Có nên bỏ xét tuyển học bạ từ năm 2026?
Lựa chọn có nên bỏ hay không xét tuyển học bạ, đối với các thí sinh THPT trước kỳ tuyển sinh, đại học, cao đẳng hằng năm đang gây nhiều tranh cãi.
Bộ GDĐT đã gửi trưng cầu ý kiến tới đại biểu của hơn 200 trường đại học, cao đẳng về việc này, trước khi Hội nghị giáo dục đại học (ngày 18/9) chính thức diễn ra.
Được biết, hiện số thí sinh sử dụng điểm xét tuyển học bạ trong kỳ tuyển sinh đại học, cao đẳng hằng năm là 42%, chiếm tỷ lệ lớn nhất. Năm 2025, có khoảng 852.000 thí sinh đăng ký xét tuyển, tỷ lệ dùng điểm học bạ là 42,4%, xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT chiếm 39,1%, tỷ lệ còn lại chia cho 15 phương thức xét tuyển khác.
 |
| Phương thức xét tuyển học bạ chiếm khoảng 42% trong mỗi kỳ tuyển sinh đại học, cao đẳng hằng năm. Ảnh minh họa, chụp trong Ngày hội Tư vấn xét tuyển nguyện vọng 2025, Nguyễn Hạnh |
Quy trình xét học bạ phổ biến từ năm 2016, thường áp dụng tính điểm của 3-5 học kỳ từ lớp 10-12. Trong nhiều năm qua, đây là cách tuyển sinh chủ đạo với khoảng 30-50% tổng số thí sinh nhập học. Tuy nhiên vấn đề này luôn gây tranh cãi với nhiều đại biểu trong các kỳ hội nghị các cấp. Kiến nghị bỏ xét tuyển học bạ vì cho là thiếu công bằng, dẫn tới chạy điểm ở nhiều địa phương. Ý kiến này được nhiều chuyên gia giáo dục phản đối mạnh mẽ hơn từ năm 2023.
Từ năm 2023 trở về trước, Bộ GDĐT nhiều lần bác kiến nghị bỏ xét tuyển bằng học bạ, với lý do các trường được tự chủ tuyển sinh theo Luật giáo dục. Tuy nhiên, vấn đề được Bộ cân nhắc lại, khi một số năm gần đây điểm học bạ ở một số địa phương luôn cao chót vót, tới 30/30 điểm. Các trường tranh thủ tuyển nhóm này để lấp đầy chỉ tiêu, khiến điểm chuẩn các phương thức khác bị đẩy lên cao.
Hội nghị Giáo dục đại học một lần nữa lại bàn luận sôi nổi về vấn đề này. Bộ GDĐT đang lấy ý kiến và ra quyết định cuối cùng, nếu bỏ xét tuyển học bạ thì sẽ tiến hành vào kỳ tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2026.
Việc sáp nhập phải thực hiện trong 3 tháng tới
Một vấn đề được các trường đại học, cao đẳng đặc biệt quan tâm trong các kỳ đại hội năm nay là sắp xếp lại các cơ sở giáo dục, cụ thể là sáp nhập các trường, các đơn vị đào tạo.
Theo Bộ trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Kim Sơn, quyết định sáp nhập được thực hiện theo Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục đào tạo, trong đó có các chính sách đột phá cho phát triển giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, Nghị quyết 71 về sắp xếp lại hệ thống giáo dục trên cả nước, Nghị quyết 57 về đột phát phát triển khoa học công nghệ.
Bên cạnh đó, ngành giáo dục cũng tiếp nhận thêm hệ thống trường cao đẳng từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (cũ); Luật Giáo dục Đại học, Luật Giáo dục và các luật liên quan đang được triển khai sửa đổi; Việc triển khai quy hoạch mạng lưới trường đại học cũng đã được triển khai, trường sư phạm trên cả nước,…
Bộ trưởng cho biết, việc triển khai các quyết sách của Bộ Chính trị trong thời gian tới chắc chắn sẽ có nhiều vấn đề liên quan đến lợi ích của các trường, của các cá nhân, nhất là việc bỏ hội đồng trường trong các trường công lập, thực hiện hiệu trưởng kiêm bí thư đảng ủy,…
Ông nhấn mạnh, công cuộc sáp nhập sẽ được triển khai trong 3 tháng tới. Có nhiều giải pháp để thực hiện quyết định này. Có thể các trường thuộc khối trung ương, bộ ngành quản lý sẽ chuyển về địa phương; có thể trường địa phương nhập vào trường trung ương; có thể các trường trung ương hoặc các trường địa phương nhập vào nhau; hoặc giải thể một số trường quy mô nhỏ, không đáp ứng đủ điều kiện tiêu chuẩn.
Các trường chung hoặc gần nhau về các lĩnh vực đào tạo sẽ ưu tiên sáp nhập để khắc phục tình trạng manh mún, nhỏ lẻ, khó phát triển. Các cơ sở tích hợp, ghép lại, tái cấu trúc, có thể sẽ dchỉ định chứ không để các đơn vị lựa chọn.
 |
| Trong phương án sáp nhập, giữ lại các trường trọng điểm, trường quy mô đạt tiêu chuẩn, các trường quy mô nhỏ có thể bị giải thể. Ảnh minh họa: Nguyễn Hạnh |
Cũng theo Bộ trưởng, Bộ sẽ lên phương án, báo cáo Thủ tướng về chủ trương này. Việc tái cấu trúc sắp xếp sẽ thực hiện bằng tinh thần quyết tâm cao độ. Tương tự công cuộc sắp xếp lại các tỉnh thành, việc sắp xếp lại các cơ sở giáo dục chắc chắn phải thực hiện, vấn đề này là mệnh lệnh, không phải trưng cầu nên hay không nên.
Có thể nói, ngành Giáo dục trong nước đang đứng trước nhiều cơ hội phát triển. Đây là thời cơ, là thời vận, thời điểm để giáo dục đại học bứt phá, mà theo người đứng đầu ngành Giáo dục: "Nếu không nắm được thời cơ, nắm lấy sức mạnh, nghĩa là chúng ta có lỗi".
Theo đó, nhiều chủ trương mới trong giáo dục đã được ban hành. Những lo lắng ngổn ngang, rối bời là hoàn toàn có thật bởi ngành đang đứng trước nhiều thay đổi.
Bộ trưởng nhắc nhở lãnh đạo các trường phải đặc biệt vững tâm và ủng hộ chủ trương sáp nhập, không đặt câu hỏi bản thân đang đứng ở đâu mà phải xác định việc sáp nhập, giải thể hay tái cấu trúc đều vì mục tiêu thúc đẩy ngành Giáo dục phát triển mạnh mẽ và bền vững. Bộ trưởng cho biết sẽ có kịch bản cụ thể cho từng cơ sở giáo dục, để phương án nhân sự tốt nhất.
| Theo quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học và sư phạm giai đoạn 2021-2030 do Bộ GD&ĐT đưa ra trước đó, sẽ phải hình thành các trung tâm giáo dục đại học lớn, khoảng 50-60 cơ sở giáo dục đại học đào tạo tới trình độ tiến sĩ; Sắp xếp thu gọn một số cơ sở giáo dục đại học công lập; tổ chức lại các trường đại học sư phạm về thể dục, thể thao, nghệ thuật; Tái cấu trúc và phát triển các trường đại học sư phạm kỹ thuật thành các cơ sở giáo dục đại học đa ngành, đa lĩnh vực với trọng tâm là công nghệ và kỹ thuật; Đối với các trường cao đẳng sư phạm, hướng sắp xếp và tổ chức theo hướng sáp nhập với một trường đại học sư phạm hoặc cơ sở giáo dục đại học đa ngành, đa lĩnh vực (có trường, khoa sư phạm hoặc khoa học cơ bản); Sáp nhập vào một cơ sở giáo dục đại học tại địa phương hoặc trong vùng. Sáp nhập, hợp nhất với một số cơ sở giáo dục khác tại địa phương. |
