Từ sân khấu “Nhịp Sống Bình Yên” đến hành trình hiện đại hóa PCCC bằng công nghệ

Từ cách công nghệ được sử dụng trên sân khấu, có thể nhìn rộng hơn tới một xu hướng đang được đặt ra trong thực tiễn PCCC và CNCH: chuyển đổi số, AI, IoT, UAV, robot và các hệ thống hỗ trợ chỉ huy, cảnh báo sớm.

“Bình yên không tự nhiên mà có”

Hướng tới kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH (04/10/1961 - 04/10/2026), Hội Cựu Công an nhân dân TP.Hồ Chí Minh phối hợp với các đơn vị thuộc Công an TP.HCM, Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang và các đơn vị liên quan tổ chức chương trình nghệ thuật “Nhịp Sống Bình Yên”.

Theo thông tin từ Ban Tổ chức, chương trình diễn ra từ 13h30 đến 16h30 ngày 4/10/2026 tại Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang, phường Bến Thành, TP.Hồ Chí Minh, dự kiến có khoảng 450 đại biểu, khách mời và người tham dự. Nghệ sĩ Điền Trung đảm nhiệm vai trò Tổng đạo diễn, Trung tá Lê Thị Phương Thanh là đạo diễn chương trình.

Điểm đáng chú ý là “Nhịp Sống Bình Yên” không lựa chọn cách kể về 65 năm truyền thống bằng việc liệt kê thành tích hay nối tiếp những vụ cháy. Thay vào đó, chương trình lấy con người, sự sống và những câu chuyện có thật làm trung tâm, với tư tưởng xuyên suốt: “Bình yên không tự nhiên mà có”.

Hình tượng trung tâm được xác định là người chiến sĩ PCCC và CNCH “đi ngược chiều ngọn lửa” để giữ lấy sự sống và bình yên cho Nhân dân. Đây cũng là điểm kết nối giữa phần lễ tri ân, tôn vinh với chương trình nghệ thuật.

Theo ban tổ chức, chương trình đặt trọng tâm vào sự trao truyền trách nhiệm giữa các thế hệ. Điều được trao truyền không chỉ là công việc, mà còn là danh dự, lời thề, bản lĩnh nghề nghiệp và trách nhiệm trước Nhân dân.

Cách tiếp cận này khiến công nghệ trong chương trình không đơn thuần là yếu tố tạo hiệu ứng sân khấu. Công nghệ trở thành một phương tiện để đưa những câu chuyện, hình ảnh và ký ức về hành trình 65 năm đến gần hơn với khán giả.

Thiếu tướng Vũ Đức Khiển - Phó Chủ tịch Hội Cựu CAND TP.HCM, phát biểu tại buổi họp báo giới thiệu chương trình nghệ thuật “Nhịp Sống Bình Yên”. Ảnh: Tiến Phát

Khi mapping trở thành một lớp ngôn ngữ kể chuyện

“Nhịp Sống Bình Yên” được xây dựng theo hình thức nghệ thuật tổng hợp, kết hợp ca múa nhạc, cải lương, tân cổ, phim tài liệu, phóng sự, giao lưu nhân chứng, hoạt cảnh sân khấu, nghệ thuật hình thể với visual, công nghệ trình chiếu mapping, màn hình LED, âm thanh và ánh sáng.

Phần nghệ thuật gồm bốn chương: “Nhịp sống bình yên”, “Đi ngược chiều ngọn lửa”, “Giữ lấy sự sống” và “Một lực lượng, một niềm tin”, sau đó là phần kết mang tên “Nhịp Sống Bình Yên”. Mỗi chương đảm nhận một lát cắt của hành trình từ cuộc sống bình thường đến những khoảnh khắc sinh tử, từ sự hy sinh đến niềm tin vào một lực lượng PCCC và CNCH ngày càng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Ban tổ chức cho biết phần nghệ thuật sẽ kết hợp giữa nghệ thuật truyền thống với các công nghệ trình chiếu hiện đại như mapping và màn hình LED. Công an TP.Hồ Chí Minh cũng cho biết công nghệ trình chiếu video mapping được sử dụng nhằm đưa khán giả đến gần hơn với những câu chuyện có thật, ký ức và con người làm nên hành trình 65 năm của lực lượng PCCC và CNCH.

Ở góc độ công nghệ, đây là một cách tiếp cận đáng chú ý: công nghệ không thay thế nội dung mà mở rộng khả năng biểu đạt của nội dung.

Một câu chuyện về người lính cứu hỏa có thể được kể bằng lời, bằng âm nhạc hoặc bằng hình ảnh. Nhưng khi kết hợp với mapping, LED, âm thanh và ánh sáng, không gian sân khấu có thể được chuyển đổi linh hoạt, tạo ra những lớp hình ảnh mô phỏng hiện trường, ký ức hoặc những khoảnh khắc căng thẳng mà ngôn ngữ sân khấu truyền thống khó tái hiện trọn vẹn.

Điều này cũng phù hợp với tinh thần của chương trình: công nghệ được đặt phía sau câu chuyện, hỗ trợ cảm xúc và làm nổi bật con người thay vì trở thành mục tiêu trình diễn.

Từ sân khấu đến hiện trường PCCC

Nếu trên sân khấu, công nghệ giúp tái hiện những câu chuyện về người lính PCCC, thì trong thực tế, công nghệ đang được đặt vào những vị trí trực tiếp hơn: phát hiện nguy cơ, thu thập dữ liệu, hỗ trợ chỉ huy, tăng khả năng nhận biết tình huống và giảm mức độ nguy hiểm mà con người phải đối mặt.

Đây không còn là một liên hệ mang tính giả định. Trong năm 2026, Cục Cảnh sát PCCC và CNCH liên tục đề cập tới yêu cầu nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực này.

Một trong những định hướng được Cục Cảnh sát PCCC và CNCH công bố là xây dựng, kết nối và khai thác nền tảng số, cơ sở dữ liệu theo hướng tập trung, thống nhất; đồng thời nghiên cứu các giải pháp về truyền tin báo cháy, cảm biến, thiết bị IoT, AI hỗ trợ sàng lọc cảnh báo và nhận diện nguy cơ, phần mềm chỉ huy điều hành, trợ lý số, robot, UAV và các giải pháp công nghệ phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Đáng chú ý, trong nội dung về chuyển đổi số, Cục Cảnh sát PCCC và CNCH nhấn mạnh dữ liệu cần được xây dựng và cập nhật theo hướng “đúng, đủ, sạch, sống”, được kết nối và khai thác kịp thời để phục vụ quản lý, nhận diện nguy cơ cũng như hỗ trợ chỉ huy, điều hành khi xảy ra sự cố. AI, Big Data, IoT, bản đồ số, thiết bị bay không người lái và robot cũng được đặt trong định hướng nghiên cứu, ứng dụng.

Như vậy, công nghệ trong PCCC không chỉ nằm ở một thiết bị riêng lẻ. Xu hướng đang hình thành là một hệ sinh thái công nghệ, trong đó dữ liệu, cảm biến, kết nối, phần mềm và các phương tiện thông minh cùng tham gia vào chuỗi phòng ngừa và ứng phó.

Từ “chữa cháy” sang “phòng ngừa thông minh”

Một thay đổi quan trọng trong tư duy ứng dụng công nghệ là chuyển trọng tâm từ xử lý khi sự cố đã xảy ra sang phát hiện sớm và phòng ngừa nguy cơ.

Trong thông cáo về tình hình cháy, nổ và CNCH 6 tháng đầu năm 2026, Cục Cảnh sát PCCC và CNCH đề cập việc nghiên cứu các giải pháp khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; trong đó có ứng dụng AI trong cảnh báo cháy sớm.

Tháng 8/2026, Cục cũng giới thiệu giải pháp đầu báo cháy video (VFD - Video Fire Detector) như một hướng ứng dụng công nghệ trong giám sát và phát hiện sớm nguy cơ cháy nổ. Khác với phương thức chỉ dựa trên các cảm biến truyền thống, hệ thống này khai thác hình ảnh để nhận diện dấu hiệu cháy, mở rộng khả năng giám sát trong những không gian phù hợp.

Nếu kết hợp các lớp công nghệ này với hạ tầng IoT và cơ sở dữ liệu, quy trình PCCC trong tương lai có thể được hình dung theo một chuỗi liên kết:

Cảm biến/camera => phát hiện dấu hiệu bất thường => truyền dữ liệu => AI hỗ trợ phân tích và sàng lọc cảnh báo => hệ thống chỉ huy tiếp nhận thông tin => điều phối lực lượng và phương tiện => UAV/robot hỗ trợ trinh sát hoặc tiếp cận khu vực nguy hiểm.

Đây là cách tiếp cận phù hợp với tinh thần tự động hóa: giảm thời gian phát hiện, rút ngắn quá trình truyền thông tin và hỗ trợ con người đưa ra quyết định nhanh hơn.

Tuy nhiên, công nghệ không phải là lời giải thay thế hoàn toàn cho con người. Chính Cục Cảnh sát PCCC và CNCH nhấn mạnh AI được xác định là công cụ hỗ trợ quyết định, không thay thế vai trò và trách nhiệm của người chỉ huy.

Công nghệ để người lính đi xa hơn, an toàn hơn

Một trong những lý do công nghệ có ý nghĩa đặc biệt trong PCCC và CNCH là đặc thù của môi trường làm việc. Người lính có thể phải đối mặt với nhiệt độ cao, khói độc, nguy cơ sập đổ, không gian hạn chế hoặc những khu vực mà việc tiếp cận trực tiếp tiềm ẩn rủi ro lớn.

Trong tháng 3/2026, Cục Cảnh sát PCCC và CNCH cho biết lực lượng chuyên môn đã nghiên cứu, tìm hiểu việc vận hành một số phương tiện chữa cháy và CNCH mới, trong đó có thiết bị bay không người lái và bộ dò tìm nạn nhân sử dụng công nghệ sóng radar.

Ở góc độ nghiên cứu, Cục cũng đã đề cập tới khả năng sử dụng robot chữa cháy tự hành và drone tích hợp AI, hình ảnh nhiệt để hỗ trợ đánh giá hiện trường, phát hiện điểm nóng hoặc tiếp cận những khu vực nguy hiểm. Một số nghiên cứu trong nước cũng đã giới thiệu các hướng phát triển robot chữa cháy điều khiển từ xa.

Điểm chung của những công nghệ này là đưa thêm một lớp năng lực vào giữa người lính và môi trường nguy hiểm.

Thay vì buộc con người phải trực tiếp tiếp cận mọi vị trí để có thông tin, hệ thống cảm biến, camera, UAV hoặc robot có thể cung cấp dữ liệu ban đầu. Người chỉ huy từ đó có thêm thông tin để đánh giá tình huống, lựa chọn phương án và phân bổ lực lượng.

Đó cũng là ý nghĩa sâu hơn của quá trình tự động hóa trong lĩnh vực PCCC: không phải thay thế người lính, mà giúp người lính nhìn rõ hơn, phản ứng nhanh hơn và làm nhiệm vụ an toàn hơn.

Bình yên được tạo nên từ con người và công nghệ

“Nhịp Sống Bình Yên” được xây dựng với một thông điệp giản dị nhưng có sức gợi: “Bình yên không tự nhiên mà có”. Trên sân khấu, thông điệp ấy được kể bằng những câu chuyện có thật, bằng âm nhạc, cải lương, phim tài liệu, phóng sự, hình ảnh và công nghệ trình chiếu.

Ở ngoài sân khấu, cùng một thông điệp đang được đặt trong một bối cảnh khác: bình yên còn được tạo nên bằng năng lực phòng ngừa, bằng dữ liệu, bằng những hệ thống cảnh báo sớm và bằng khả năng ứng dụng khoa học công nghệ vào từng khâu của công tác PCCC và CNCH.

Đại diện Ban Tổ chức trao đổi với các cơ quan báo chí tại buổi họp báo giới thiệu chương trình nghệ thuật “Nhịp Sống Bình Yên”. Ảnh: Tiến Phát

Từ visual mapping trên sân khấu đến AI, IoT, UAV, robot và các nền tảng dữ liệu trong thực tiễn, công nghệ đang tạo ra những phương thức mới để con người nhận biết nguy cơ, xử lý thông tin và ứng phó với sự cố. Nhưng ở trung tâm của toàn bộ hệ thống ấy vẫn là con người. Đó là người dân chủ động phòng ngừa; lực lượng PCCC cơ sở sẵn sàng ứng phó; người chỉ huy đưa ra quyết định; và những chiến sĩ vẫn phải bước vào nơi nguy hiểm nhất khi sự cố xảy ra.

Hành trình hiện đại hóa PCCC bằng công nghệ không làm thay đổi bản chất của người lính “đi ngược chiều ngọn lửa”. Ngược lại, công nghệ có thể giúp hành trình ấy được thực hiện chủ động hơn, chính xác hơn và an toàn hơn.

Nếu “Nhịp Sống Bình Yên” là câu chuyện về 65 năm những người lính giữ lấy sự sống, thì câu chuyện tiếp theo có thể là cách khoa học, công nghệ và tự động hóa giúp họ tiếp tục giữ lấy sự sống ấy trong một môi trường ngày càng phức tạp.

Lê Cường - Đinh Hòa