Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu 4 yêu cầu để Nghị quyết 57-NQ/TW thực chất hiệu quả hơn

Tại hội nghị, các đại biểu đã nghe báo cáo trung tâm của cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo, quán triệt các định hướng lớn của Bộ Chính trị; nghe nhiều ý kiến tham luận trách nhiệm, tâm huyết, sát thực tiễn của các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp. Các ý kiến thống nhất nhận thức quan trọng rằng Nghị quyết 57 là đúng, trúng, kịp thời và có ý nghĩa chiến lược đối với giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Hội nghị. Ảnh Cổng TTĐTQH

Nghị quyết 57 đã tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của toàn hệ thống chính trị

Tại Hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết, sau 18 tháng triển khai, Nghị quyết 57 đã tạo ra chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của toàn hệ thống chính trị. Thể chế, cơ chế, chính sách đã từng bước được hoàn thiện, nhiều điểm nghẽn, nút thắt đã được giải quyết; nhiều cơ chế mới tạo thuận lợi phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã từng bước hình thành. Chuyển đổi số quốc gia có nhiều kết quả tích cực.

Chuyển đổi số quốc gia đạt nhiều kết quả tích cực. Hạ tầng số tiếp tục được đầu tư; mạng 5G phủ sóng rộng khắp trên lãnh thổ, đạt 91% dân số; truyền dẫn cáp quang kết nối đến 100% xã, phường. Các nền tảng số dùng chung bước đầu phát huy tác dụng. Cổng Dịch vụ công quốc gia đã công khai hơn 5.100 thủ tục hành chính, tích hợp hơn 3.700 thủ tục, cắt giảm 697 thủ tục và 1.754 điều kiện kinh doanh.

Dữ liệu dân cư quốc gia đã hoàn thiện. Ứng dụng VNeID có hơn 71 triệu tài khoản định danh được kích hoạt, từng bước chuyển từ ứng dụng định danh sang nền tảng tích hợp các tiện ích thiết yếu phục vụ người dân.

Nhiều lĩnh vực đã được triển khai trên VNeID như y tế, ngân hàng, thuế, giao thông, vận tải, đi lại, làm thủ tục, qua đó giảm nhiều thủ tục, giấy tờ, chi phí công chứng, tạo thuận lợi cho người dân.

Trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, nước ta đã xác định 10 công nghệ chiến lược gắn với 30 sản phẩm công nghệ chiến lược và 27 bài toán lớn quốc gia. Các viện nghiên cứu, trường đại học, nhà khoa học trong và ngoài nước tích cực nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng; mô hình liên kết “ba nhà” bước đầu phát huy tác dụng, đưa sản phẩm nghiên cứu vào thực tiễn.

Một số doanh nghiệp Việt Nam bước đầu làm chủ công nghệ, có sản phẩm đưa ra thị trường, có sản phẩm xuất khẩu ra khu vực và thế giới. Thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong một số lĩnh vực đã tạo ra hiệu quả kinh tế - xã hội cụ thể.

Tổng Bí thư cũng nhấn mạnh nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo tại các địa phương như: Hà Nội có nền tảng dùng chung phục vụ đến cấp xã; Cà Mau đưa công nghệ sinh học và tự động hóa vào nuôi tôm; Vĩnh Long đưa máy bay không người lái xuống đồng ruộng; Đồng Tháp ứng dụng dữ liệu số để giám sát sâu bệnh, tiết kiệm chi phí cho nông dân; Ninh Bình, Tuyên Quang dùng AI để quản lý di sản và phát triển du lịch; Quảng Trị làm chủ quy trình công nghệ sinh học để tạo sản phẩm OCOP; Thái Nguyên, Cần Thơ, Lào Cai, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Gia Lai ứng dụng khoa học công nghệ xây dựng chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc sản phẩm thế mạnh của địa phương.

“Những ví dụ đó cho thấy Nghị quyết 57 đã từng bước đi vào từng ngõ ngách của cuộc sống. Khoa học công nghệ không ở đâu xa mà nằm ngay trong con tôm, cây lúa, hạt gạo, sản phẩm OCOP, dịch vụ du lịch, quy trình hành chính, nền tảng dữ liệu, doanh nghiệp sản xuất, trường học, bệnh viện, chính quyền cấp xã. Vấn đề là phải biến các mô hình, phong trào, sáng kiến thành năng lực phát triển của cả nền kinh tế, của cả đất nước và xã hội”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chia sẻ.

Toàn cảnh Hội nghị. Ảnh Cổng TTĐTQH

Vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế

Bên cạnh kết quả đạt được, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu thẳng thắn nhìn nhận vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế, điểm nghẽn từ thể chế, cơ chế, chính sách đến hạ tầng, nhân lực, dữ liệu, bảo mật, giải ngân vốn…

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, có một nghịch lý lớn là chúng ta đang thiếu nguồn lực để đầu tư cho khoa học công nghệ, chuyển đổi số, nhưng lại chưa sử dụng hiệu quả nguồn lực hiện có. Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công trong lĩnh vực này còn rất thấp; đến 6 tháng năm 2026 mới đạt 23,35%, riêng chuyển đổi số mới đạt 12%.

Tổng Bí thư chỉ rõ, điều đó cho thấy nhiều nơi chưa triển khai được, chưa biết cách triển khai; có nơi có tiền nhưng không tiêu được hoặc không biết tiêu vào đâu. Đây là vấn đề phải hết sức trăn trở, suy nghĩ về trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, địa phương.

Tổng Bí thư nhấn mạnh, một đất nước muốn phát triển thì không thể không dựa vào khoa học công nghệ, nhất là trong bối cảnh thế giới 10 - 20 năm gần đây biến đổi, phát triển không ngừng, bằng 200 năm trước. Không quốc gia nào hiện nay có thể phát triển mà không dựa trên nền tảng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo; Việt Nam không nằm ngoài quy luật đó.

Phải chuyển mạnh từ xây dựng cơ chế sang tạo ra sản phẩm, từ hoàn thành nhiệm vụ sang tạo ra giá trị

Chỉ đạo nhiệm vụ thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh 4 yêu cầu lớn.

Thứ nhất, phải tiếp tục quán triệt sâu sắc Nghị quyết 57 gắn với yêu cầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Phải nhận thức sâu sắc khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là động lực chủ yếu của mô hình phát triển, mô hình tăng trưởng mới. Đây không phải là sự lựa chọn, mà là con đường bắt buộc phải thực hiện để hiện thực hóa 2 mục tiêu 100 năm của đất nước.

Mỗi cấp ủy, tổ chức đảng, mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, phải coi thực hiện Nghị quyết là nhiệm vụ chính trị quan trọng và thường xuyên của mình; không được coi đây chỉ là việc của cơ quan chuyên môn. Trung ương đã quyết liệt, địa phương cũng phải quyết liệt; tỉnh quyết liệt thì xã cũng phải chuyển động; các cơ quan trong hệ thống chính trị phải gương mẫu đi đầu để doanh nghiệp và người dân cùng tham gia thực hiện.

Thứ hai, Phải chuyển mạnh sang tạo ra sản phẩm, kết quả và giá trị cụ thể, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số. Theo đó, phải chuyển mạnh từ tư duy hoàn thành đầu việc sang tư duy tạo ra sản phẩm đầu ra. Các nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW chỉ được coi là hoàn thành khi có sản phẩm vận hành, dữ liệu kiểm chứng, người dùng thực tế và hiệu quả đo đếm được.

Về chuyển đổi số quốc gia, bên cạnh việc tập trung cho chuyển đổi số trong hệ thống chính trị, phải đẩy mạnh chuyển đổi số trong doanh nghiệp, trong toàn xã hội và phát triển kinh tế số, kinh tế dữ liệu.

Về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, các công nghệ chiến lược quốc gia phải được tập trung nguồn lực để làm chủ và phát triển thành sản phẩm cụ thể, nhất là trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, robot và tự động hoá, sinh học và y sinh, vật liệu và năng lượng, chip bán dẫn, an ninh mạng và lượng tử, thiết bị bay không người lái, công nghệ biển, đại dương và lòng đất… Phải đặt mục tiêu sau 1 năm, 3 năm, 5 năm, 10 năm, chúng ta làm chủ được công nghệ nào, có sản phẩm gì, xuất khẩu được gì, đóng góp được bao nhiêu cho tăng trưởng, quốc phòng, an ninh và năng lực tự chủ quốc gia. Bộ nào chủ trì dự án công nghệ chiến lược, bộ đó phải chịu trách nhiệm đến sản phẩm cuối cùng; không chỉ chịu trách nhiệm về quy trình, thủ tục, mà phải chịu trách nhiệm về kết quả, hiệu quả và tác động thực tế.

Đồng thời phải đặc biệt quan tâm bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin, an ninh dữ liệu và chủ quyền số quốc gia. Mọi hệ thống số, cơ sở dữ liệu, nền tảng số phải được thiết kế theo yêu cầu an toàn, an ninh ngay từ đầu, không phải làm xong rồi mới bổ sung giải pháp bảo mật. Các cơ quan, đơn vị, địa phương phải chịu trách nhiệm chính về an ninh, an toàn của chính hệ thống của mình.

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ trên thế giới đang diễn ra rất nhanh, nhấn mạnh yêu cầu không thể chậm trễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý việc thực hiện Nghị quyết 57 phải quyết tâm hơn nữa, mạnh mẽ hơn nữa, quan trọng nhất là phải thực chất hơn nữa và hiệu quả hơn nữa.

Thứ ba, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tạo chuyển biến đồng bộ từ Trung ương tới địa phương, từ các cơ quan trong hệ thống chính trị ra toàn xã hội.

Đối với các bộ, ngành Trung ương, ngoài trách nhiệm quản lý nhà nước, phải thực sự đóng vai trò kiến tạo phát triển lĩnh vực được giao phụ trách; chủ động rà soát, hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách; ban hành kịp thời quy định, quy chuẩn, tiêu chuẩn, quy trình, kiến trúc tổng thể; tháo gỡ rào cản, điểm nghẽn, khó khăn, vướng mắc. Việc thuộc thẩm quyền phải giải quyết ngay, việc vượt thẩm quyền phải chủ động đề xuất, không để ách tắc kéo dài. Đồng thời, phải hướng dẫn, hỗ trợ, đồng hành cùng địa phương, không để địa phương mày mò tự tìm đường đi, mỗi nơi một cách, đầu tư phân tán, trùng lặp, thiếu kết nối, thiếu tiêu chuẩn chung.

Đối với các bài toán lớn của quốc gia, công nghệ chiến lược, cơ sở dữ liệu quốc gia và những nhiệm vụ liên ngành, liên vùng, cơ quan được giao chủ trì phải trực tiếp chỉ đạo tổ chức thực hiện đến cùng.

Đối với các địa phương, phải chuyển mạnh từ tư duy thụ động chờ hướng dẫn sang tư duy chủ động tổ chức thực hiện, sáng tạo trong phân cấp, phân quyền; xuất phát từ điều kiện, lợi thế so sánh và nhu cầu phát triển của mình để chọn đúng trọng tâm, trọng điểm. Không phải địa phương nào cũng làm tất cả công nghệ chiến lược, nhưng địa phương nào cũng phải biết ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số vào những vấn đề thiết thực nhất, làm cho quản trị, quản lý tốt hơn, năng suất cao hơn, đóng góp vào tăng trưởng.

Thứ tư, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực tế. Người đứng đầu các cấp phải trực tiếp lãnh đạo, trực tiếp chỉ đạo, trực tiếp kiểm tra và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, các bí thư cấp ủy, các ban chỉ đạo phải trực tiếp vào cuộc, chịu trách nhiệm về lĩnh vực của mình; phải học, tích lũy, không thể tự nhiên có được kiến thức và năng lực chỉ đạo trong lĩnh vực rất cụ thể này. Việc nào thuộc thẩm quyền thì phải chủ động; việc nào vượt thẩm quyền thì phải báo cáo, đề xuất kịp thời; không chờ đợi, không đùn đẩy, không né tránh, không chờ đến hội nghị mới đề xuất. Bất cứ việc gì ách tắc phải đề xuất ngay, nếu chờ đến tổng kết năm hoặc hội nghị toàn quốc mới đề xuất thì sẽ mất thời cơ.

Kết quả thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW phải là tiêu chí quan trọng để đánh giá cán bộ. Nơi nào làm tốt phải được biểu dương, nhân rộng; nơi nào còn hình thức, chậm trễ, né tránh trách nhiệm phải được nhắc nhở, kiểm điểm, xử lý phù hợp. Người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung phải được khuyến khích, bảo vệ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, cạnh tranh công nghệ trên thế giới đang diễn ra rất nhanh; ai không bắt kịp sẽ bị bỏ lại phía sau, khoảng cách ngày càng xa hơn. Vì vậy, chúng ta không thể chậm trễ. Việc thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW phải quyết tâm hơn nữa, mạnh mẽ hơn nữa, nhưng quan trọng hơn là phải thực chất hơn nữa, hiệu quả hơn nữa.