Tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu: Mở lối cho logistics Việt Nam bứt phá

Đó cũng là thông điệp xuyên suốt tại Diễn đàn Logistics kết nối các khu vực 2026 với chủ đề "Tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu - Cơ hội mới cho logistics Việt Nam", do Bộ Công Thương tổ chức ngày 24/7 tại TP. Hồ Chí Minh.

Diễn đàn quy tụ đại diện các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội doanh nghiệp, doanh nghiệp logistics, doanh nghiệp xuất nhập khẩu cùng nhiều đối tác quốc tế như APM Terminals, Cảng Busan (Hàn Quốc), Tập đoàn Maersk, Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn và Hiệp hội Logistics tỉnh Vân Nam (Trung Quốc). Đây là diễn đàn đối thoại thường niên nhằm trao đổi về xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, chia sẻ kinh nghiệm phát triển logistics và đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của logistics Việt Nam trong giai đoạn mới.

Logistics ngày càng giữ vai trò chiến lược

Phát biểu khai mạc diễn đàn, bà Phan Thị Thắng - Thứ trưởng Bộ Công Thương nhấn mạnh “những biến động của kinh tế thế giới đang thúc đẩy các doanh nghiệp toàn cầu đa dạng hóa chuỗi cung ứng, dịch chuyển đầu tư, đồng thời đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số và phát triển xanh”. Đây vừa là thách thức, vừa mở ra cơ hội để các quốc gia có vị trí chiến lược, môi trường đầu tư ổn định và năng lực sản xuất tốt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo Thứ trưởng, Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế về vị trí địa kinh tế, mạng lưới các hiệp định thương mại tự do (FTA) cùng môi trường đầu tư ngày càng cải thiện. Đây là nền tảng quan trọng để thu hút dòng vốn đầu tư mới, mở rộng sản xuất và gia tăng năng lực xuất khẩu.

Bà Phan Thị Thắng - Thứ trưởng Bộ Công Thương phát biểu khai mạc diễn đàn. Ảnh: Thanh Hòa

Đáng chú ý, Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế tối thiểu 10% trong năm 2026, trong đó xuất nhập khẩu tiếp tục là động lực quan trọng với mục tiêu tăng trưởng khoảng 8%, riêng xuất khẩu tăng 15-16%. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đã đạt gần 550 tỷ USD, tăng 27,1% so với cùng kỳ năm trước; xuất khẩu đạt 266,5 tỷ USD, tăng 21%, còn nhập khẩu đạt khoảng 283,2 tỷ USD, tăng 33,4%. Những con số này phản ánh khả năng thích ứng của nền kinh tế Việt Nam trước những biến động của thương mại toàn cầu.

Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Phan Thị Thắng, quy mô thương mại ngày càng lớn cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực logistics quốc gia. Logistics không chỉ quyết định tốc độ lưu chuyển hàng hóa mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thu hút đầu tư, mở rộng thị trường và vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Để đáp ứng yêu cầu phát triển mới, Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2050 đặt mục tiêu nâng tỷ trọng giá trị gia tăng của ngành lên 5 - 7% GDP, duy trì tốc độ tăng trưởng dịch vụ logistics từ 12 - 15% mỗi năm, đồng thời giảm chi phí logistics xuống còn 12 - 15% GDP, thấp hơn đáng kể so với mức khoảng 17% hiện nay. Theo Bộ Công Thương, để hiện thực hóa các mục tiêu này cần sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế trong phát triển hạ tầng, hoàn thiện cơ chế chính sách cũng như thúc đẩy liên kết vùng.

Nhiều góc nhìn thực tiễn từ địa phương và doanh nghiệp quốc tế

Bên cạnh định hướng chính sách, diễn đàn còn ghi nhận nhiều tham luận từ các địa phương và doanh nghiệp quốc tế, mang đến những kinh nghiệm thực tiễn trong phát triển logistics.

Đại diện Sở Công Thương TP.Hải Phòng, ông Phạm Tuấn Hải - Phó Giám đốc Sở, trình bày định hướng phát triển hệ thống logistics gắn với lợi thế cảng biển quốc tế của thành phố. Hải Phòng đang tập trung đầu tư đồng bộ hệ thống cảng biển, trung tâm logistics và hạ tầng kết nối nhằm nâng cao vai trò cửa ngõ xuất nhập khẩu phía Bắc, hướng tới trở thành trung tâm logistics quốc tế.

Trong khi đó, ông Lê Đức Tiến - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, chia sẻ định hướng phát triển logistics gắn với Hành lang Kinh tế Đông - Tây (EWEC). Với vị trí cửa ngõ kết nối Việt Nam với Lào, Thái Lan và các nước Tiểu vùng Mekong mở rộng, Quảng Trị kỳ vọng phát huy lợi thế để hình thành trung tâm trung chuyển hàng hóa của khu vực.

Ông Lê Đức Tiến - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, chia sẻ định hướng phát triển logistics gắn với Hành lang Kinh tế Đông - Tây (EWEC). Ảnh: Thanh Hòa

Ở góc độ doanh nghiệp quốc tế, ông Jian Dan - Trưởng bộ phận Đầu tư và Phát triển khu vực châu Á và Trung Đông của APM Terminals, chia sẻ kinh nghiệm đầu tư phát triển hệ thống cảng biển hiện đại, logistics hậu cảng và ứng dụng công nghệ số trong vận hành. Theo ông thì “việc kết nối hiệu quả giữa cảng biển, vận tải đa phương thức và các trung tâm logistics sẽ là yếu tố quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của chuỗi cung ứng”.

Kết nối hạ tầng - chìa khóa tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu

Điểm nhấn của diễn đàn là phiên thảo luận cấp cao với chủ đề "Kết nối hạ tầng logistics Việt Nam với chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu", quy tụ đại diện các cơ quan quản lý, doanh nghiệp logistics, cảng biển và các tập đoàn quốc tế.

Các diễn giả tập trung trao đổi về xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu; phát triển hạ tầng logistics đồng bộ; tăng cường kết nối giữa cảng biển, trung tâm logistics, khu công nghiệp và cửa khẩu; thúc đẩy vận tải đa phương thức; phát triển logistics xanh và đẩy mạnh chuyển đổi số.

Phiên thảo luận cấp cao quy tụ đại diện các cơ quan quản lý, doanh nghiệp logistics, cảng biển và các tập đoàn quốc tế. Ảnh: Thanh Hòa

Nhiều ý kiến cho rằng, mặc dù Việt Nam khó có thể tác động trực tiếp đến biến động của cước vận tải quốc tế, song hoàn toàn có thể nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua việc giảm chi phí logistics trong nước, nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng cường liên kết vùng và khai thác hiệu quả hệ thống hạ tầng logistics. Những nội dung trao đổi tại diễn đàn đã gợi mở nhiều định hướng quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển hệ thống logistics hiện đại, thông minh và bền vững; tăng cường liên kết vùng, mở rộng hợp tác quốc tế và nâng cao khả năng tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong bối cảnh thương mại thế giới tiếp tục biến động, việc phát huy lợi thế vị trí địa lý, hệ thống cảng biển, mạng lưới FTA cùng với đầu tư mạnh mẽ cho hạ tầng, chuyển đổi số và logistics xanh sẽ là nền tảng để Việt Nam xây dựng một hệ sinh thái logistics có sức cạnh tranh cao, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.