Quy hoạch điện VIII cần bổ sung những điểm mới về tư duy, tiến bộ khoa học – công nghệ nhằm giải quyết các thách thức đặt ra trong ứng phó biến đổi khí hậu, giảm phát thải ròng khí nhà kính bằng 0 (Net Zero), chuyển đổi sang năng lượng tái tạo, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, đánh thuế carbon với hàng hoá sản xuất sử dụng năng lượng hoá thạch,… – Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh tại cuộc họp Hội đồng thẩm định kết quả rà soát, hoàn thiện Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch điện VIII) chiều 4/5 tại Hà Nội.
Theo báo cáo của Bộ Công thương, Quy hoạch điện VIII nhằm cung cấp đầy đủ nhu cầu điện trong nước, đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội với mức tăng trưởng GDP bình quân khoảng 7%/năm trong giai đoạn 2021-2030, khoảng 6,5-7,5%/năm trong giai đoạn 2031-2050. Tiêu chí kỳ vọng xác suất mất tải 12 giờ/năm, tương ứng với độ tin cậy cung cấp điện đạt 99,86% (tương đương với các nước trên thế giới).
Tổn thất điện năng toàn hệ thống năm 2030 khoảng 6% và năm 2050 là 5%,… Xây dựng hệ thống lưới điện thông minh, hiệu quả, có khả năng kết nối khu vực; mức thải khí nhà kính từ sản xuất điện đạt 204 – 205 triệu tấn năm 2030 và khoảng 27-31 triệu tấn năm 2050; thực hiện chương trình điện khí hóa nông thôn, miền núi, đảm bảo mục tiêu 100% hộ dân có điện vào năm 2030,…
Về cơ cấu nguồn điện, đến năm 2030, tổng công suất các nhà máy điện là 158.244 MW (không bao gồm xuất khẩu). Trong đó, thủy điện chiếm 18,5%, nhiệt điện than 19%, nhiệt điện khí trong nước 9,4%, nhiệt điện 14,2%, nhiệt điện gió trên bờ 13,8%, điện mặt trời 13% (được ưu tiên phát triển không giới hạn công suất),…
Định hướng đến năm 2050, tổng công suất các nhà máy điện khoảng 490.005-573.000 MW, thủy điện chiếm 6,3-7,3%, không còn sử dụng than để phát điện, nhiệt điện sử dụng sinh khối 4,5-6,6%, điện gió ngoài khơi 14,3-16%,…
Bộ Công thương cũng đề xuất một số giải pháp thực hiện quy hoạch liên quan đến đảm bảo an ninh cung cấp điện; pháp luật và chính sách; bảo vệ môi trường và phòng, chống thiên tai; khoa học và công nghệ; sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả; hợp tác quốc tế; tăng cường năng lược trong nước, nội địa hóa thiết bị ngành điện, xây dựng phát triển ngành cơ khí điện; giá điện; tổ chức thực hiện và giám sát thực hiện quy hoạch,…
Đáng chú ý, quy hoạch điện VIII đã đề ra lộ trình cắt giảm điện than mạnh mẽ để chuyển đổi, thay thế bằng các nguồn năng lượng sạch, đặc biệt là điện gió và điện khí.
Các chuyên gia, nhà khoa học đánh giá cao tư duy đổi mới trong Quy hoạch điện VIII về phát triển các dự án năng lượng tái tạo ưu tiên sử dụng tại chỗ để giảm áp lực lên hệ thống truyền tải; quy hoạch mở trong phát triển các nguồn điện, trung tâm năng lượng ở những khu vực nhiều tiềm năng; lộ trình, tiêu chí loại bỏ các nhà máy nhiệt điện hiệu suất thấp, khả năng chuyển đổi kém.
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh, Quy hoạch điện VIII là quy hoạch ngành quốc gia đặc biệt quan trọng, có độ phức tạp cao và được nhiều cơ quan, đơn vị, chuyên gia, nhà khoa học cũng như các địa phương trong cả nước đặc biệt quan tâm.
Quy hoạch điện VIII đánh giá toàn diện thực trạng Quy hoạch điện VII đã điều chỉnh, chỉ ra tồn tại, yếu kém từ chất lượng quy hoạch, giải pháp tổ chức thực hiện, rút ra nhiều bài học về kỷ luật, kỷ cương, tính đồng bộ, trách nhiệm trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Bên cạnh việc cập nhật các số liệu sát với thực tiễn, nhu cầu phát triển, Bộ Công thương, đơn vị tư vấn tiếp tục làm rõ những nguyên nhân khiến nhiều dự án điện chậm tiến độ, có giải pháp khắc phục trên cơ sở xác định quy hoạch điện không phải là quy hoạch tổng thể, mà liên quan đến quy hoạch vùng, địa phương, đất đai, nguồn lực, cơ chế thực hiện.
Đối với các kịch bản được nêu trong Quy hoạch, Phó Thủ tướng đề nghị làm rõ hơn tính khả thi về công nghệ, hiệu quả tổng thể (nguồn điện, an toàn hệ thống truyền tải, phụ tải,…), giải pháp và cơ chế đáp ứng nhu cầu sử dụng điện của các trung tâm công nghiệp, cụm kinh tế trọng điểm, người dân,… nhất là trường hợp nhu cầu sử dụng điện tăng đột biến, không có trong quy hoạch.
Phân tích mục tiêu, giải pháp và điều kiện thực hiện trong Thỏa thuận về chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP) giữa Việt Nam với các nước G7 và đối tác quốc tế, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đề nghị cập nhật nội dung của JETP vào Quy hoạch điện VIII trên tinh thần, khi có công nghệ, phương pháp quản trị, chi phí giá thành phù hợp,… sẽ thực hiện chuyển đổi từ năng lượng hóa thạch sang năng lượng tái tạo, đáp ứng nhu cầu nền kinh tế. “JETP là giải pháp quan trọng về tài chính, công nghệ, là mục tiêu cần đạt được trong thực hiện Quy hoạch điện VIII“, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Từ các ý kiến của chuyên gia, lãnh đạo bộ, ngành tại cuộc họp, Phó Thủ tướng giao Bộ Công thương, đơn vị tư vấn tiếp thu, giải trình, hoàn thiện Quy hoạch điện VIII thực tế, có cơ sở khoa học, điều hành linh hoạt, đồng bộ các giải pháp, chính sách, quan tâm xử lý rác thải phát sinh từ các dự án năng lượng tái tạo.
Hà An – Hà Anh
