Kết nối công nghệ với thị trường thúc đẩy chuyển đổi xanh nông nghiệp Đồng bằng sông Cửu Long

Ngày 29/5 tại TP. Cần Thơ, Báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng UBND TP. Cần Thơ, Trường Đại học Cần Thơ và các sở, ngành liên quan tổ chức hội thảo “Chuyển đổi xanh trong nông nghiệp: Từ công nghệ đến thị trường”, thu hút hơn 100 đại biểu là lãnh đạo cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, hợp tác xã và chuyên gia trong lĩnh vực nông nghiệp, công nghệ và môi trường tham dự. Chương trình thuộc khuôn khổ sáng kiến Việt Nam Xanh 2026 với chủ đề “Chuyển đổi xanh - Hiệu quả bền vững”.

Ông Lê Minh Hoan - nguyên Phó chủ tịch Quốc hội (ngoài cùng bên phải) cùng các đại biểu, chuyên gia và lãnh đạo các đơn vị trao đổi bên lề hội thảo về giải pháp thúc đẩy chuyển đổi xanh trong nông nghiệp Đồng bằng sông Cửu Long. Ảnh Nart Thái

Diễn ra trong bối cảnh Đồng bằng sông Cửu Long - vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của cả nước đang chịu nhiều sức ép từ biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn, chi phí đầu vào gia tăng và yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường xuất khẩu, hội thảo được kỳ vọng trở thành diễn đàn kết nối giữa khoa học, công nghệ và thị trường nhằm thúc đẩy chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng bền vững hơn. Hiện khu vực này đóng góp khoảng 50% sản lượng lúa, hơn 90% lượng gạo xuất khẩu và khoảng 31,37% GDP toàn ngành nông nghiệp.

Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Công Lý - Phó chủ tịch UBND TP Cần Thơ - chia sẻ, ông cảm nhận được những khó khăn của người nông dân, nhất là trong giai đoạn lĩnh vực nông nghiệp đang theo hướng chuyển đổi xanh như hiện nay.

Ông Lý cũng khẳng định, trong lĩnh vực nông nghiệp nếu muốn chuyển đổi xanh thành công thì phải xây dựng được hệ sinh thái liên kết bền vững tạo nên mắt xích giữa "4 nhà", đó là Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Nhà nông. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, nhà khoa học cung cấp tri thức và công nghệ, doanh nghiệp dẫn dắt thị trường, người nông dân là trung tâm của quá trình chuyển đổi.

"Thành phố Cần Thơ cam kết sẽ tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao, thúc đẩy liên kết vùng và mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản xanh, nông sản sạch", ông Lý khẳng định.

Chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mà trở thành yêu cầu tất yếu

Theo các chuyên gia tham dự, chuyển đổi xanh trong nông nghiệp hiện nay không chỉ dừng lại ở thay đổi phương thức sản xuất mà đòi hỏi chuyển đổi toàn diện từ tư duy kinh tế nông nghiệp, tổ chức chuỗi giá trị đến ứng dụng công nghệ và đổi mới mô hình quản trị.

Ông Lý Việt Hùng – Trưởng phòng Kinh tế trung hòa các-bon, Trung tâm Thích ứng biến đổi khí hậu và Trung hòa các-bon, Cục Biến đổi khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường trình bày tham luận. Ảnh Nart Thái

Trong bài trình bày về những chính sách, giải pháp hỗ trợ ứng dụng công nghệ chuyển đổi xanh trong nông nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long, ông Lý Việt Hùng - Trưởng phòng Kinh tế trung hòa các-bon, Trung tâm Thích ứng biến đổi khí hậu và Trung hòa các-bon, Cục Biến đổi khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, các chính sách thúc đẩy chuyển đổi xanh cần được triển khai đồng bộ từ hỗ trợ tài chính, thúc đẩy công nghệ giảm phát thải đến cơ chế khuyến khích doanh nghiệp và nông dân tham gia mô hình kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp carbon thấp. Đồng thời, việc thích ứng với biến đổi khí hậu và thực hiện các cam kết giảm phát thải đang trở thành yêu cầu bắt buộc nếu nông sản Việt Nam muốn duy trì năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Những nội dung được chia sẻ cũng cho thấy bài toán chuyển đổi xanh tại Đồng bằng sông Cửu Long không chỉ là câu chuyện môi trường mà còn liên quan trực tiếp đến năng lực cạnh tranh, an ninh lương thực và sự phát triển dài hạn của chuỗi giá trị nông nghiệp.

Công nghệ cao mở ra hướng đi mới cho sản xuất nông nghiệp

Ở góc độ học thuật và ứng dụng thực tiễn, PGS.TS Châu Minh Khôi - Phó Hiệu trưởng Trường Nông nghiệp, Trường Đại học Cần Thơ giới thiệu Mô hình ứng dụng khoa học công nghệ cao thành công trong trồng trọt tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Mô hình cho thấy xu hướng chuyển dịch từ sản xuất dựa trên kinh nghiệm sang sản xuất dựa trên dữ liệu, trong đó công nghệ đóng vai trò hỗ trợ quản lý dinh dưỡng, tối ưu nguồn nước, giám sát môi trường canh tác và giảm chi phí đầu vào. Những giải pháp này không chỉ nâng cao năng suất mà còn góp phần giảm phát thải, tiết kiệm tài nguyên và tăng tính ổn định cho sản xuất nông nghiệp trong điều kiện khí hậu biến động.

Theo các chuyên gia, việc mở rộng các mô hình công nghệ cao cần đi cùng với đào tạo nguồn nhân lực, tăng cường liên kết viện - trường - doanh nghiệp và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại địa phương để rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng.

Công nghệ và thị trường phải đi cùng nhau

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại hội thảo là khoảng cách giữa nghiên cứu - ứng dụng - thương mại hóa sản phẩm nông nghiệp.

Ông Vũ Ngọc Đinh - Tổng Giám đốc Techpal Group chia sẻ tại hội thảo. Ảnh Quang Định/TT

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Vũ Ngọc Đinh - Tổng Giám đốc Techpal Group cho rằng chuyển đổi xanh chỉ thực sự hiệu quả khi công nghệ được tích hợp xuyên suốt toàn bộ chuỗi sản xuất, từ đầu vào, canh tác, truy xuất nguồn gốc đến phân phối và tiếp cận thị trường. Từ các ví dụ thực tế mà Techpal đang triển khai cho thấy việc ứng dụng công nghệ cao không chỉ giúp tối ưu quy trình sản xuất mà còn góp phần xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp theo tiêu chuẩn quốc tế, trong đó có các mô hình canh tác lúa đạt chuẩn GlobalGAP, sản xuất theo yêu cầu thị trường và tăng khả năng cạnh tranh của nông sản Việt Nam.

Tham gia hội thảo, các doanh nghiệp công nghệ, đơn vị sản xuất nông nghiệp, hợp tác xã cho rằng công nghệ sẽ khó tạo ra giá trị nếu chỉ dừng ở quy mô thử nghiệm. Điều quan trọng hơn là khả năng thương mại hóa, mở rộng đầu ra và xây dựng chuỗi liên kết đủ mạnh để đưa nông sản xanh tiếp cận thị trường trong nước và quốc tế.

TS. Lê Văn Lâm - Phó hiệu trưởng Đại học Cần Thơ cho rằng năng lực hấp thụ công nghệ của vùng Đồng bằng sông Cửu Long là vấn đề đáng quan tâm khi nhân lực ngành nông nghiệp, môi trường đang thiếu hụt và điểm tuyển sinh thấp. Vì vậy cần thực hiện mô hình "đa tác nhân", trong đó chính quyền đặt hàng nhà khoa học giải quyết các "điểm nghẽn" địa phương trước khi mời doanh nghiệp tham gia thương mại hóa.

PGS.TS Nguyễn Việt Khôi - Phó hiệu trưởng Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) cũng nhấn mạnh cần giải quyết hài hòa giữa công nghệ và thị trường, biến mối quan hệ "mua - bán" thuần túy thành sự đồng đầu tư và chia sẻ lợi ích giữa doanh nghiệp và nông dân.

Tín hiệu vui từ hội thảo là đại diện Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ khẳng định đơn vị luôn đồng hành cùng các viện, trường và doanh nghiệp để đưa khoa học vào thực tiễn. Sở đã đặt hàng các nghiên cứu cụ thể như mô hình nuôi gà không kháng sinh và ứng dụng điện mặt trời của doanh nghiệp để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, nâng cao giá trị hàng hóa xuất khẩu.

Song song với các phiên tham luận, khu vực trưng bày bên lề hội thảo cũng giới thiệu nhiều sản phẩm nông sản đặc trưng như gạo ST25, hành tím, mô hình trang trại thông minh cùng các giải pháp công nghệ phục vụ nông nghiệp hiện đại là

Sản phẩm đặc trưng được giới thiệu bên lề hội thảo. Ảnh Nart Thái

Theo Ban tổ chức, hội thảo hướng tới mục tiêu không chỉ tạo không gian trao đổi chuyên môn mà còn thúc đẩy các mô hình liên kết thực chất giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và cộng đồng sản xuất. Từ các tham luận, phiên thảo luận đến các hoạt động ký kết hợp tác, chương trình góp phần mở rộng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và tạo động lực mới cho quá trình chuyển đổi xanh của nông nghiệp Đồng bằng sông Cửu Long trong giai đoạn tới.

Đinh Thanh Hòa