Hàng giả, hàng nhái và hóa chất không rõ nguồn gốc đang trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe người dân và sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam. Theo thống kê của Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06 - Bộ Công an), năm 2024, lực lượng chức năng phát hiện hơn 47.000 vụ vi phạm liên quan đến hàng giả, hàng nhái, với tổng trị giá lên tới 425 tỷ đồng. Sang năm 2025, tình hình vẫn tiếp tục phức tạp khi gần 10.000 vụ bị xử lý chỉ trong vài tháng đầu năm. Đáng chú ý, nhiều tiền chất công nghiệp đã bị tội phạm lợi dụng để điều chế ma túy tổng hợp, trong khi hóa chất không rõ nguồn gốc lại len lỏi vào thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm và thuốc bảo vệ thực vật gây rủi ro lớn cho cộng đồng.
Thách thức trong công tác quản lý
Thực trạng hàng giả, hàng nhái không chỉ gây thiệt hại kinh tế mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân. Nhiều loại hóa chất không rõ nguồn gốc được sử dụng trong các sản phẩm thiết yếu, làm gia tăng nguy cơ ngộ độc, dị ứng và bệnh tật.
Công tác quản lý hiện nay vẫn còn nhiều bất cập. Dữ liệu giữa các ngành như công thương, y tế và nông nghiệp chưa được liên thông, khiến cơ quan chức năng khó kiểm soát dòng chảy hóa chất. Doanh nghiệp gặp khó trong việc chứng minh tính hợp pháp của sản phẩm, còn người tiêu dùng lại thiếu công cụ để kiểm tra nguồn gốc và độ an toàn của hàng hóa.
Giải pháp công nghệ từ VNIDCheck
Trước những thách thức trên, Bộ Công an, Bộ Công Thương và Tổng công ty Viễn thông MobiFone đã hợp tác xây dựng Hệ thống định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc, xuất xứ sản phẩm, hàng hóa trên nền tảng định danh VNeID - VNIDCheck.
Đây là giải pháp đột phá trong chuyển đổi số quốc gia, được triển khai dựa trên cơ sở pháp lý rõ ràng: Thông báo số 171/TB-VPCP ngày 11/4/2025 của Văn phòng Chính phủ chỉ đạo nghiên cứu ứng dụng định danh điện tử trên VNeID để truy xuất nguồn gốc hàng hóa, ưu tiên nhóm nông sản và hóa chất; cùng Nghị quyết số 214/NQ-CP ngày 23/7/2025 giao Bộ Công Thương phối hợp với C06 và MobiFone thí điểm hệ thống cho hóa chất và tiền chất.
Với VNIDCheck, người dân chỉ cần sử dụng ứng dụng VNeID để quét mã tem, kiểm tra xuất xứ sản phẩm nhanh chóng và minh bạch. Ứng dụng còn cho phép người dùng báo cáo vi phạm hoặc phản ánh trực tiếp trên nền tảng giúp tăng cường giám sát cộng đồng và ngăn chặn kịp thời các hành vi gian lận.
 |
| Các đại biểu công bố triển khai thí điểm Giải pháp định danh, truy xuất nguồn gốc hoá chất, tiền chất trên nền tảng VNeID |
VNIDCheck mang lại lợi ích thiết thực trên nhiều phương diện.
Với người tiêu dùng, hệ thống giúp giảm thiểu nguy cơ mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng, bảo vệ sức khỏe và quyền lợi chính đáng. Việc báo cáo vi phạm ngay trên ứng dụng VNeID khuyến khích người dân tham gia giám sát thị trường, hình thành môi trường tiêu dùng an toàn và minh bạch.
Với doanh nghiệp, VNIDCheck là công cụ hiệu quả để chứng minh nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng và nâng cao uy tín thương hiệu. Các doanh nghiệp tham gia hệ thống có thể được hưởng ưu đãi về thuế, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh trong xuất khẩu.
Với cơ quan quản lý, hệ thống giúp đồng bộ dữ liệu liên ngành, theo dõi chặt chẽ dòng chảy hóa chất và tiền chất, phát hiện sớm các rủi ro từ gian lận thương mại đến sản xuất trái phép.
VNIDCheck cũng mở ra khả năng mở rộng ứng dụng với các nhóm hàng hóa khác, đặc biệt là nông sản - lĩnh vực đang cần giải pháp minh bạch nguồn gốc để nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của hàng Việt.
 |
| Hệ thống VNIDCheck giúp định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc, xuất xứ sản phẩm hàng hóa trên nền tảng định danh VneID |
Hướng tới thị trường minh bạch, phát triển bền vững
MobiFone cam kết đầu tư hạ tầng để đảm bảo hệ thống VNIDCheck hoạt động ổn định, an toàn và bền vững. Trong khi đó, Cục C06 tiếp tục hoàn thiện nền tảng dựa trên phản hồi từ người dân và doanh nghiệp, lấy người dùng làm trung tâm phục vụ.
Trong tương lai, hệ thống định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm trên nền tảng VNeID sẽ được mở rộng từ nhóm hóa chất và tiền chất sang toàn bộ chuỗi hàng hóa quốc gia, từ nông sản đến sản phẩm công nghiệp.
Sự ra đời của VNIDCheck không chỉ là công cụ chống hàng giả, mà còn là minh chứng cho quyết tâm chuyển đổi số của Việt Nam, tận dụng dữ liệu dân cư để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, hướng tới một thị trường minh bạch, an toàn và bền vững.
