Kho thông minh: Từ tối ưu không gian đến tự động hóa toàn bộ quy trình

Tại hội thảo “Giải pháp nhà kho thông minh với ICAM - SILO² kết hợp AGV/AMR & Vision 3D”, do Công ty Cổ phần RTC Technology Việt Nam phối hợp cùng ICAM tổ chức ngày 22/9 tại Hà Nội, các chuyên gia giới thiệu mô hình kết hợp giữa hệ thống lưu trữ tự động SILO², công nghệ Vision 3D và robot AGV/AMR, đồng thời chia sẻ cách doanh nghiệp có thể từng bước chuyển từ kho truyền thống sang kho thông minh.

Khi kho truyền thống trở thành điểm nghẽn

Theo ông Nguyễn Quốc Sang, Giám đốc Kinh doanh ICAM tại Việt Nam, khi năng suất sản xuất tăng, doanh nghiệp thường bắt đầu gặp những vấn đề như không gian lưu trữ không đủ, quy trình vận hành có quá nhiều thao tác thủ công, kéo theo nhu cầu nhân công tăng và quy trình xử lý trở nên nặng nề hơn.

Trong bối cảnh đó, số hóa dữ liệu mới chỉ là một bước. Khi doanh nghiệp đã số hóa các quy trình và dữ liệu trong vận hành kho thì bước tiếp theo là tự động hóa các khâu vận hành. Khi đó, hiệu suất của kho có thể được cải thiện ở mức cao hơn.

Ông Nguyễn Quốc Sang, Giám đốc kinh doanh ICAM tại Việt Nam chia sẻ tại hội thảo. Ảnh: Đỗ Phương

Cũng theo ông Nguyễn Văn Thắng, Giám đốc điều hành RTC Việt Nam một trong những động lực đầu tiên thúc đẩy doanh nghiệp triển khai kho thông minh là khả năng số hóa. Khi dữ liệu được quản lý, sắp xếp và minh bạch, việc kiểm tra, kiểm kê hàng tồn kho trở nên đơn giản hơn, đồng thời giúp doanh nghiệp tối ưu năng suất, nhân lực, dữ liệu và chi phí vận hành.

Như vậy, kho thông minh không chỉ được đặt trong câu chuyện thay thế con người bằng robot. Giá trị của hệ thống còn nằm ở việc kết nối dữ liệu, chuẩn hóa quy trình và tự động hóa những công đoạn phù hợp, từ đó hình thành một quy trình vận hành liền mạch hơn.

Một ưu điểm của kho thông minh, được các chuyên gia nhấn mạnh là khả năng giải quyết bài toán không gian.

Theo ông Nguyễn Văn Thắng, giải pháp kho tự động có thể tận dụng chiều cao kho lên đến khoảng 15 m. So với những hệ thống giá kệ truyền thống bị giới hạn về chiều cao, việc khai thác không gian theo chiều đứng giúp doanh nghiệp tăng khả năng lưu trữ trên cùng diện tích mặt sàn.

Đây là một trong những bài toán đáng chú ý đối với các nhà máy có quỹ đất hạn chế nhưng nhu cầu lưu trữ ngày càng tăng: thay vì liên tục mở rộng diện tích kho, doanh nghiệp có thể tính đến việc khai thác hiệu quả hơn không gian hiện có.

Ông Nguyễn Văn Thắng, Giám đốc điều hành RTC Việt Nam. Ảnh: Đỗ Phương

Từ kho truyền thống đến vận hành thông minh

Tại hội thảo, ông Alessandro DuCa, Giám đốc điều hành ICAM tại khu vực Châu Á Thái Bình Dương đã giới thiệu SILO², giải pháp lưu trữ kho tự động của ICAM kết hợp RTC, hướng tới khai thác hiệu quả không gian và tối ưu quá trình lưu trữ, truy xuất hàng hóa.

SILO² đảm nhiệm bài toán lưu trữ tự động; khi kết nối với robot của RTC, hệ thống có thể mở rộng tự động hóa sang các công đoạn vận chuyển và luân chuyển hàng hóa trong kho.

Mô hình được trình diễn tại sự kiện tích hợp ICAM, Vision 3D và AGV/AMR. Trong đó, Vision 3D kết hợp với robot đảm nhiệm nhận diện và thao tác xuất, nhập hàng; AGV/AMR tiếp nhận và vận chuyển hàng hóa đến vị trí cần thiết.

Cách tiếp cận này cho thấy kho thông minh không phải một thiết bị đơn lẻ mà là sự kết hợp của nhiều lớp công nghệ: lưu trữ, phần mềm quản lý, nhận diện, robot và vận chuyển tự động. Trong đó, vision 3D giúp robot xử lý hàng hóa đa dạng.

Ông Alessandro DuCa, Giám đốc điều hành ICAM tại khu vực Châu Á Thái Bình Dương tại hội thảo. Ảnh: Đỗ Phương

Trong những công đoạn lặp đi lặp lại, doanh nghiệp có thể sử dụng robot thay cho việc người lao động liên tục đưa hàng ra vào hệ thống. Tuy nhiên, hàng hóa trong kho có thể có nhiều chủng loại, kích thước, hình dạng khác nhau. Trong quá trình vận chuyển, vị trí hàng hóa trên khay cũng có thể thay đổi.

Vision 3D sẽ giúp robot xác định lại vị trí của hàng hóa. Hệ thống có thể nhận diện vị trí và kích thước hàng hóa để lựa chọn góc phù hợp, từ đó robot có thể nhặt hàng, giữ hàng và đưa đến vị trí tiếp theo.

Ở góc độ vận hành, phần mềm cũng được xem là một thành phần quan trọng. Hệ thống có thể hỗ trợ xử lý đơn hàng và hướng dẫn người lao động trong quá trình nhặt hàng, giúp giảm việc phải di chuyển nhiều và giảm lượng thao tác cần ghi nhớ. Khi thay đổi nhân sự, người mới cũng không phải mất quá nhiều thời gian để làm quen với toàn bộ quy trình. Những thay đổi này có thể góp phần giảm chi phí vận hành cho doanh nghiệp.

Cánh tay robot sẽ xác định vị trí chính xác của hàng hóa trong kho. Ảnh: Đỗ Phương

Những ngành có thể ứng dụng kho thông minh

Theo các chuyên gia, kho thông minh đặc biệt phù hợp với các lĩnh vực có khối lượng hàng hóa lớn, nhu cầu truy xuất cao, nhiều linh kiện hoặc yêu cầu kiểm soát chặt chẽ quá trình nhập, xuất.

Ông Nguyễn Văn Thắng cho biết, các ngành sản xuất là nhóm có nhiều tiềm năng ứng dụng. Kho thông minh có thể được sử dụng để lưu trữ linh kiện quan trọng, hỗ trợ kiểm soát hàng hóa phục vụ quá trình sản xuất. Các nhà máy điện tử, doanh nghiệp sản xuất ô tô, xe máy, bán dẫn hoặc những ngành sử dụng vật tư, linh kiện có giá trị cao đều có thể cân nhắc mô hình này.

Trong đó, nhóm ngành thực phẩm và dược phẩm là ngành đặc thù cần yêu cầu quản lý hàng hóa gắn với hạn sử dụng. Khi số lượng và chủng loại sản phẩm lớn, việc kiểm soát thời hạn và lấy đúng hàng theo yêu cầu trở nên phức tạp nếu phụ thuộc nhiều vào phương thức thủ công. Kho thông minh có thể hỗ trợ quá trình quản lý và truy xuất hàng hóa.

Demo kho thông minh với ICAM - SILO² kết hợp AGV/AMR & Vision 3D. Ảnh: Đỗ Phương

Xây dựng kho thông minh có là phải thay đổi toàn bộ kho?

Một vấn đề doanh nghiệp thường phải cân nhắc khi xây dựng kho thông minh là quy mô đầu tư. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Quốc Sang, giải pháp được thiết kế theo dạng module, cho phép doanh nghiệp triển khai từng phần. Khách hàng có thể lựa chọn module phù hợp với nhu cầu, triển khai một module trước. Sau đó, khi dung lượng kho tăng lên, doanh nghiệp có thể mua thêm các module, lắp đặt trong khu vực kho và kết nối với hệ thống phần mềm.

Cùng quan điểm này, ông Nguyễn Văn Thắng cho rằng doanh nghiệp không nhất thiết phải đầu tư toàn bộ hệ thống ngay từ đầu mà có thể triển khai từng bước, từng giai đoạn, phù hợp với quy trình sản xuất và nhu cầu thực tế. Trước khi triển khai, doanh nghiệp nên phối hợp với các đơn vị tích hợp hệ thống và nhà cung cấp công nghệ để rà soát, chuẩn hóa quy trình quản lý kho, sau đó thử nghiệm và xây dựng giải pháp phù hợp.

Điều này đặt ra một cách tiếp cận khác với suy nghĩ “xây kho thông minh là phải thay đổi toàn bộ kho”. Thay vào đó, doanh nghiệp có thể xác định khâu nào đang gây tốn nhiều nhân lực, chiếm nhiều diện tích hoặc có tần suất thao tác cao nhất, từ đó lựa chọn điểm bắt đầu.

Các khách hàng đặt câu hỏi về giải pháp và khả năng triển khai kho thông minh tại thực tế đơn vị mình. Ảnh: Đỗ Phương

Cũng theo các chuyên gia, nếu tính trên bài toán thu hồi vốn, vốn đầu tư cho dự án kho thông minh chưa hẳn là rào cản lớn nhất. Vấn đề đáng chú ý hơn nằm ở con người và quá trình thay đổi cách vận hành. Nhân sự vận hành và các bộ phận liên quan trong toàn doanh nghiệp cần hiểu và tích hợp vào hệ thống. Điều này đòi hỏi quá trình đào tạo từng bước giữa đối tác và nhà máy.

Vì vậy ông Nguyễn Văn Thắng, cho rằng số hóa không thể chỉ được thực hiện bởi một bộ phận hay một phòng ban riêng lẻ mà liên quan đến nhiều đơn vị trong nhà máy và toàn bộ quy trình sản xuất, vận hành. Do đó, doanh nghiệp cần có thời gian để nhân sự làm quen với phương thức vận hành mới.

Trước khi tự động hóa, doanh nghiệp cần nhìn lại quy trình. Khi năng suất tăng nhưng kho vẫn vận hành bằng nhiều thao tác thủ công, chi phí nhân công và mức độ phức tạp của quy trình có thể tăng theo. Vì vậy, số hóa và tự động hóa cần được nhìn như hai bước liên tiếp trong quá trình chuyển đổi kho.

Mô hình SILO² của ICAM tận dụng không gian theo chiều cao, giúp tăng khả năng lưu trữ và tự động hóa quá trình truy xuất hàng hóa.

Từ những chia sẻ tại hội thảo, có thể thấy xây dựng kho thông minh không bắt đầu bằng việc mua robot hay lắp một hệ thống giá kệ tự động. Điểm bắt đầu là bài toán vận hành của chính doanh nghiệp.