Việt Nam sắp có Luật Trí tuệ nhân tạo (AI)

Người dân tương tác với robot trước không gian triển lãm của Bộ KH&CN, nằm trong khuôn khổ Triển lãm "80 năm hành trình độc lập - tự do - hạnh phúc"

Trong khuôn khổ Triển lãm thành tựu đất nước “80 năm hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc”, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã tổ chức Diễn đàn AI trong kỷ nguyên số với chủ đề “Động lực cho tăng trưởng đột phá, nhanh và bền vững”.

Phát biểu tại Diễn đàn, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh diễn đàn không chỉ là một sự kiện khoa học công nghệ mà còn là không gian để bàn thảo về tương lai phát triển của Việt Nam trong kỷ nguyên số, với trọng tâm là AI.

“AI không chỉ là một công nghệ ứng dụng. Nó đang trở thành một loại hạ tầng quốc gia giống như điện, giống như viễn thông hay internet trước đây. Ai làm chủ được AI thì người đó có lợi thế vượt trội trong sản xuất, trong kinh doanh, y tế, giáo dục, quản trị và cả quốc phòng, an ninh”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Với dân số hơn 100 triệu, lực lượng trẻ, năng động, am hiểu công nghệ, cùng hạ tầng tính toán quốc gia, viễn thông 5G, hệ sinh thái dữ liệu và cộng đồng startup công nghệ số phát triển mạnh mẽ, Việt Nam có điều kiện để vừa là người sử dụng nhanh, vừa là quốc gia tạo ra sản phẩm AI cho mình và cho thế giới. Tuy nhiên, đi cùng cơ hội, AI cũng đặt ra thách thức về đạo đức, việc làm và niềm tin xã hội.

“Chúng ta phải phát triển AI vừa nhanh, vừa an toàn, vừa nhân văn. AI phải vì con người, phục vụ con người chứ không thay thế con người”, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định.

Bộ trưởng cũng cho biết Việt Nam đang xây dựng Luật AI dự kiến thông qua vào cuối năm nay, đồng thời xây dựng Chiến lược AI mới, Chương trình hành động quốc gia về AI và Bộ quy tắc đạo đức AI nhằm bảo đảm phát triển nhanh nhưng bền vững.

“Chúng ta đang đứng trước một cánh cửa lớn. Với quyết tâm và sự chung tay của Nhà nước, doanh nghiệp, giới khoa học và toàn xã hội, Việt Nam hoàn toàn có thể biến cơ hội thành thành công”, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh.

Diễn đàn AI trong kỷ nguyên số - Ảnh: VGP/TG

Phổ cập AI toàn dân và toàn diện

Tiếp nối tinh thần đó, Thứ trưởng Bộ KH&CN Phạm Đức Long cho rằng, AI đang tạo ra ba “cuộc đua” lớn về: Hạ tầng tính toán, thể chế và dữ liệu.

Hạ tầng tính toán là nền tảng cho mọi đổi mới sáng tạo và gắn chặt với chủ quyền số. Nếu phát triển AI dựa trên hạ tầng nước ngoài, quốc gia sẽ luôn bị động. Thể chế, nếu quá chặt chẽ sẽ bóp nghẹt đổi mới sáng tạo, còn thả lỏng hoàn toàn sẽ dẫn tới rủi ro xã hội. Dữ liệu, được ví là "nhiên liệu" của AI, gắn liền với chủ quyền quốc gia và nếu không làm chủ, một quốc gia có thể bị lệ thuộc vào bên ngoài.

Thứ trưởng dẫn chứng Internet từng mất bảy năm để đạt 100 triệu người dùng, trong khi ChatGPT chỉ cần hai tháng. Trong hai năm qua, chi phí sử dụng AI đã giảm tới 99%. Nhờ vậy, AI phổ cập nhanh chưa từng có: "Cứ bốn doanh nghiệp thì ba đã ứng dụng AI". Đây là tốc độ "nhanh hơn bất kỳ công nghệ nào trước đó".

Để cụ thể hóa tầm nhìn, Việt Nam đã xác định rõ mục tiêu đến năm 2030 thuộc nhóm ba quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu và phát triển AI. Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, cùng với danh mục công nghệ chiến lược do Chính phủ ban hành, đã đặt AI vào nhóm 11 công nghệ trọng điểm, với bốn sản phẩm ưu tiên gồm mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, trợ lý ảo, AI chuyên ngành và AI phân tích.

Theo Thứ trưởng, chiến lược AI của Việt Nam xác định Nhà nước sẽ xây dựng hạ tầng tính toán hiệu năng cao và hạ tầng dữ liệu tập trung; phổ cập AI toàn dân và toàn diện; phát triển nguồn nhân lực AI; đồng thời thúc đẩy nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Lê Hồng Việt, Tổng giám đốc FPT Smart Cloud cho rằng, AI đang định hình lại cuộc đua số giữa các doanh nghiệp.

Theo số liệu của IDC, dự báo chi tiêu toàn cầu cho phần mềm AI sẽ đạt 297 tỷ USD vào năm 2027 với mức tăng trưởng kép 14%/năm. Những doanh nghiệp ứng dụng AI thành công có lợi nhuận trên vốn đầu tư (ROI) đạt trung bình 3,7 lần, và con số này có thể tăng đến 10 lần. Tuy nhiên, chỉ khoảng 12% doanh nghiệp đạt mức trưởng thành AI cao và thành công trong việc ứng dụng.

Với các doanh nghiệp, ông Lê Hồng Việt đề xuất lộ trình tiếp cận và chuyển đổi với AI gồm 5 giai đoạn, bắt đầu từ việc nâng cao hiểu biết về AI, đánh giá mức độ sẵn sàng, xác định tầm nhìn gắn với mục tiêu kinh doanh để lựa chọn các dự án AI phù hợp, trước khi mở rộng quy mô toàn diện.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch Tập đoàn CMC chia sẻ chiến lược chuyển đổi AI mang tên AI-X với mục tiêu ứng dụng AI để thay đổi toàn diện cách thức hoạt động của Chính phủ, doanh nghiệp và đời sống người dân. Mới đây, CMC đã thành lập công ty CMC OpenAI với tầm nhìn trở thành nền tảng AI mở và an toàn do người Việt Nam xây dựng, phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn và AI chuyên biệt cho từng lĩnh vực.