Nhiều đại học và cao đẳng nghề nâng cấp quy mô và chất lượng đào tạo

Gắn đào tạo với thực tiễn và nhu cầu chung của xã hội

Những năm gần đây, tỷ lệ tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp (GDNN), giáo dục từ xa (GDTX) tại Việt Nam có xu hướng gia tăng. Các trường đại học liên tục mở chương trình đào tạo và khối ngành liên quan đến công nghệ, vi mạch, vi mạch bán dẫn để bắt kịp xu hướng phát triển toàn cầu. Tuy nhiên, bên cạnh đó, vẫn có nhiều trung tâm và trường GDNN, GDTX hướng tới những ngành học truyền thống.

Trả lời báo chí, TS. Phạm Xuân Khánh, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội cho biết, trong xu thế dịch chuyển của các doanh nghiệp lớn từ nhiều nước phát triển về Việt Nam, Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội đã mở thêm một số ngành đào tạo về ngôn ngữ, tự động hóa. Đồng thời, xúc tiến mở thêm ngành có nhu cầu sử dụng lao động cao ở các khu công nghiệp tại địa bàn Hà Nội và khu vực kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

Theo đó, nhà trường đã và đang dự định phối hợp với các doanh nghiệp thành lập trung tâm để đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho doanh nghiệp. Hiện trường đã triển khai hình thức này khá thành công, cung cấp hàng trăm lao động cho các doanh nghiệp sản xuất. Năm học 2025-2026, Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội dự kiến tuyển sinh 4.000 - 5.000 chỉ tiêu, trong đó có nhiều chỉ tiêu hệ cao đẳng theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp ở một số ngành như: Cơ điện tử, công nghệ hàn, cắt gọt kim loại, điện tử công nghiệp,…

Sinh viên trường Cao đẳng Công nghệ Bách khoa trong một buổi thực hành tại doanh nghiệp (Ảnh: HPC)

Tương tự, năm nay, Trường Cao đẳng Cơ điện Hà Nội cũng tuyển sinh theo 29 ngành nghề đào tạo với 6 cơ sở tại Hà Nội, Hưng Yên và Vĩnh Phúc. Theo kế hoạch đào tạo của trường, trong 3 năm đầu, học sinh tốt nghiệp THCS nộp hồ sơ vào trường được học song song hai chương trình GDTX cấp THPT và đào tạo trình độ trung cấp. Kết thúc giai đoạn 1 được dự thi tốt nghiệp THPT, sau đó Sở GD&ĐT Hà Nội cấp bằng tốt nghiệp THPT; sau đó dự thi tốt nghiệp trình độ trung cấp và nhà trường cấp bằng trung cấp theo ngành nghề học sinh đăng ký.

Một số trường cao đẳng nghề, trường đại học cũng chủ trương mở thêm các ngành Logistic, Thương mại điện tử; đào tạo AI, đồng thời đẩy mạnh các nhóm ngành về cơ khí, điện - điện tử, công nghệ ô tô, công nghệ số. Các trường cũng chủ động kết nối với các trường đào tạo cùng ngành tại Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore, Nhật Bản,… tổ chức các chương trình hội thảo, gắn với thực tế, để sinh viên được tiếp cận tối đa với kiến thức chuyên ngành đa dạng, công nghệ kỹ thuật hiện đại và môi trường làm việc chuẩn hóa.

Các ngành hot khác như Kinh doanh Xuất nhập khẩu, Quản trị du lịch, Công nghệ Kỹ thuật điều khiển tự động, Điện tử - Viễn thông, Bảo trì và sửa chữa ô tô,.. vẫn được nhiều trường cao đẳng, đại học chú trọng tuyển sinh năm học 2025-2026.

Đào tạo nghề ‘hot’ và mở rộng cơ hội cho sinh viên

Trao đổi với báo giới về định hướng nghề nghiệp những năm gần đây, TS Nguyễn Quang Tiệp - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đào tạo Kinh tế Quốc tế nhận định, ngành vi mạch bán dẫn sẽ trở thành lĩnh vực thu hút doanh nghiệp trong vòng 5 - 10 năm tới. Tuy nhiên, do thời gian đào tạo của các trường nghề chỉ kéo dài từ 2 - 3 năm nên các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần tổ chức hội thảo, khảo sát và lấy ý kiến chuyên gia để xây dựng chương trình đào tạo phù hợp.

Sinh viên Cao đẳng Công nghệ Quốc tế Lilama 2 trong giờ học thực hành (Ảnh: CĐ CNQT)

Để mở ngành mới, các trường nghề phải đầu tư mạnh vào cơ sở vật chất, trang thiết bị thực hành nhằm đáp ứng tiêu chuẩn đào tạo. Ví dụ, để triển khai chương trình đào tạo ngành vi mạch bài bản, một cơ sở GDNN cần ít nhất 7 tỷ đồng đầu tư.

Vì vậy, đối với các trường nghề, việc tiếp tục duy trì ngành truyền thống là cần thiết, bởi thị trường vẫn có nhu cầu cao về nhân lực các ngành này. Vì vậy, thay vì mở thêm ngành mới hoặc tự xây dựng trung tâm đào tạo, các trường nghề, cao đẳng nghề có thể liên thông với các trường đại học uy tín trong và ngoài nước để tạo điều kiện cho sinh viên có quá trình đào tạo thông suốt, tạo cơ hội việc làm cho sinh viên.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, ngành Công nghệ thông tin (CNTT) được xác định là ngành đào tạo mũi nhọn. Để đáp ứng nhu cầu của học viên trên cả nước, nhiều đại học và cao đẳng nghề uy tín đã liên thông, mở trung tâm GDTX để đào tạo các ngành mũi nhọn. Có thể kể đến chương trình GDTX ngành CNTT của Đại học Thái Nguyên, Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội, Đại học Quốc gia TPHCM,… đang được đánh giá là những đơn vị uy tín, đào tạo bài bản về ngành CNTT và AI. Trong đó, CNTT đóng vai trò quan trọng, trở thành nền tảng và động lực cho hầu hết các lĩnh vực trong cuộc sống và kinh tế.

Cách mạng 4.0 là sự kết hợp của các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), điện toán đám mây, big data và blockchain, trong đó CNTT giữ vị trí trung tâm trong việc kết nối, xử lý và khai thác dữ liệu.

Với chương trình GDTX, các học viên vẫn đảm bảo được đào tạo những kiến thức và kỹ năng cần thiết để phát triển, quản lý và ứng dụng các hệ thống công nghệ vào thực tế. Bên cạnh đó, người học cũng được trang bị kiến thức về ngôn ngữ lập trình, các ngôn ngữ phổ biến như C, C++, Java, Python, JavaScript, PHP, và các ngôn ngữ khác tùy theo mục tiêu chuyên ngành; được tìm hiểu các kiến thức về cách thiết kế, quản lý và sử dụng hệ thống cơ sở dữ liệu như MySQL, SQL Server, NoSQL; tối ưu hóa dữ liệu, kỹ thuật tối ưu hóa hệ thống lưu trữ và xử lý dữ liệu lớn (big data). Các kiến thức về cấu trúc mạng, giao thức mạng (TCP/IP), hệ thống định tuyến và truyền tải thông tin, cũng được cập nhật và đào tạo cho học viên GDTX.

Học viên được đào tạo về kỹ thuật cấu hình và quản lý hệ thống mạng, phát triển các giải pháp mạng doanh nghiệp; kiến thức về bảo mật hệ thống, mã hóa, phát hiện và xử lý tấn công mạng; nhận biết và nghiên cứu về các dịch vụ đám mây như AWS, Google Cloud, Azure và cách xây dựng ứng dụng trên nền tảng đám mây; học cách kết nối và quản lý các thiết bị IoT, xây dựng hệ thống thông minh cho các ứng dụng như nhà thông minh, thành phố thông minh,…

Sau khi tốt nghiệp, học viên chương trình GDTX cũng có cơ hội việc làm rộng mở với nhiều ngành nghề như: Chuyên gia Phát triển Game, lập trình viên game; Chuyên gia UI/UX; Kỹ sư DevOps; Chuyên gia thực tế ảo và thực tế tăng cường, phát triển ứng dụng VR/AR; Chuyên viên SEO; Chuyên viên Digital Marketing; Nhà khoa học dữ liệu, phân tích và xử lý dữ liệu phức tạp; Kỹ sư robot; Chuyên gia tự động hóa,…