Hoàn thiện mắt xích còn thiếu trong hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam

Sự kiện đánh dấu bước tiến quan trọng trong chiến lược phát triển ngành bán dẫn, góp phần tháo gỡ nút thắt về sản xuất thử, thúc đẩy thương mại hóa các sản phẩm chip "Make in Vietnam" và từng bước nâng cao năng lực tự chủ công nghệ.

Các đại biểu thực hiện nghi thức ra mắt Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn

Tháo gỡ nút thắt lớn nhất của ngành bán dẫn Việt Nam

Phát biểu tại lễ ra mắt, ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin (Bộ Khoa học và Công nghệ) nhấn mạnh, trong kỷ nguyên số, chip bán dẫn là nền tảng của hàng loạt công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán hiệu năng cao, Internet vạn vật (IoT), robot, tự động hóa, xe điện và hạ tầng số quốc gia. Năng lực phát triển ngành bán dẫn vì thế trở thành thước đo quan trọng về sức mạnh công nghệ và khả năng tự chủ của mỗi quốc gia.

Theo ông Nguyễn Khắc Lịch, mặc dù Việt Nam đã hình thành khoảng 60 doanh nghiệp thiết kế vi mạch, hơn 7.000 kỹ sư thiết kế bán dẫn và từng bước tham gia các khâu thiết kế, đóng gói, kiểm thử trong chuỗi giá trị toàn cầu, song vẫn còn một "điểm nghẽn" quan trọng là năng lực hiện thực hóa các bản thiết kế thành sản phẩm chip thực tế.

Hiện nay, phần lớn các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong nước vẫn phải thực hiện sản xuất thử chip tại các nhà máy ở nước ngoài. Chi phí tape-out dao động từ 30.000 đến 200.000 USD cho mỗi thiết kế, trong khi thời gian chờ sản xuất kéo dài từ 12-24 tháng, làm gia tăng chi phí nghiên cứu, hạn chế khả năng thương mại hóa và ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam.

Ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin phát biểu tại lễ ra mắt

Trong bối cảnh đó, Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn được thành lập nhằm giải quyết trực tiếp điểm nghẽn này. Hoạt động theo mô hình Multi-Project Wafer (MPW), Trung tâm sẽ tập hợp nhiều thiết kế chip trên cùng một đợt chế tạo để giảm đáng kể chi phí sản xuất thử, rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm và tạo điều kiện để nhiều ý tưởng nghiên cứu sớm được hiện thực hóa thành các sản phẩm chip "Make in Vietnam".

Ông Nguyễn Khắc Lịch khẳng định, Trung tâm sẽ trở thành mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái bán dẫn quốc gia, giúp các ý tưởng không chỉ dừng lại ở bản thiết kế hay phòng thí nghiệm mà có thể tiến tới sản phẩm thực tế, được đo kiểm, đánh giá và từng bước thương mại hóa.

Hình thành hạ tầng dùng chung, tạo đòn bẩy cho hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam

Theo Quyết định số 4386/QĐ-BKHCN, Trung tâm là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin, có nhiệm vụ xây dựng hạ tầng dùng chung phục vụ toàn bộ chuỗi giá trị bán dẫn, từ thiết kế, sản xuất thử, đóng gói, kiểm thử đến hỗ trợ thương mại hóa sản phẩm.

Bên cạnh việc cung cấp công cụ thiết kế, thẩm định và kiểm chứng, Trung tâm sẽ đóng vai trò đầu mối kết nối với các nhà máy chế tạo chip (Foundry), các đơn vị đóng gói, kiểm thử và đối tác công nghệ quốc tế để tổ chức sản xuất thử cho các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong nước. Sau quá trình sản xuất thử, Trung tâm tiếp tục hỗ trợ đánh giá chất lượng chip, kết nối với các chương trình hỗ trợ của Nhà nước và các quỹ đầu tư nhằm thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm.

Lộ trình phát triển của Trung tâm được chia thành ba giai đoạn. Giai đoạn 2026-2027, Nhà nước sẽ hỗ trợ 100% chi phí sản xuất thử nhằm khuyến khích các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, phát triển chip bán dẫn. Giai đoạn 2028-2030 sẽ tiếp tục hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hệ thống phòng thí nghiệm, công cụ thiết kế và các dịch vụ hỗ trợ chuyên sâu. Sau năm 2030, Trung tâm hướng tới làm chủ các công nghệ tiên tiến, mở rộng hợp tác quốc tế và trở thành trung tâm hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn có uy tín trong khu vực Đông Nam Á.

Bộ trưởng Bộ KHCN Vũ Hải Quân phát biểu tại sự kiện

Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân khẳng định, Chính phủ đã tạo dựng hành lang chính sách thuận lợi nhất để phát triển ngành bán dẫn. "Các cơ chế ưu đãi hiện nay đã ở mức cao nhất, không thể cao hơn được nữa, ngoại trừ những trường hợp đặc biệt", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Theo Bộ trưởng, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu Chính phủ ban hành Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn, thành lập Ban Chỉ đạo phát triển ngành, đồng thời đang hoàn thiện các thủ tục thành lập Hiệp hội Bán dẫn Việt Nam. Bán dẫn cũng đã được đưa vào nhóm công nghệ chiến lược quốc gia và hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm. Việc ra mắt Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn thể hiện quyết tâm chuyển nhanh từ việc hoàn thiện thể chế sang xây dựng hạ tầng thực tế, tạo nền tảng để ngành bán dẫn bứt phá.

Quán triệt tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về nâng cao năng lực triển khai, Bộ trưởng yêu cầu các nhiệm vụ trong giai đoạn tới phải được thực hiện với tinh thần khẩn trương, hiệu quả và thực chất. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ trực tiếp quản lý, hỗ trợ các chương trình nghiên cứu, đồng thời tạo môi trường bình đẳng để doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học cùng tham gia phát triển công nghệ bán dẫn.

Đặc biệt, Bộ trưởng nhấn mạnh ngành bán dẫn Việt Nam không thể phát triển theo tư duy "đi lẻ". Theo ông, không một trường đại học hay doanh nghiệp đơn lẻ nào có thể tự xây dựng ngành công nghiệp bán dẫn. Thành công chỉ có thể đến từ sự liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, trong đó mỗi chủ thể đảm nhận đúng vai trò trong chuỗi nghiên cứu, đào tạo, thiết kế, sản xuất và thương mại hóa sản phẩm. Đối với các hệ thống thiết bị có giá trị lớn như phòng sạch hay phòng thí nghiệm, Bộ sẽ xây dựng cơ chế chia sẻ dùng chung nhằm tối ưu nguồn lực và đồng hành tháo gỡ các khó khăn phát sinh trong quá trình vận hành.

Bộ trưởng cũng đặt ra ba bài toán chiến lược đối với cộng đồng bán dẫn Việt Nam. Thứ nhất là giải quyết bài toán nhân lực chất lượng cao thông qua nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên, đầu tư phòng thí nghiệm và tăng cường môi trường thực hành cho sinh viên. Thứ hai là xây dựng hạ tầng hỗ trợ doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ có năng lực công nghệ nhưng còn hạn chế về nguồn lực tài chính, để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Thứ ba là xác định hướng phát triển các dòng chip mang thương hiệu Việt Nam có tính khả thi và lợi thế cạnh tranh, tập trung vào những phân khúc mà Việt Nam có thể tạo dấu ấn riêng.

Cũng tại buổi lễ, Trung tâm đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với 19 đối tác trong và ngoài nước, gồm các tập đoàn công nghệ hàng đầu như Intel, Infineon, Amkor, Cadence, Synopsys, TSMC, GlobalFoundries cùng nhiều trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ Việt Nam. Đồng thời, Trung tâm công bố thành lập Tổ chuyên gia tư vấn chuyên môn gồm 21 chuyên gia trong lĩnh vực bán dẫn nhằm hỗ trợ định hướng chiến lược và tư vấn kỹ thuật cho quá trình vận hành.

Bộ Khoa học và Công nghệ ra mắt Ban lãnh đạo Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn

Sự ra đời của Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn được kỳ vọng sẽ trở thành bệ phóng quan trọng, đưa các chính sách phát triển ngành bán dẫn đi vào thực tiễn, thúc đẩy liên kết giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, qua đó nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và từng bước đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn khu vực và toàn cầu.