Từ cầu nối tri thức đến mục tiêu Scopus: Tầm nhìn mới cho Tạp chí Tự động hóa Ngày nay

TS. Nguyễn Quân - Chủ tịch Hội Tự động hoá Việt Nam.

Thưa ông, với vai trò là cơ quan ngôn luận của Hội Tự động hóa Việt Nam, tạp chí đã giữ vị trí như thế nào trong việc kết nối hoạt động của Hội với giới chuyên môn, doanh nghiệp và xã hội?

TS. Nguyễn Quân: Bởi vì chức năng của các hội nghề nghiệp là tập hợp các nhà khoa học, các doanh nghiệp trong một lĩnh vực chuyên môn để tổ chức các hoạt động trên toàn quốc, nên nếu như không có truyền thông đủ mạnh rất khó có thể lan tỏa được những hoạt động của mình đến cộng đồng và đến các doanh nghiệp - là động lực chính cho sự phát triển kinh tế xã hội.

Chính vì vậy, kể từ khi thành lập, mục tiêu của Tạp chí Tự động hóa Ngày nay là cần làm tốt vai trò phổ biến tri thức, nâng cao nhận thức về lĩnh vực tự động hóa và các công nghệ liên quan, đồng thời trở thành cầu nối hiệu quả giữa các nhà khoa học, doanh nghiệp và xã hội.

Bên cạnh đó, tạp chí cũng phải là địa chỉ học thuật uy tín để các nhà khoa học công bố kết quả nghiên cứu, giới thiệu các ứng dụng thực tiễn, qua đó góp phần thúc đẩy thị trường và hệ sinh thái công nghệ tự động hóa phát triển.

Và chính vì thế mà chúng tôi mong muốn tạp chí không chỉ dừng lại ở vai trò một cơ quan truyền thông của Hội, mà cần trở thành công cụ quan trọng hỗ trợ các hoạt động chiến lược và sự phát triển lâu dài của Hội Tự động hóa Việt Nam.

Nhìn lại chặng đường phát triển vừa qua, ông đánh giá đâu là những dấu ấn nổi bật mà tạp chí đã tạo dựng được trong việc đồng hành cùng hoạt động của Hội và lan tỏa tri thức về tự động hóa, công nghệ?

TS. Nguyễn Quân: Có thể nói, một dấu ấn rất quan trọng của tạp chí trong những năm gần đây là việc được Bộ Thông tin và Truyền thông (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho phép hình thành và phát triển tạp chí điện tử.

Đây là bước đi phù hợp với xu hướng phát triển của báo chí trong thời đại công nghệ số, giúp mở rộng khả năng lan tỏa thông tin và tiếp cận độc giả. Và song hành với tạp chí giấy, tạp chí điện tử, chúng ta còn có Kỳ Tạp chí MCA để các nhà khoa học có thể công bố kết quả nghiên cứu của mình.

Việc củng cố Tạp chí MCA trong những năm gần đây đã tạo nên một nền tảng rất vững chắc và tin cậy để các nhà khoa học có thể gửi gắm thành tựu nghiên cứu của mình, không chỉ phục vụ cho phát triển của Hội Tự động hóa mà cho cả ngành tự động hóa trong cả nước.

Bên cạnh đó, chúng tôi đánh giá cao vai trò của tạp chí với tư cách là đầu mối truyền thông cho các sự kiện lớn của Hội. Ví dụ như Hội nghị Khoa học và Triển lãm quốc tế VCCA, hai năm chúng ta tổ chức một lần ở các địa phương khác nhau.

Tạp chí thực sự đã đóng vai trò rất quan trọng trong việc kết nối các cơ quan truyền thông trong và ngoài Hội, các nhà khoa học và các doanh nghiệp để đưa những thông tin mới nhất, những thông tin quan trọng nhất về các sự kiện lớn của Hội, kể cả VCCA hay AT-Expo, những hội thảo, hội nghị do Hội đứng ra tổ chức, qua đó góp phần nâng cao nhận thức của xã hội về vai trò của công nghệ tự động hóa.

Phóng viên Tạp chí TĐHNN tác nghiệp tại hội thảo do VAA tổ chức tháng 01 năm 2026. Ảnh: Tư liệu TĐHNN

Theo ông, điều gì đã làm nên bản sắc và uy tín của tạp chí trong suốt hành trình đó - từ đội ngũ làm nghề, định hướng nội dung cho tới tinh thần gắn bó với giới khoa học và doanh nghiệp?

TS. Nguyễn Quân: Dấu ấn rất quan trọng và hình thành nên bản lĩnh và uy tín tạp chí đó chính là Tạp chí Tự động hóa Ngày nay luôn luôn bám sát tôn chỉ mục đích của tạp chí, của Hội. Chúng ta không bị sa đà vào hướng “báo hóa tạp chí” kể từ khi thành lập đến nay. Bên cạnh đó, tôi cũng đánh giá rất cao đội ngũ cán bộ của tạp chí.

Dù lực lượng còn khá mỏng và trình độ chuyên môn chưa thật sự đồng đều ở mức cao, nhưng mọi người luôn làm việc với tinh thần trách nhiệm và sự tâm huyết lớn. Nhờ đó mà đội ngũ của tạp chí vẫn duy trì ổn định hoạt động trong suốt thời gian qua.

Tôi đặc biệt ấn tượng với đội ngũ lãnh đạo tạp chí, nhất là TS. Trần Bảo Khánh - người được Hội Tự động hóa Việt Nam mời về giữ cương vị Tổng biên tập vào giai đoạn khó khăn nhất. Dù thời gian đảm nhiệm vị trí này không dài, nhưng ông đã xây dựng được nề nếp hoạt động bài bản, đồng thời giữ vững định hướng phát triển cho tạp chí trong nhiều năm qua.

Hiện nay, tạp chí cũng đã có đội ngũ lãnh đạo đủ trình độ, năng lực và tiêu chuẩn. Với tinh thần đổi mới và trách nhiệm cao, tôi tin tạp chí sẽ tiếp tục có những bước phát triển tích cực trong thời gian tới.

Đảng và Nhà nước đã xác định KHCN là động lực của tăng trưởng, đi cùng với đó là nhiều nghị quyết quan trọng về KHCN đã được ban hành thời gian qua, theo ông trong chặng đường tiếp theo, TC TĐHNN cần làm gì để góp phần hiện thực hóa các chủ trương, chính sách đó vào cuộc sống?

TS. Nguyễn Quân: Với vai trò là một tạp chí của hội chuyên ngành về mặt công nghệ, Tạp chí Tự động hóa Ngày nay trong thời gian vừa qua đã rất nỗ lực, đã có những thành tựu, nhưng theo tôi trong giai đoạn sắp tới để góp phần thực hiện những nghị quyết rất quan trọng của Đảng cũng như Luật Khoa học Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025, thì tạp chí phải tiếp tục nâng tầm của mình lên.

Và tôi rất ủng hộ việc tạp chí sẽ tìm hiểu và tiếp cận với những chuẩn mực của một tạp chí khoa học mang tầm quốc tế. Làm sao trong vòng 5-7 năm tới, Tạp chí TĐHNN, và cụ thể là phiên bản MCA, có thể trở thành một tạp chí thuộc danh mục Scopus, được cộng đồng quốc tế thừa nhận và được các nhà khoa học trong nước và nước ngoài tích cực tham gia. Chúng ta phải mở rộng mạng lưới các nhà khoa học tham gia vào biên tập và phản biện các công trình khoa học được công bố trên Tạp chí MCA, thu hút các bài báo quốc tế,...

Như vậy chắc chắn khối lượng công việc sẽ rất lớn, nhưng chỉ có làm như thế thì chúng ta mới có thể nâng cao được uy tín của tạp chí để các Hội đồng chức danh giáo sư chuyên ngành có thể đánh giá cao và cho điểm tối đa đối với các công trình được đăng tải trên tạp chí. Trong số các ấn phẩm mà tạp chí đang xuất bản, MCA được xem là rất quan trọng, góp phần phục vụ cộng đồng khoa học và nâng cao uy tín học thuật của Hội.

Theo ông, trong thời gian tới, Ban biên tập tạp chí cùng Hội đồng biên tập MCA cần tập trung vào những giải pháp nào để tiếp tục nâng cao chất lượng chuyên môn và khẳng định uy tín học thuật của ấn phẩm?

TS. Nguyễn Quân: Tôi nghĩ Ban biên tập của Tạp chí MCA đã tương đối mạnh, tập hợp được các nhà khoa học hàng đầu về tự động hóa ở trong nước. Thế nhưng như tôi đã nói ở trên, để trở thành một tạp chí uy tín ở tầm quốc tế thì chúng ta phải quốc tế hóa tạp chí của mình.

Khi tạp chí được xuất bản hoàn toàn bằng tiếng Anh, có sự tham gia của các nhà khoa học trong và ngoài nước trong công tác biên tập và phản biện, đồng thời thực hiện tốt việc sàng lọc các công trình công bố, bảo đảm tính minh bạch, chất lượng học thuật, sức lan tỏa và bản quyền, thì lúc đó tạp chí mới thực sự có thể khẳng định vị thế của mình trong hệ thống tạp chí khoa học của Việt Nam cũng như quốc tế.

Đặc biệt, ông muốn gửi gắm điều gì tới đội ngũ những người làm báo của tạp chí trong chặng đường phát triển sắp tới?

TS. Nguyễn Quân: Tôi rất mong tạp chí sắp tới có một đội ngũ mạnh hơn. Ngoài việc chúng ta có thể tuyển dụng được các phóng viên, biên tập viên có trình độ tốt hơn, tôi mong muốn đội ngũ tạp chí của chúng ta phải có tính chuyên nghiệp cao hơn, đồng thời có tinh thần trách nhiệm cao hơn vì sự phát triển của tạp chí. Để làm được một tạp chí có uy tín quốc tế là việc không đơn giản.

Ở Việt Nam chúng ta hiện nay cũng có rất ít tạp chí đạt được mục tiêu đó. Nếu Ban biên tập Tạp chí TĐHNN cùng Hội đồng biên tập tạp chí MCA đạt được mục tiêu trở thành tạp chí khoa học thuộc danh mục Scopus thì đó cũng có thể xem là sự hoàn thành trọn vẹn nhiệm vụ mà Hội đã giao cho Ban biên tập.

Hương Duyên

(Thực hiện)