ra ngoài khu vực sản xuất.

Từ quản lý giao thông, điều hành đầu tư công, cung cấp dịch vụ công trực tuyến đến vận hành các khu công nghiệp thế hệ mới, dữ liệu và các nền tảng số đang trở thành "bộ não" giúp các hệ thống hoạt động hiệu quả hơn, minh bạch hơn và có khả năng thích ứng nhanh trước những thay đổi của môi trường kinh tế.

Nhìn từ góc độ đó, những thông tin được công bố tại họp báo không chỉ phản ánh bức tranh kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm mà còn cho thấy TP.Hồ Chí Minh đang chuẩn bị cho một giai đoạn phát triển mới, trong đó hạ tầng số sẽ giữ vai trò quan trọng không kém hạ tầng vật lý.

Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các đô thị ngày càng được quyết định bởi năng lực công nghệ và quản trị dữ liệu, việc đầu tư đồng bộ vào hạ tầng số sẽ không chỉ giúp TP.Hồ Chí Minh nâng cao hiệu quả điều hành mà còn tạo nền tảng để phát triển công nghiệp công nghệ cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và xây dựng đô thị thông minh. Đây cũng sẽ là lợi thế cạnh tranh dài hạn để Thành phố tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế và trung tâm đổi mới sáng tạo của cả nước.