Phát huy giá trị lập hiến, củng cố nền tảng quyền làm chủ của nhân dân
Sáng 6/11, trước phiên họp toàn thể Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI tổ chức trọng thể Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Quốc hội Việt Nam thông qua bản Hiến pháp đầu tiên (9/11/1946 - 9/11/2026). Tham dự chương trình có Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng; Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú cùng các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội, các ban, bộ, ngành Trung ương và đại biểu Quốc hội khóa XVI.
 |
| Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Quốc hội Việt Nam thông qua bản Hiến pháp đầu tiên. Ảnh: Quốc hội |
Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ lòng thành kính tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh, người đặt nền móng cho Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và nền lập hiến Việt Nam; đồng thời tri ân Quốc hội khóa I cùng các thế hệ đại biểu Quốc hội đã cống hiến cho sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước và phụng sự nhân dân.
Nhìn lại sự kiện Quốc hội khóa I thông qua bản Hiến pháp đầu tiên năm 1946, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định giá trị sâu xa của dấu mốc lịch sử này là sự gắn kết thành quả giải phóng dân tộc với quyền làm chủ của nhân dân trong tổ chức và vận hành chính quyền bằng Hiến pháp. Tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, nguyên tắc bình đẳng công dân và các quyền dân chủ được thể hiện trong bản Hiến pháp đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để tập hợp sức mạnh toàn dân trong sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc.
Trải qua các giai đoạn cách mạng, những giá trị cốt lõi của Hiến pháp năm 1946 tiếp tục được kế thừa và phát triển. Hiến pháp năm 2013 cùng việc sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2025 thể hiện những bước phát triển trong nhận thức và thực tiễn tổ chức quyền lực nhà nước. Trong tiến trình đó, quyền con người, quyền công dân ngày càng được coi trọng; tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước từng bước được đổi mới.
Quốc hội qua các nhiệm kỳ đã đóng vai trò quan trọng trong thể chế hóa đường lối của Đảng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, giám sát hoạt động của Nhà nước, đồng thời chuyển tải ý chí, nguyện vọng của nhân dân thành các quyết sách quốc gia.
Nâng cao chất lượng lập pháp, bảo đảm Hiến pháp được thực thi nhất quán
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, kỷ niệm 80 năm Hiến pháp đầu tiên cũng là dịp để tiếp tục phát huy những giá trị nền tảng của nền lập hiến Việt Nam, trong đó độc lập dân tộc gắn liền với quyền làm chủ của nhân dân; quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân và được tổ chức, thực hiện theo Hiến pháp, pháp luật.
Trong quá trình vận hành mô hình tổ chức bộ máy mới, các cơ quan nhà nước cần sử dụng hiệu quả thẩm quyền được giao, bảo đảm hoạt động thông suốt và nâng cao chất lượng phục vụ. Hiến pháp phải được thực hiện nhất quán trong cả ba lĩnh vực lập pháp, hành pháp và tư pháp.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị tập trung bảo đảm Hiến pháp được tôn trọng, thực hiện nghiêm túc; chủ động nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện Hiến pháp. Các cấp ủy cần tăng cường lãnh đạo, kiểm tra việc thể chế hóa và tổ chức thực hiện chủ trương của Đảng. Tổ chức đảng, đảng viên phải gương mẫu chấp hành Hiến pháp, pháp luật và chịu sự giám sát của nhân dân.
Cùng với yêu cầu đó, việc xây dựng pháp luật phải bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, không để tình trạng quy định này mở đường cho phát triển nhưng quy định khác lại tạo ra rào cản. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặc biệt lưu ý cần tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo có trách nhiệm, kiểm soát rủi ro vì lợi ích chung, không đặt ra những rào cản bất hợp lý đối với sự phát triển.
Đây là yêu cầu quan trọng trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Chất lượng thể chế không chỉ quyết định hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tác động trực tiếp đến khả năng huy động nguồn lực, khơi thông các động lực phát triển và tạo môi trường thuận lợi cho các hoạt động kinh tế - xã hội.
Việc hoàn thiện thể chế và nâng cao chất lượng các quyết sách quốc gia vì vậy cần được đặt trên nền tảng Hiến pháp, bảo đảm đáp ứng yêu cầu trước mắt nhưng đồng thời có tầm nhìn dài hạn.
 |
| Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các đại biểu tham dự Chương trình kỷ niệm. Ảnh: Lâm Hiển |
Quyết sách vì lợi ích nhân dân và tương lai đất nước
Khẳng định Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trọng trách này phải được thể hiện bằng những quyết sách vì lợi ích của nhân dân và sự phát triển lâu dài của đất nước.
Mỗi đại biểu Quốc hội cần gắn bó chặt chẽ với cử tri, phản ánh trung thực những nguyện vọng chính đáng của nhân dân, đồng thời xem xét các vấn đề trên cơ sở lợi ích chung của quốc gia, dân tộc. Việc tiếp nhận kiến nghị của cử tri phải gắn với theo dõi, giám sát kết quả giải quyết. Sự tín nhiệm của cử tri không chỉ là trách nhiệm tại mỗi kỳ tiếp xúc mà phải được thể hiện thường xuyên trong suốt nhiệm kỳ của người đại biểu.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh yêu cầu phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân. Đây phải là nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình xây dựng chính sách, tổ chức thực thi pháp luật và hoạt động của các cơ quan nhà nước.
Đối với Quốc hội, yêu cầu đặt ra là tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động lập hiến, lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Mỗi đạo luật, nghị quyết và quyết sách phải xuất phát từ thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân.
Phát biểu đáp từ tại buổi lễ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định, trong hơn 80 năm phát triển, Quốc hội đã từng bước đổi mới tư duy, phương thức hoạt động, ban hành 5 bản Hiến pháp và gần 700 đạo luật. Mỗi bản Hiến pháp, đạo luật, nghị quyết và quyết định của Quốc hội đều gắn với vận mệnh quốc gia, dân tộc, thể hiện sự kết hợp giữa ý Đảng và lòng dân.
Chủ tịch Quốc hội cho biết, Đại hội XIV của Đảng đã đề ra nhiệm vụ nghiên cứu sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013 phù hợp với thực tiễn và yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, đồng thời xác định xây dựng và thi hành pháp luật là khâu đột phá quan trọng.
Quốc hội sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy và hành động, nâng cao chất lượng hoạt động lập hiến, lập pháp, chủ động đi trước một bước về thể chế. Đặc biệt, cần nghiên cứu kỹ lưỡng để quyết định những vấn đề khó, vấn đề mới, những lĩnh vực chưa có tiền lệ, tạo hành lang pháp lý cho đổi mới sáng tạo, góp phần thúc đẩy đất nước phát triển nhanh và bền vững.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, trách nhiệm của các thế hệ hôm nay là phát huy di sản lập hiến của 80 năm trước bằng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa liêm chính, có năng lực hành động, kiến tạo phát triển và chịu trách nhiệm trước nhân dân. Tinh thần Hiến pháp năm 1946 cần tiếp tục được thể hiện trong cách thực thi quyền lực, sự tận tâm phục vụ và chất lượng cuộc sống ngày càng tốt đẹp của nhân dân, qua đó góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.
