Các kỹ sư biến smartphone thành công cụ nghiên cứu không gian

Chuyển đổi số - chuyển đổi xanh
22/11/2024 06:06
Chiếc điện thoại thông minh bình thường trong túi bạn có thể trở thành một thiết bị đắc lực để khám phá không gian. Trong một nghiên cứu mới, các nhà nghiên cứu tại Google và Đại học Colorado Boulder đã biến hàng triệu điện thoại Android trên toàn cầu thành một mạng lưới công cụ khoa học linh hoạt, tạo ra một trong những bản đồ chi tiết nhất từ trước đến nay về lớp trên cùng của bầu khí quyển Trái Đất.
aa
Các kỹ sư biến smartphone thành công cụ nghiên cứu không gian
Ảnh minh hoạ

Kết quả nghiên cứu này, được công bố ngày 13/11 trên tạp chí Nature, có thể giúp cải thiện độ chính xác của công nghệ GPS trên toàn cầu lên nhiều lần. Nghiên cứu do Brian Williams thuộc Google Research dẫn đầu và có sự tham gia của Jade Morton, giáo sư tại Khoa Khoa học Kỹ thuật Hàng không Vũ trụ Ann và H.J. Smead của CU Boulder.

“Những chiếc điện thoại này có thể nằm gọn trong lòng bàn tay bạn,” Morton chia sẻ. “Nhưng nhờ sự chung tay đóng góp từ cộng đồng, chúng ta có thể sử dụng chúng để thay đổi cách nhìn nhận về môi trường không gian”.

Morton và các đồng nghiệp đã sử dụng cảm biến GPS tích hợp trong các smartphone để thu thập dữ liệu về cách khí quyển Trái Đất làm biến dạng tín hiệu từ vệ tinh. Nhờ đó, họ quan sát được các hiện tượng khí quyển, chẳng hạn như "bọt plasma" ở trên cao, với độ chi tiết chưa từng có.

Nhóm nghiên cứu cũng đã công khai dữ liệu của mình, cho phép mọi người theo dõi sự xoay chuyển của khí quyển trong suốt khoảng tám tháng. Lizzie Dorfman, trưởng nhóm sản phẩm Science AI tại Google Research, cho biết: “Hợp tác là trung tâm của sự tiến bộ khoa học và chuyên môn của tiến sĩ Morton đã đóng vai trò thiết yếu trong nghiên cứu này. Chúng tôi rất vui mừng khi được làm việc cùng bà với tư cách nhà nghiên cứu khách mời.”

Quan sát tầng điện ly

Nghiên cứu tập trung vào tầng điện ly, một lớp khí quyển mỏng kéo dài hơn 350 dặm trên bề mặt Trái Đất.

Đây là một khu vực đầy biến động, nơi các tia mặt trời không ngừng tấn công khí quyển, làm phân tách các phân tử và nguyên tử thành một hỗn hợp hạt tích điện – gọi là plasma. Lớp này cũng không ngừng thay đổi.

“Vào lúc 2 giờ chiều, số lượng hạt tích điện trong tầng điện ly nhiều hơn vì mặt trời mạnh nhất,” Morton giải thích. “Nhưng vào ban đêm, mặt trời ở phía bên kia của hành tinh, nên số lượng hạt tích điện rất ít.”

Sự dao động này có thể làm ảnh hưởng đến công nghệ GPS. Morton giải thích rằng GPS hoạt động như một chiếc đồng hồ bấm giờ trên không gian: Vệ tinh cách xa hàng ngàn dặm phát sóng vô tuyến xuống Trái Đất. Điện thoại của bạn xác định vị trí bằng cách đo thời gian các tín hiệu này đến mặt đất.

Hiện nay, các nhà khoa học cố gắng dự đoán sự thay đổi trong tầng điện ly bằng cách sử dụng các radar đặt trên mặt đất. Tuy nhiên, họ chỉ có thể quan sát được khoảng 14% tầng điện ly cùng một lúc, dẫn đến việc các thiết bị GPS có thể xác định sai vị trí của bạn từ vài đến hàng chục feet.

“Nhiều ứng dụng yêu cầu độ chính xác cao, chẳng hạn như hạ cánh máy bay,” Morton cho biết.

Các kỹ sư biến smartphone thành công cụ nghiên cứu không gian

Bản đồ được tạo từ 10 phút dữ liệu điện thoại di động, hiển thị sự tập trung của các hạt tích điện trên các khu vực khác nhau trên thế giới.

Tận dụng smartphone

Trong nghiên cứu này, nhóm đã nảy ra một ý tưởng khác thường: Thay vì dựa vào các radar đắt đỏ, họ sử dụng hệ thống cảm biến đã có sẵn ở mọi quốc gia – điện thoại Android.

Bản đồ tầng điện ly được tạo ra bằng cách tổng hợp các phép đo tín hiệu vô tuyến giữa vệ tinh và các thiết bị Android. Các biện pháp bảo vệ quyền riêng tư đảm bảo rằng dữ liệu này không tiết lộ danh tính của bất kỳ thiết bị nào.

Nhóm nghiên cứu đã sử dụng các điện thoại này để theo dõi cách tầng điện ly làm giãn tín hiệu vô tuyến từ vệ tinh theo thời gian thực. Kết quả cho thấy mạng lưới smartphone toàn cầu này có thể quan sát khoảng 21% tầng điện ly – giúp tăng gấp đôi độ chính xác của các thiết bị GPS.

“Các điện thoại hợp lại có thể giám sát khí quyển tốt hơn nhiều so với mạng lưới trên mặt đất của chúng ta” - Morton nhận định.

Bản đồ của nhóm cũng ghi lại hình ảnh chi tiết sống động về tầng điện ly. Chẳng hạn, vào tháng 5/2024, một cơn bão mặt trời mạnh đã tấn công Trái Đất ngay khi các điện thoại đang theo dõi. Trong những giờ sau đó, các khu vực khí quyển lớn chứa ít hạt tích điện hay “bọt plasma” – hình thành trên Nam Mỹ và dâng lên như sáp trong đèn nham thạch.

Theo Morton, nghiên cứu này cho thấy tiềm năng chưa được khai thác của các công nghệ hàng ngày mà chúng ta thường coi là điều hiển nhiên.

“Tôi đã dành cả đời để xây dựng các thiết bị chuyên dụng cho nghiên cứu khoa học,” Morton nói. “Nhưng khi công nghệ phát triển, chúng ta nhận ra có những cảm biến mạnh mẽ hơn nhiều đang nằm trong tầm tay.”

Minh Thành (Theo Tech Xplore)

tudonghoangaynay.vn
tan-hoang-minh
Tin bài khác
[E-Magazine] Điện mặt trời áp mái & bài toán kinh tế kỹ thuật

[E-Magazine] Điện mặt trời áp mái & bài toán kinh tế kỹ thuật

Hà Nội vừa ban hành nghị quyết hỗ trợ hộ gia đình lắp điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và hệ thống lưu trữ, với tổng mức đề xuất tối đa 6 triệu đồng mỗi hộ. Chính sách đã khơi dậy một vấn đề thiết thực là giữa lúc công nghệ đổi nhanh, giá thiết bị giảm và pin lưu trữ ngày càng phổ biến, người dân và doanh nghiệp nên tính gì trước khi bỏ vài chục đến vài trăm triệu đồng lên mái?
EVNHCMC siết chặt kỹ thuật trạm sạc xe điện

EVNHCMC siết chặt kỹ thuật trạm sạc xe điện

EVNHCMC rà soát lưới điện và triển khai các giải pháp điều độ, giám sát an toàn nhằm chuẩn hóa hệ thống trạm sạc xe điện theo Quy chuẩn QCVN 32:2026/BCT.
Nhận định phiên giao dịch ngày 23/11: Duy trì tỷ trọng danh mục hợp lý, hạn chế sử dụng margin

Nhận định phiên giao dịch ngày 23/11: Duy trì tỷ trọng danh mục hợp lý, hạn chế sử dụng margin

Sau nhịp hồi phục cuối phiên 20/11 nhờ lực cầu bắt đáy, VN-Index được kỳ vọng tiếp tục nhận được lực đỡ trong phiên giao dịch đầu tuần và hướng tới kiểm định vùng 1.700-1.720 điểm. Tuy nhiên, trong bối cảnh áp lực bán vẫn hiện hữu và khối ngoại duy trì xu hướng bán ròng, nhà đầu tư được khuyến nghị giữ tỷ trọng danh mục hợp lý, hạn chế sử dụng margin và tránh mua đuổi trong các nhịp tăng.
Tử vi vòng quay công nghệ ngày 23/11/2026: Tuổi Ngọ tài lộc khởi sắc, tuổi Thìn cần thận trọng

Tử vi vòng quay công nghệ ngày 23/11/2026: Tuổi Ngọ tài lộc khởi sắc, tuổi Thìn cần thận trọng

Tử vi 12 con giáp ngày 23/11/2026 dự báo nhiều chuyển biến đáng chú ý trên các phương diện công việc, tài chính và tình cảm. Trong khi một số con giáp có cơ hội đón nhận tin vui, khẳng định năng lực và cải thiện thu nhập, một vài tuổi cần chú ý hơn đến cách ứng xử, quản lý chi tiêu và cân bằng cảm xúc. Cùng khám phá vận trình của 12 con giáp trong ngày thứ Hai!
IEA cảnh báo thế giới có nguy cơ không đạt mục tiêu năng lượng tái tạo năm 2030

IEA cảnh báo thế giới có nguy cơ không đạt mục tiêu năng lượng tái tạo năm 2030

Công suất năng lượng tái tạo toàn cầu dự kiến đạt 9.710 GW vào năm 2030, thấp hơn mục tiêu tăng gấp ba lần so với năm 2022, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo.
Ba xu hướng AI định hình tự động hóa sản xuất năm 2027

Ba xu hướng AI định hình tự động hóa sản xuất năm 2027

Kiểm soát chất lượng tự điều chỉnh, AI không gian và robot tích hợp AI vật lý được dự báo là ba xu hướng nổi bật của ngành sản xuất trong năm 2027, thúc đẩy doanh nghiệp chuyển từ thử nghiệm AI sang ứng dụng trực tiếp trên dây chuyền.
BSR tài trợ 5 tỷ đồng xây dựng nhà đa năng tại Trường THCS Thăng An

BSR tài trợ 5 tỷ đồng xây dựng nhà đa năng tại Trường THCS Thăng An

Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) vừa khánh thành, bàn giao công trình Nhà đa năng tại Trường THCS Thăng An (TP. Đà Nẵng), góp phần hoàn thiện cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng giáo dục và tạo điều kiện phát triển toàn diện cho học sinh.
TP.HCM khai thác 100 xe giường nằm thuần điện đi Đà Lạt và miền Tây

TP.HCM khai thác 100 xe giường nằm thuần điện đi Đà Lạt và miền Tây

Trang bị bộ pin 357 kWh cho tầm hoạt động 450 km mỗi lần sạc, 100 xe giường nằm thuần điện vừa chính thức vận hành trên 3 tuyến liên tỉnh từ TP.HCM.
Path robotics đẩy mạnh phát triển AI vật lý trong sản xuất

Path robotics đẩy mạnh phát triển AI vật lý trong sản xuất

Path Robotics, doanh nghiệp công nghệ có trụ sở tại bang Ohio (Mỹ), vừa huy động thành công 300 triệu USD trong vòng gọi vốn Series E nhằm mở rộng nền tảng trí tuệ nhân tạo vật lý (Physical AI) cho lĩnh vực sản xuất. Nguồn vốn mới sẽ được đầu tư vào phát triển các ứng dụng robot, mở rộng nhiệm vụ tự động hóa và tăng cường đào tạo mô hình AI. Sau vòng gọi vốn, công ty được định giá 2,45 tỷ USD, nâng tổng số vốn huy động từ khi thành lập năm 2018 lên hơn 610 triệu USD.
Hà Nội miễn phí vé tham quan nhiều địa điểm văn hóa dịp 24/11

Hà Nội miễn phí vé tham quan nhiều địa điểm văn hóa dịp 24/11

Nhân Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11 và Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, nhiều địa điểm văn hóa tại Hà Nội triển khai chương trình miễn phí vé tham quan. Đây là cơ hội để người dân khám phá những công trình di sản, bảo tàng nổi tiếng mà không tốn chi phí vào cửa.
master