Tại hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi, phân tích nhiều nội dung của dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật; đánh giá những điểm mới, những quy định còn bất cập, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền.
 |
| Các đại biểu trí thức Liên hiệp hội tham gia Hội thảo góp ý sửa đổi Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật. |
Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Quyết Chiến, Tổng Thư ký Liên hiệp hội, cho biết Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 sau hơn 14 năm triển khai đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, đảng viên và nhân dân, đồng thời khẳng định vai trò của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong quản lý nhà nước và phát triển kinh tế, xã hội.
Tuy nhiên, trước yêu cầu đổi mới mô hình quản trị quốc gia, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, cùng với quá trình chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, nhiều quy định của luật hiện hành đã bộc lộ những hạn chế, chưa theo kịp thực tiễn. Việc sửa đổi luật được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý đồng bộ để đổi mới phương thức phổ biến pháp luật, nâng cao hiệu quả tiếp cận thông tin pháp lý của người dân và doanh nghiệp.
Theo ông Nguyễn Quyết Chiến, dự thảo luật lần này được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn thi hành Luật năm 2012, đồng thời thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng về xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật trong giai đoạn phát triển mới. Hội thảo được tổ chức nhằm phát huy vai trò phản biện của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ, đóng góp các luận cứ khoa học, thực tiễn để hoàn thiện dự án luật trước khi trình Quốc hội xem xét.
 |
| Ông Nguyễn Quyết Chiến, Tổng Thư ký Liên hiệp hội tại hội thảo. |
Đóng góp ý kiến tại hội thảo, TSKH. Nghiêm Vũ Khải, nguyên Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, Nguyên Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam, nguyên Đại biểu Quốc hội, đánh giá cao việc dự thảo Luật đã bổ sung nhiều nội dung mới như truyền thông chính sách, chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và mở rộng xã hội hóa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Đây là những bước tiến phù hợp với yêu cầu đổi mới của đất nước trong giai đoạn phát triển mới. Tuy nhiên, để các chính sách mới phát huy hiệu quả lâu dài, theo ông cần tiếp tục hoàn thiện dự thảo theo tư tưởng xuyên suốt: mọi quy định của Luật phải hướng tới phục vụ người dân, bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật của người dân và phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng, thực thi và giám sát pháp luật.
Theo TSKH. Nghiêm Vũ Khải, quá trình sửa đổi luật cần quán triệt quan điểm lấy người dân làm trung tâm trong mọi hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật. Người dân không chỉ là đối tượng tiếp nhận thông tin mà cần được tạo điều kiện để chủ động tìm kiếm, khai thác, phản hồi và giám sát việc thực thi pháp luật thông qua các nền tảng số. Muốn vậy, các quy định của luật phải hướng tới bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật một cách bình đẳng, minh bạch và thuận lợi cho mọi công dân.
 |
| TSKH. Nghiêm Vũ Khải phát biểu ý kiến cho dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật. |
Đặc biệt, nhiều đề xuất được đưa ra nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng của AI trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Theo các chuyên gia, cần nghiên cứu xây dựng trợ lý pháp lý AI hỗ trợ người dân tra cứu, giải đáp các quy định pháp luật theo thời gian thực; phát triển cơ sở dữ liệu pháp luật mở, được chuẩn hóa và cập nhật thường xuyên để bảo đảm AI cung cấp thông tin chính xác; đồng thời hình thành hệ thống cảnh báo sớm các rủi ro pháp lý, giúp người dân và doanh nghiệp chủ động phòng ngừa vi phạm trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội.
Bên cạnh đó, các đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện hạ tầng số phục vụ phổ biến pháp luật, tăng cường kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương; xây dựng cơ chế bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và kiểm soát chất lượng nội dung do AI tạo ra. Theo các chuyên gia, AI chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được vận hành trên nền tảng dữ liệu đầy đủ, chính xác và dưới sự kiểm chứng của các cơ quan có thẩm quyền. Vì vậy, việc ứng dụng AI cần được đặt trong khuôn khổ pháp luật, bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và quyền lợi của người sử dụng.
Theo TS. Trần Văn Miều, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, dự thảo luật đã tiếp cận nhiều nội dung mới nhưng vẫn cần tiếp tục hoàn thiện để phản ánh đầy đủ hơn thực tiễn phát triển của đất nước. Một trong những vấn đề được ông đặc biệt quan tâm là mở rộng phạm vi đối tượng được thụ hưởng chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật. Theo đó, ngoài các nhóm đã được quy định, dự thảo cần quan tâm nhiều hơn đến cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, các tổ chức tôn giáo và những nhóm đối tượng có nhu cầu tiếp cận thông tin pháp luật trong điều kiện đặc thù. Ông cũng đề xuất không nên đưa người cao tuổi vào là nhóm đặc thù. Hiện nay, người cao tuổi tạo ra nhiều cái giá trị gia tăng, trong đó có cả giá trị gia tăng về chính trị.
 |
| TS. Trần Văn Miều, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam tại hội thảo. |
Ông cũng đề xuất mạng xã hội, các cổng thông tin điện tử, ứng dụng di động và các nền tảng trực tuyến cần được xác định là kênh truyền thông quan trọng, giúp đưa thông tin pháp luật đến gần hơn với người dân, đặc biệt là giới trẻ. Tuy nhiên, việc sử dụng các nền tảng này cần gắn với cơ chế kiểm chứng thông tin, bảo đảm tính chính xác, chính thống và kịp thời của nội dung được truyền tải.
Một nội dung khác tại hội thảo là tăng cường giáo dục pháp luật trong hệ thống giáo dục quốc dân. Theo PGS. TS. NGƯT Trần Đình Tuấn, Chủ tịch Hội đồng sáng lập Viện Giáo dục và Công nghệ AM cho rằng, việc trang bị kiến thức pháp luật không nên chỉ dừng ở truyền đạt lý thuyết mà cần gắn với các hoạt động trải nghiệm, tình huống thực tiễn và kỹ năng xử lý các vấn đề pháp lý trong cuộc sống. Đồng thời, cần nghiên cứu xây dựng chuẩn đầu ra về năng lực pháp luật phù hợp với từng cấp học, góp phần hình thành ý thức thượng tôn pháp luật ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
 |
| PGS. TS. NGƯT Trần Đình Tuấn, Chủ tịch Hội đồng sáng lập Viện giáo dục và Công nghệ AM (bên phải). |
Ông cũng nhấn mạnh yêu cầu bổ sung nội dung giáo dục công dân số vào chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật. Không chỉ giúp người dân hiểu và tuân thủ các quy định của pháp luật trong môi trường mạng, nội dung này còn góp phần nâng cao kỹ năng nhận diện thông tin sai lệch, bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo đảm an toàn trên không gian mạng và thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ của công dân trong môi trường số. Đây được xem là yêu cầu cấp thiết khi quá trình chuyển đổi số đang tác động sâu rộng đến mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế, xã hội.
Ở góc nhìn khác, PGS.TS. Phạm Bích San, giảng viên Đại học Dân lập Thăng Long chia sẻ, ngoài chuyện luật quy định các quy định rất rõ ràng, các cơ quan phổ biến luật có trách nhiệm ra sao nếu đưa ra một đạo luật nó không phù hợp, dang dở thì có chịu trách nhiệm. Những người phổ biến sai về thông tin pháp luật có bị xử lý?…
Ông cho rằng, luật không phải chỉ là những điều chung chung, mà có quy định rõ ràng ràng cụ thể. Khi luật thay đổi hay tình huống thực tế thay đổi những người phổ biến luật sẽ phải chịu những trách nhiệm gì và những thiệt hại nếu có sẽ được tính như thế nào cũng nên được trù tính tới để tiến tới các luật được hoàn thiện nhất.
 |
| PGS.TS. Phạm Bích San, giảng viên Đại học Dân lập Thăng Long chia sẻ tại hội thảo. Ảnh: Đỗ Phương |
Hội thảo cũng ghi nhận nhiều ý kiến từ các đại biểu, các chuyên gia, nhà khoa học. Kết quả các ý kiến đóng góp của hội thảo sẽ được Ban Tổ chức tổng hợp, báo cáo cơ quan có thẩm quyền, góp phần hoàn thiện Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật. Hội thảo một lần nữa khẳng định vai trò của Liên hiệp hội trong hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội đối với các dự án luật quan trọng của đất nước. Đây cũng là minh chứng cho việc phát huy trí tuệ của đội ngũ khoa học và công nghệ trong quá trình hoàn thiện thể chế, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
