Ca phẫu thuật đục thủy tinh thể đầu tiên trên thế giới bằng robot

Trọng tâm của thành tựu này là hệ thống Polaris, nền tảng kết hợp điều khiển vi mô và trí tuệ nhân tạo, hướng tới thiết lập chuẩn mực mới về độ chính xác, an toàn và khả năng tái lập kết quả trong phẫu thuật mắt.

Robot và AI: Chạm tới ngưỡng chính xác từng micromet

Horizon Surgical Systems (Horizon) - Công ty robot y tế có trụ sở tại California cho biết ca phẫu thuật được thực hiện bằng nền tảng Polaris dưới sự điều phối của bác sĩ Uday Devgan tại Los Angeles. Sự kiện này đánh dấu bước ngoặt trong việc đưa robot và AI vào phòng mổ nhãn khoa, mở ra tiềm năng ứng dụng của công nghệ trong những thao tác tinh vi nhất của y học hiện đại.

Theo Horizon, đục thủy tinh thể là một trong những loại phẫu thuật phổ biến nhất thế giới, với hơn 5 triệu ca mỗi năm chỉ riêng tại Mỹ. Dù có tỷ lệ thành công cao, kết quả vẫn phụ thuộc đáng kể vào kỹ năng và kinh nghiệm của bác sĩ đảm nhiệm - yếu tố ngày càng khó đảm bảo trong bối cảnh thiếu hụt nhân lực y tế toàn cầu.

Hệ thống robot phẫu thuật Polaris của Horizon Surgical Systems, dùng trong ca đục thủy tinh thể đầu tiên bằng robot. Nguồn: Horizon Surgical Systems

Nhằm khắc phục hạn chế này, Horizon phát triển Polaris - hệ thống kết hợp AI phân tích hình ảnh và vi robot điều khiển chính xác, giúp ca mổ đạt độ ổn định cao, giảm thiểu sai số và tích hợp linh hoạt vào quy trình phẫu thuật hiện nay.

Theo Giám đốc điều hành Jean Pierre Hubschman, “Đây là kết tinh của hơn một thập kỷ nghiên cứu và là khởi đầu cho hành trình lâm sàng của Polaris.” Horizon cho biết sẽ tiếp tục mở rộng điều trị thử nghiệm nhằm xin cấp phép FDA, hướng đến thương mại hóa hệ thống trong thời gian tới.

Thành tựu này không chỉ là bước tiến của riêng Horizon mà còn phản ánh làn sóng đổi mới mạnh mẽ trong ngành robot y tế toàn cầu, nơi AI và các bác sĩ cùng chia sẻ vai trò trong phòng phẫu thuật.

Toàn cảnh cuộc đua robot y tế toàn cầu

Trước khi Polaris của Horizon ra đời, thế giới đã chứng kiến nhiều hệ thống robot phẫu thuật khác được triển khai rộng rãi. Nổi bật nhất là da Vinci của Intuitive Surgical - nền tảng thương mại dẫn đầu, với hơn 10.400 hệ thống được cài đặt trên toàn cầu tính đến cuối năm 2024 và hơn 16 triệu ca phẫu thuật đã được thực hiện bằng hệ thống này.

Bên cạnh đó, Medtronic (với hệ thống Hugo™ RAS) và Johnson & Johnson (với hệ thống Ottava) cũng đang đầu tư mạnh vào thế hệ robot mô-đun linh hoạt, có khả năng thích ứng với nhiều loại phẫu thuật khác nhau.

Robot hình người Unitree G1 đang thực hiện khám lâm sàng. Nguồn: UCSD ARCLAB

Ở lĩnh vực nghiên cứu, Đại học Johns Hopkins phát triển robot SRT-H (Surgical Robot Transformer-Hierarchy) có khả năng tự động thực hiện các thao tác phẫu thuật mô phỏng, đánh dấu bước tiến lớn từ robot hỗ trợ sang robot tự hành.

Trong khi đó, nhóm chuyên gia tại Đại học California San Diego (UCSD) thử nghiệm robot hình người Unitree G1 cho các thủ thuật y tế cơ bản, hướng tới mô hình bệnh viện nơi bác sĩ và robot làm việc song hành.

Những tiến bộ này cho thấy robot y tế đang bước ra khỏi vai trò hỗ trợ truyền thống để sánh vai trong quy trình điều trị, trở thành cộng sự công nghệ đắc lực của con người. Từ các nền tảng thương mại đến phòng thí nghiệm, robot y tế, dựa trên trí tuệ nhân tạo, cảm biến xúc giác và vi robot, đang mở ra thế hệ phẫu thuật thông minh, an toàn và đồng nhất hơn trên toàn thế giới.

Khi robot trở thành cộng sự: Bước ngoặt của y học thông minh

Dù vẫn trong giai đoạn thử nghiệm, những mắt xích như Polaris, SRT-H hay Unitree G1 đã cho thấy y học hiện đại đang bước sang thời kỳ mới, nơi ranh giới giữa con người và máy móc dần được thu hẹp.

Một con robot đã thực hiện ca phẫu thuật thực tế đầu tiên mà không có sự trợ giúp con người. Nguồn: Juo-Tung Chen/Johns Hopkins University

Robot không còn chỉ là công cụ mà dần trở thành trợ thủ công nghệ giúp các bác sĩ mở rộng phạm vi năng lực, giảm thiểu sai sót và nâng cao khả năng tiếp cận trong dịch vụ y tế.

Từ ca phẫu thuật nhãn khoa đầu tiên đến những hệ thống tự hành trong tương lai, ngành y toàn cầu đang vén màn cho kỷ nguyên nơi AI và bàn tay con người cùng nhau chia sẻ gánh nặng phòng mổ, góp phần kiến tạo chuẩn mực y học mới.

Phương Như (Theo Robotics24/7 / Intuitive)