Tự động hóa và robot - động lực tăng trưởng mới của ngành da giày

Ảnh minh họa

Nội dung này được thảo luận tại một hội nghị quốc tế theo Chương trình FAIST, tập trung vào tương lai của ngành da giày Bồ Đào Nha và châu Âu. Phiên thảo luận với chủ đề “Từ tự động hóa đến robot”, do bà Cláudia Pinto (Hiệp hội Da giày Bồ Đào Nha) điều phối, có sự tham gia của đại diện nhiều doanh nghiệp sản xuất giày như AMF, Rodiro, Tropimática và Carité.

Theo ông Vítor Almeida (Tropimática), việc đưa robot vào nhà máy giày phức tạp hơn rất nhiều so với các ngành cơ khí khác. Ông cho rằng robot làm ô tô “dễ hơn nhiều” so với robot làm giày, bởi sản xuất giày phải xử lý vật liệu tự nhiên có độ biến thiên cao và xu hướng thời trang thay đổi liên tục, với ít nhất hai bộ sưu tập mỗi năm. Vì vậy, doanh nghiệp đối mặt với hai thách thức lớn: điều chỉnh robot phù hợp với thực tế sản xuất giày và đảm bảo có đội ngũ kỹ thuật đủ năng lực để lập trình, tái cấu hình robot thường xuyên.

Ông Almeida cảnh báo rằng những doanh nghiệp không đầu tư công nghệ trong một khoảng thời gian nhất định sẽ không thể tiếp tục sản xuất tại châu Âu, do không còn đủ lao động cho cả những công việc cơ bản. Thực tế là lao động trẻ, có trình độ, không còn chấp nhận các công việc thủ công nặng nhọc, lặp đi lặp lại trong xưởng giày, điều này lý giải vì sao robot đang được đưa vào ngành với tốc độ ngày càng nhanh.

Ở góc nhìn khác, ông Ventura Correia (Carité) nhấn mạnh rằng tự động hóa là điều kiện cần thiết để duy trì năng suất ổn định với ít phụ thuộc hơn vào sức lao động con người. Robot giúp giải phóng con người khỏi những công việc nặng nhọc, để họ tập trung vào các nhiệm vụ mà chỉ con người mới có thể đảm nhiệm hiệu quả.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp cũng thống nhất rằng đầu tư robot không thể tách rời đầu tư vào con người. Ông Ricardo Costa (Rodiro) cho rằng dù robot hóa giúp tăng hiệu quả và giảm mệt mỏi cho người lao động, doanh nghiệp vẫn phải đào tạo đội ngũ nhân sự sẵn sàng thích nghi với công nghệ mới. Quan điểm này được ông Albano Fernandes (AMF) chia sẻ, khi khẳng định quá trình robot hóa không nhằm cắt giảm nhân sự mà giúp người lao động chuyển đổi vai trò, trong bối cảnh nghề “thợ giày truyền thống” ngày càng hiếm.

Theo ông Fernandes, thách thức cốt lõi không phải là lựa chọn giữa robot hay con người, mà là kết hợp robot hóa với kinh nghiệm và tay nghề truyền thống. Ông nhấn mạnh rằng ngành da giày Bồ Đào Nha chỉ có thể thành công khi dung hòa được công nghệ hiện đại với kỹ thuật chuyên sâu, trong đó con người vẫn giữ vai trò trung tâm, nhưng bản chất công việc sẽ thay đổi.

Ông Ventura Correia bổ sung rằng ngành da giày cần hình thành các nghề mới, gắn với lập trình, hệ thống CAD/CAM, và tập trung vào chất lượng sản phẩm thay vì chạy theo số lượng - lĩnh vực mà các nhà sản xuất quy mô lớn như Trung Quốc đã chiếm ưu thế. Đồng thời, ông cảnh báo rằng đầu tư robot không đồng nghĩa ngay lập tức với năng suất cao hơn và ít lao động hơn, nếu thiếu chuẩn bị về tổ chức và nhân lực.

Kết luận phiên thảo luận, ông Vítor Almeida cho rằng chi phí cho quá trình chuyển đổi thành công quan trọng hơn cả chi phí mua thiết bị. Với những doanh nghiệp chưa từng tự động hóa, việc đưa robot vào sản xuất là một bước nhảy lớn, đòi hỏi triển khai bài bản và lâu dài. Ông nhấn mạnh rằng đây là một quá trình phức tạp, phụ thuộc rất lớn vào cách thức thực hiện, không thể nóng vội hay đơn giản hóa.

Theo World Footwear