TECHFEST 2025: Ra mắt mô hình SOAR, thúc đẩy đo lường tác động xã hội theo chuẩn mới

Trong khuôn khổ Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia TECHFEST 2025, sáng 12/12 đã diễn ra Hội thảo “Đổi mới sáng tạo mở xã hội - Thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo toàn dân”, do Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp Công nghệ (NATEC), Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển bền vững (MSD) - United Way Việt Nam tổ chức.

Theo các chuyên gia, “Đổi mới sáng tạo mở xã hội” là mô hình tổ chức hoạt động đổi mới dựa trên sự mở và sự tham gia thực chất của nhiều chủ thể, từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp, viện - trường đến các tổ chức xã hội và cộng đồng. Việc huy động tri thức, dữ liệu và nguồn lực xã hội được xem là chìa khóa để đồng kiến tạo giải pháp cho các thách thức kinh tế - xã hội theo hướng bền vững.

“Tinh thần Thánh Gióng” của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Phát biểu khai mạc, ông Phạm Hồng Quất, Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp Công nghệ nhấn mạnh vai trò của đổi mới sáng tạo mở trong việc giúp Việt Nam vượt qua những thách thức như bẫy thu nhập trung bình, già hóa dân số, ô nhiễm môi trường hay áp lực đô thị hóa. Ông cho biết hình tượng Thánh Gióng - biểu tượng của TECHFEST Việt Nam 2025 thể hiện tinh thần lớn mạnh nhờ sức mạnh cộng đồng, cũng là cảm hứng cho hệ sinh thái khởi nghiệp hiện nay.

Việc triển khai Cộng đồng Đổi mới sáng tạo mở xã hội trong khuôn khổ TECHFEST 2025 được kỳ vọng tạo ra các giải pháp công nghệ mới, đóng góp giá trị kinh tế - xã hội thiết thực cho nhiều nhóm cộng đồng.

Ông Phạm Hồng Quất - Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp Công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ phát biểu khai mạc Hội thảo. Ảnh: BTC

Đại sứ Vương quốc Hà Lan tại Việt Nam, ông Kees van Baar, nhìn nhận đổi mới sáng tạo mở xã hội là cầu nối quan trọng giữa tăng trưởng kinh tế và phúc lợi cộng đồng. Ông đánh giá cao nỗ lực của Việt Nam trong thúc đẩy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo toàn dân, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu của Nghị quyết 57-NQ/TW: công nghệ phải gắn liền với con người, không ai bị bỏ lại phía sau.

Đại sứ cho rằng đổi mới sáng tạo chỉ có thể thành công trong một xã hội cởi mở, nơi con người được tự do trải nghiệm và khám phá. Ông khẳng định Hà Lan coi Việt Nam là “đối tác chia sẻ giá trị” và cam kết tiếp tục đồng hành trong các sáng kiến thúc đẩy phát triển bền vững và tăng trưởng bao trùm.

Đại sứ Kees van Baar, Đại sứ Vương quốc Hà Lan tại Việt Nam phát biểu chào mừng Hội thảo. Ảnh: BTC

Xây dựng hệ sinh thái dựa trên "Đổi mới - Kết nối - Bao trùm - Bay lên"

Ở góc nhìn hệ sinh thái, bà Nguyễn Phương Linh, Viện trưởng MSD United Way Việt Nam nhấn mạnh đổi mới sáng tạo mở xã hội không chỉ là lựa chọn mà đang trở thành yêu cầu tất yếu để hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phát triển bền vững. “Muốn hệ sinh thái mạnh thì phải mở. Muốn đổi mới sáng tạo bền vững, phải có dữ liệu và có cộng đồng”, thông điệp chủ đạo được bà nhấn mạnh trong phần trình bày.

Ở Việt Nam, mô hình đổi mới sáng tạo mở xã hội đang được triển khai trên nhiều lĩnh vực từ giáo dục, nông nghiệp/môi trường đến sức khỏe và sinh kế. Các sáng kiến này hướng đến mục tiêu kết nối cộng đồng với startup, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội, tạo ra những giải pháp xuất phát từ nhu cầu thực của người dân.

Bà Phương Linh cho biết hệ sinh thái đổi mới sáng tạo xã hội đang đối mặt với ba rào cản chính: tài chính hạn hẹp, hạn chế về nguồn nhân lực, dữ liệu và đo lường tác động còn yếu. Những rào cản này khiến nhiều sáng kiến khó mở rộng quy mô hoặc không thể chứng minh giá trị lâu dài đối với cộng đồng.

Bà Nguyễn Phương Linh, Viện trưởng MSD United Way Việt Nam cho rằng Việt Nam cần phát triển đồng thời bốn trụ cột: Đổi mới - Kết nối - Bao trùm - Bay lên. Ảnh: BTC

Để tháo gỡ những điểm nghẽn hiện hữu, bà Nguyễn Phương Linh nhấn mạnh bốn trụ cột quan trọng cấu thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở xã hội. Thứ nhất là kết nối hệ sinh thái các bên liên quan chủ chốt theo hướng mở, thúc đẩy sự hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện trường, tổ chức xã hội và cộng đồng. Thứ hai, nhân lực tương lai, với quan điểm con người phải là trung tâm của mọi đổi mới, bảo đảm mọi giải pháp được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực của người dân. Thứ ba là đổi mới sáng tạo toàn dân, mở rộng cơ hội tham gia và tiếng nói của cộng đồng, qua đó tạo nên những giải pháp xuất phát từ trải nghiệm đa dạng của nhiều nhóm xã hội. Cuối cùng, dữ liệu và đặc biệt là dữ liệu cộng đồng được coi là nền tảng giúp đổi mới sáng tạo trở nên bao trùm, chính xác và bền vững.

“Đổi mới sáng tạo không chỉ nằm ở những công nghệ tiên tiến, mà nằm ở khả năng chúng ta mở ra những không gian mới để con người được tham gia, được lắng nghe và được cùng kiến tạo giải pháp. Khi một cụ già ở nông thôn, một phụ nữ khuyết tật hay một học sinh vùng sâu có thể đóng góp dữ liệu và phản hồi, hệ sinh thái không chỉ thông minh hơn mà còn công bằng và nhân văn hơn, giải quyết được gốc rễ vấn đề để hướng tới phát triển bền vững. Sức mạnh của đổi mới sáng tạo mở chính là sức mạnh của kết nối: kết nối tiếng nói của cộng đồng với năng lực của startup, kết nối thách thức của doanh nghiệp với tri thức của viện trường", bà Phương Linh chia sẻ.

Ở góc độ quốc tế, ông Sun Sukkun, Giám đốc Shinhan Square Bridge (Quỹ Hi vọng, Tập đoàn Tài chính Shinhan - Hàn Quốc), giới thiệu mô hình đổi mới sáng tạo mở xã hội mà tập đoàn đã triển khai tại Hàn Quốc và mở rộng sang Việt Nam từ năm 2021. Theo ông, Shinhan Square Bridge được xây dựng như một nền tảng kết nối liên ngành và xuyên biên giới, hỗ trợ startup, doanh nghiệp và cộng đồng cùng đồng kiến tạo giải pháp, thử nghiệm mô hình kinh doanh và mở rộng tác động xã hội.

Ông Sun Sukkun, Giám đốc Shinhan Square Bridge. Ảnh: BTC

Ông Sukkun nhấn mạnh vai trò then chốt của hoạt động huấn luyện và cố vấn, đặc biệt trong bối cảnh startup làm việc với doanh nghiệp lớn, và cho rằng giao tiếp cởi mở là yếu tố quyết định để mô hình vận hành hiệu quả. Theo ông Sun Sukkun, đội ngũ cố vấn giữ vai trò kết nối và tháo gỡ rào cản; đồng thời ông cũng bày tỏ mong muốn tiếp tục mở rộng hợp tác và kêu gọi sự chung tay của các bên liên quan trong thời gian tới.

Ra mắt mô hình đánh giá tác động xã hội SOAR

Tại hội thảo đã diễn ra ba phiên tọa đàm chuyên sâu với các chủ đề: “Đổi mới sáng tạo toàn dân-Khai mở Khát vọng Việt”, “Dữ liệu Cộng đồng (Citizen-Generated Data-CGD) và ứng dụng trong đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững”, “Ươm tạo nguồn nhân lực tương lai cho phát triển bền vững”. Các phiên tọa đàm mang đến các góc nhìn đa chiều từ chuyên gia, doanh nghiệp, viện trường và tổ chức xã hội.

Nhân dịp này, MSD United Way Việt Nam - Trưởng Cộng đồng Đổi mới Sáng tạo Mở Xã hội TECHFEST chính thức giới thiệu sáng kiến SOAR (Social Open Innovation for All Resilience) - Mô hình Đổi mới Sáng tạo Mở Xã hội thúc đẩy hệ sinh thái hợp tác có trách nhiệm tại Việt Nam. SOAR được xây dựng dựa trên bốn trụ cột:

Thúc đẩy mô hình kinh doanh và giải pháp bền vững: tối ưu mô hình kinh doanh và tác động xã hội - môi trường; lồng ghép ESG tăng trưởng và đổi mới sáng tạo của startup.

Đồng kiến tạo với cộng đồng: đồng thiết kế - đồng triển khai - sử dụng Dữ liệu Cộng đồng (CGD) để bảo đảm giải pháp phản ánh đúng nhu cầu và trải nghiệm người dân.

Đổi mới sáng tạo mở mô hình “win - win - win”: kết nối thách thức của doanh nghiệp, nhà đầu tư và cộng đồng với giải pháp đổi mới sáng tạo để các bên cùng hưởng lợi.

Phát triển hệ thống đo lường tác động xã hội: xây dựng hệ thống đánh giá minh bạch, theo dõi giá trị xã hội, chỉ số ESG và những thay đổi ở cấp hệ thống.

Các đại biểu tham gia khởi động sáng kiến SOAR. Ảnh: BTC

Những ý kiến, kinh nghiệm và đề xuất tại hội thảo được đánh giá là cơ sở quan trọng để TECHFEST Việt Nam 2025 tiếp tục đẩy mạnh hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở xã hội theo hướng bền vững, bao trùm và huy động sự tham gia của toàn dân.

Hội thảo được kỳ vọng trở thành sự kiện thường niên của TECHFEST, tạo không gian đối thoại chuyên sâu giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, viện trường, tổ chức xã hội và cộng đồng thực hành; đồng thời giúp hệ sinh thái cập nhật xu hướng, chia sẻ mô hình hiệu quả và đề xuất chính sách nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo mở xã hội phục vụ phát triển bền vững.

Bích Ngọc - Hoàng Nam