Các trường đại học muốn mở rộng quy mô tuyển sinh phải tăng tỷ lệ giảng viên trình độ Tiến sĩ

Nếu dự thảo được áp dụng, các trường đại học phải tăng tỷ lệ giảng viên trình độ Tiến sĩ nếu muốn mở rộng quy mô tuyển sinh. Ảnh minh họa: Nguyễn Hạnh

Siết tuyển sinh để nâng cao chất lượng đào tạo

Bộ GDĐT vừa công bố dự thảo thông tư quy định việc xác định chỉ tiêu tuyển sinh, thay đổi theo hướng siết chặt điều kiện mở rộng quy mô đào tạo.

Trong đó, có điểm mới đáng chú ý về quy định hệ số quy đổi giảng viên theo trình độ khi xác định chỉ tiêu tuyển sinh. Theo đó, giảng viên có trình độ Tiến sĩ được lấy làm mốc chuẩn với hệ số 1. Đồng thời, hệ số quy đổi của giảng viên trình độ Thạc sĩ và đại học giảm mạnh so với trước: giảng viên Thạc sĩ từ 1,5 xuống còn 0,5; giảng viên trình độ đại học từ 1 xuống còn 0,2.

Điều này đồng nghĩa, nếu muốn giữ nguyên hoặc tăng chỉ tiêu tuyển sinh, các trường phải gia tăng tỷ lệ giảng viên có học vị Tiến sĩ.

Dự thảo cũng quy định, chỉ tiêu tuyển sinh được xác định theo từng ngành đối với trình độ tiến sĩ và trình độ đại học ở các ngành đào tạo giáo viên, sức khỏe, pháp luật và các ngành mới mở; các ngành còn lại có thể xác định theo lĩnh vực.

So với thông tư hiện hành ban hành năm 2022 và điều chỉnh năm 2023, dự thảo chú trọng đội ngũ giảng viên trình độ Tiến sĩ và siết điều kiện bảo đảm chất lượng đào tạo.

Theo PGS. Đặng Hồng Sơn, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐH Quốc gia Hà Nội, việc điều chỉnh quy định xác định chỉ tiêu tuyển sinh cần đặt trong tổng thể chính sách nâng cao chất lượng giáo dục đại học, gắn quy mô đào tạo với điều kiện bảo đảm chất lượng của từng cơ sở, đơn vị ủng hộ dự thảo quy định giảng viên trình độ tiến sĩ làm chuẩn (hệ số 1) để các trường tự xác định chỉ tiêu. Hiện tỷ lệ giảng viên có học vị Tiến sĩ của Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đạt khoảng 82 -85%, trong đó Giáo sư và Phó giáo sư chiếm khoảng 25%, với tổng số giảng viên gần 400 người.

Theo một số lãnh đạo trường đại học, nếu nhìn ở khía cạnh tích cực, dự thảo sẽ thúc đẩy mặt bằng chung trình độ giảng viên đại học theo hướng chuẩn Tiến sĩ, dù luật hiện hành yêu cầu thấp hơn.

Không tăng chỉ tiêu tuyển sinh nếu sinh viên sau tốt nghiệp khó tìm việc

Một thay đổi quan trọng khác là đơn vị xác định chỉ tiêu tuyển sinh. Nếu quy định hiện hành chủ yếu xác định theo lĩnh vực đào tạo, dự thảo mới thu hẹp phạm vi này và mở rộng các trường hợp phải xác định theo từng ngành.

Ngoài khối ngành đào tạo giáo viên, sức khỏe và một số ngành mới mở, dự thảo bổ sung lĩnh vực pháp luật và toàn bộ chương trình đào tạo trình độ Tiến sĩ phải xác định chỉ tiêu theo ngành cụ thể. Cách làm này giúp cơ quan quản lý kiểm soát sát hơn năng lực đào tạo theo từng ngành thay vì bình quân theo nhóm rộng.

Dự thảo cũng đề xuất áp chỉ tiêu tuyển sinh riêng cho trụ sở chính và từng phân hiệu; cho phép tính giảng viên đồng cơ hữu khi xác định chỉ tiêu. Số lượng thí sinh nhập học thực tế được phép vượt chỉ tiêu tối đa 5% với trình độ đại học và 20% với trình độ thạc sĩ, tiến sĩ, với điều kiện vẫn bảo đảm năng lực đào tạo.

Về quy định tuyển vượt chỉ tiêu, một số ý kiến cho rằng nội dung này khó khả thi nếu các quy định xử phạt hiện hành không được điều chỉnh. Theo Nghị định 04/2021/NĐ-CP và các dự thảo sửa đổi, trường đại học tuyển sinh vượt từ 3% so với chỉ tiêu xác định đã có thể bị xử phạt hành chính. Nghị định do Chính phủ ban hành có hiệu lực pháp lý cao hơn thông tư của Bộ, nên thông tư không có hiệu lực điều chỉnh nội dung này.

Dự thảo cũng bổ sung quy định khi xét tăng chỉ tiêu tuyển sinh. Theo đó, cơ sở đào tạo không được tăng chỉ tiêu nếu tỷ lệ sinh viên thôi học sau năm thứ nhất vượt quá 15% hoặc tỷ lệ người tốt nghiệp có việc làm phù hợp với trình độ đào tạo dưới 70% trong vòng 12 tháng.

Trước đây, quy định yêu cầu tỷ lệ có việc làm chung không thấp hơn 80% nhưng không bắt buộc phù hợp ngành đào tạo. Điểm mới lần này nhấn mạnh yếu tố việc làm đúng chuyên môn nhằm phản ánh sát hơn hiệu quả đầu ra của chương trình đào tạo.