Tập huấn AI cho báo chí: Cánh tay nối dài của người làm báo hiện đại

Thực hiện chương trình công tác năm 2025 với mục tiêu đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan báo chí và năng lực của những người làm báo trong hệ thống, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã tổ chức buổi tập huấn "Trí tuệ nhân tạo (AI) - Ứng dụng trong báo chí hiện đại” vào sáng 29/5/2025. Chương trình thu hút đông đảo phóng viên, biên tập viên từ nhiều cơ quan báo chí, cùng chia sẻ góc nhìn mới về AI như một công cụ hỗ trợ sáng tạo và đổi mới trong hành trình làm báo thời công nghệ số.

Toàn cảnh buổi tập huấn

Phát biểu khai mạc, PGS. TS Phạm Ngọc Linh - Phó Chủ tịch VUSTA nhấn mạnh: “Khoá tập huấn rất quan trọng đối với những người làm báo của các cơ quan báo chí trong Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam. Mỗi người làm báo cần tiếp cận, nắm bắt kiến thức một cách sâu sắc để có thể làm nghề một cách hiệu quả trong xu hướng phát triển của nền báo chí hiện đại trên thế giới, cũng như ở Việt Nam.

Đây là xu thế bắt buộc trong bối cảnh biến đổi nhanh chóng của nền khoa học - công nghệ. Nghị quyết số 57-NQ/TW được ban hành ngày 22/12/2024 là chìa khóa vàng thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trong kỷ nguyên vươn mình dân tộc. Thiếu đi những yếu tố này, đất nước khó có thể ‘cất cánh’.”

PGS. TS Phạm Ngọc Linh - Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam phát biểu khai mạc

PGS.TS Phạm Ngọc Linh khẳng định với bối cảnh như vậy, báo chí cần đi đầu trong dòng chảy đổi mới này. Chiến lược Chuyển đổi số báo chí cũng đặt mục tiêu đến năm 2030 có 90% cơ quan báo chí phải có nền tảng phân tích, xử lý dữ liệu, tổng hợp tập trung ứng dụng trí tuệ nhân tạo để tối ưu hoá hoạt động.

AI chính là công cụ hữu hiệu để tối ưu hoá hoạt động, nâng cao hiệu quả sản xuất nội dung, đa phương tiện, đa ngôn ngữ và cập nhật tức thời. Ở thời điểm hiện tại, ông Phạm Ngọc Linh cho biết nhiều cơ quan báo chí lớn tại Việt Nam đã áp dụng AI như: VnExpress: kiểm duyệt bình luận tự động theo định hướng thông tin, pháp luật và văn hóa; VietnamPlus: phân tích dữ liệu người dùng để đề xuất nội dung phù hợp; Dân trí: phát triển phiên bản báo nói; Nhân Dân điện tử: sử dụng công nghệ nhận diện giọng nói (speech-to-text), phát triển giọng đọc ảo theo giới tính và vùng miền.

Trong vai trò người chia sẻ về ứng dụng AI trong báo chí, Nhà báo Trần Trọng An - Phó Tổng Biên tập Tạp chí Gia Đình Mới cho biết về các xu hướng và công cụ AI hiện đại trong báo chí. Nội dung tập huấn gồm 6 phần: Tổng quan AI, tư duy AI, công cụ cụ thể, lưu ý khi sử dụng, tự học AI, và vai trò sáng tạo.

Xuyên suốt buổi tập huấn, ông nhấn mạnh: “AI không thay thế phóng viên, nhưng phóng viên biết dùng AI sẽ thay thế người không dùng.” Theo nhà báo Trần Trọng An, con người vẫn giữ vai trò trung tâm với khả năng cảm xúc và sáng tạo, điều mà AI chưa thể thay thế. Các kỹ năng then chốt như khai thác thực tế, giao tiếp, dẫn dắt nhân vật, viết bài mang tính cá nhân hóa hay lựa chọn tiêu đề hấp dẫn vẫn cần đến bàn tay và tư duy con người.

Nhà báo Trần Trọng An - Phó Tổng Biên tập Tạp chí Gia Đình Mới đã đưa đến cái nhìn tổng quan về trí tuệ nhân tạo và các công cụ AI hiện đại trong báo chí

Các nhà báo, phóng viên chia sẻ kinh nghiệm sử dụng các công cụ AI

Tại buổi tập huấn, một số phóng viên, biên tập viên cũng chia sẻ thực tế khi sử dụng trí tuệ nhân tạo, đó là AI viết nhanh nhưng đôi khi lạm dụng quá nhiều thuật ngữ chuyên môn, khô cứng, thậm chí là đưa những thông tin không có thật. Vì vậy người làm báo cần kiểm duyệt lại nội dung và lối viết sao cho chính xác, gần gũi và cảm xúc hơn.

Phát biểu tổng kết chương trình, Thạc sĩ Lê Thanh Tùng - Trưởng ban Phổ biến Kiến thức VUSTA bày tỏ kỳ vọng các phóng viên sẽ sớm vận dụng AI như một trợ lý hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng báo chí, hỗ trợ chuyển đổi số toàn ngành.

“Chúng ta làm báo: nội dung là vua, công nghệ là nữ hoàng. Nếu chúng ta không ứng dụng được công nghệ vào báo chí thì chúng ta sẽ thua. Dù làm ở đâu, người làm báo vẫn phải cống hiến như con tằm nhả tơ. Hôm nay, tôi rất ấn tượng khi cả người mới vào nghề và những người đi trước đều sẵn sàng học hỏi, thay đổi để thích nghi với xu hướng mới. Bản thân tôi cũng học hỏi được nhiều công cụ hay sau buổi tập huấn.” - Thạc sĩ Lê Thanh Tùng cho biết.

Th.S Lê Thanh Tùng bày tỏ sự ấn tượng trước tinh thần ham học hỏi và thay đổi của các nhà báo, phóng viên, biên tập viên

Trong hành trình phát triển báo chí hiện đại, AI như một người trợ lý, hỗ trợ về người làm báo về tốc độ, dữ liệu, và gợi ý sáng tạo. Nhưng hơn hết, đạo đức nghề nghiệp, bản lĩnh và sự sáng tạo vẫn là giá trị cốt lõi mà không công nghệ nào thay thế được. Chính vì vậy, việc làm chủ công cụ AI và ứng dụng đúng cách không chỉ giúp người làm báo gia tăng hiệu quả công việc, mà còn góp phần xây dựng một nền báo chí nhân văn, hiện đại và lan tỏa.