Đưa thương mại điện tử về xã, mở rộng động lực tăng trưởng kinh tế số

Thu hẹp khoảng cách trong phát triển thương mại điện tử

Ngày 11/11/2026, tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị Xã thương mại điện tử toàn quốc năm 2026 với chủ đề “Công Thương đưa thương mại điện tử về xã, bệ phóng tăng trưởng hai con số”. Hội nghị kết nối trực tiếp và trực tuyến tới Sở Công Thương, chính quyền xã, phường tại 34 tỉnh, thành phố, với sự tham gia của cơ quan quản lý, nền tảng thương mại điện tử và cộng đồng doanh nghiệp.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn phát biểu tại Hội nghị.

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên, tỷ trọng kinh tế số đạt khoảng 30% GDP vào năm 2030. Trong bối cảnh đó, thương mại điện tử được xác định là một trong những động lực tăng trưởng mới cần tạo đột phá.

Theo Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 8/1/2026, Bộ Công Thương được giao hai chỉ tiêu trong năm 2026: tăng trưởng thị trường thương mại điện tử B2C đạt 20-22% và tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử đạt 60-62%.

Thực tế cho thấy, thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng tích cực. Năm 2025, quy mô thị trường đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng 25,5%, chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng. Trong 10 tháng năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 6.618,9 nghìn tỷ đồng, tăng 13,5%.

Tuy nhiên, sự phát triển vẫn có khoảng cách lớn giữa các vùng, miền. Theo Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, tỷ lệ phát triển thương mại điện tử giữa Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và các địa phương còn lại năm 2025 vẫn ở mức 70-30. Chỉ số Thương mại điện tử năm 2026 của TP. Hồ Chí Minh đạt 91,1 điểm, Hà Nội đạt 87,5 điểm, trong khi mức trung bình cả nước chỉ đạt 15,8 điểm.

Khoảng cách này cho thấy dư địa phát triển thương mại điện tử tại khu vực nông thôn còn rất lớn. Đưa thương mại điện tử về xã vì vậy không đơn thuần là mở rộng kênh bán hàng trực tuyến, mà còn là giải pháp kết nối sản xuất với thị trường, tạo cơ hội để hộ kinh doanh, hợp tác xã và doanh nghiệp địa phương tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số.

Chuyển từ phong trào sang hiệu quả thực chất

Bản đồ xã thương mại điện tử năm 2026 do Báo Công Thương xây dựng cho thấy những hạn chế trong quá trình triển khai tại cơ sở. Qua rà soát cổng thông tin của 3.321 xã, phường, đặc khu, với dữ liệu chốt ngày 4/11/2026, trong 2.497 đơn vị có đủ dữ liệu, chỉ 587 xã có hoạt động thương mại điện tử do chính quyền xã tổ chức. Đáng chú ý, chỉ 178 xã, tương đương 7,1%, nêu được kết quả triển khai; 18 xã có thông tin cụ thể về số đơn hàng, doanh thu hoặc số hộ kinh doanh trực tuyến.

Thực trạng này cho thấy nhiều địa phương vẫn thiên về tổ chức tập huấn, livestream theo đợt, trong khi chưa hình thành được cơ chế hỗ trợ thường xuyên và chưa có hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả cụ thể.

Tại Hội nghị, các đại biểu đã tập trung thảo luận về năng lực quản lý thương mại điện tử ở cấp xã, kỹ năng kinh doanh trực tuyến của người dân và phương thức đo lường kết quả. Bốn nhóm chỉ số được đề xuất gồm: số chủ thể tham gia; số gian hàng hoạt động và người bán được đào tạo; số đơn hàng thành công, doanh thu và thị trường tiêu thụ; khả năng duy trì hoạt động, chi phí và an toàn giao dịch.

Ảnh minh họa

Các ý kiến cũng chỉ ra những điểm nghẽn cần tháo gỡ như năng lực vận hành của người bán, chất lượng và khả năng chuẩn hóa sản phẩm, tính ổn định của nguồn cung, chi phí giao nhận chặng đầu tại vùng cao và cơ chế hỗ trợ tại địa phương.

Kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn đề nghị các Sở Công Thương đưa thương mại điện tử vào kịch bản tăng trưởng của địa phương, tham mưu giao chỉ tiêu cụ thể cho từng nhóm xã. Chính quyền cấp xã cần bố trí đầu mối phụ trách, xác định lợi thế sản phẩm, xây dựng kế hoạch triển khai và theo dõi kết quả bằng số hộ kinh doanh trực tuyến, đơn hàng và doanh thu có dữ liệu đối chiếu.

Đối với các nền tảng thương mại điện tử và doanh nghiệp bưu chính, yêu cầu đặt ra là minh bạch biểu phí, lộ trình phí sau ưu đãi, phối hợp giảm chi phí giao hàng chặng đầu tại vùng khó khăn và hỗ trợ người bán tiếp cận đa dạng kênh tiêu thụ.

Để thương mại điện tử thực sự trở thành động lực tăng trưởng từ cơ sở, điều quan trọng không chỉ là số lượng xã tham gia hay số phiên livestream được tổ chức, mà là khả năng hình thành cộng đồng người bán hoạt động bền vững, tạo ra đơn hàng và doanh thu thực chất. Đây cũng là nền tảng để khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế số, mở rộng thị trường cho sản phẩm địa phương và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số.