Đột phá thể chế để đưa KHCN thành động lực tăng trưởng mới

Kỷ nguyên mới
10/12/2025 22:07
Trong bối cảnh công nghệ toàn cầu biến đổi nhanh chóng, Việt Nam đứng trước yêu cầu cấp bách phải hoàn thiện thể chế để tạo nền tảng tăng trưởng mới. Khoa học công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành những trụ cột then chốt giúp nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy mô hình phát triển dựa trên tri thức, dữ liệu và công nghệ.
aa
Đột phá thể chế để đưa KHCN thành động lực tăng trưởng mới
KHCN cùng đổi mới sáng tạo là động lực thúc đẩy kinh tế số và công nghệ số phát triển

Hoàn thiện thể chế để bứt phá năng lực KHCN

Trong bối cảnh các xu hướng công nghệ - từ trí tuệ nhân tạo, in 3D đến các nền tảng số - đang định hình lại vị thế quốc gia, Nghị quyết 71/NQ-CP được xem là bước đi thể hiện quyết tâm xây dựng nền kinh tế dựa trên tri thức, dữ liệu và công nghệ.

Theo ông Nguyễn Mai Dương, Cục trưởng Cục Phát triển công nghệ và Đổi mới sáng tạo (Bộ KH&CN), sự trỗi dậy của công nghệ mới đang rút ngắn chu kỳ đổi mới sản phẩm, mở rộng khả năng tiếp cận tri thức toàn cầu. Cùng với đó, Trung ương đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng như Nghị quyết 57 về đột phá KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân. Các chủ trương này đặt ra yêu cầu cập nhật chính sách và hoàn thiện hệ thống pháp luật để phù hợp với bối cảnh mới.

Nghị quyết 57 xác định ba trụ cột là KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhằm tạo thành hệ sinh thái hỗ trợ lẫn nhau: chuyển đổi số là nền tảng đi trước, còn KHCN cùng đổi mới sáng tạo là động lực thúc đẩy kinh tế số và công nghệ số phát triển.

Ông Nguyễn Mai Dương nhận định năng lực cạnh tranh hiện nay phụ thuộc rất lớn vào trình độ KHCN và tỷ lệ sở hữu trí tuệ trong sản phẩm. Tuy nhiên, năng lực sáng chế của Việt Nam vẫn còn khiêm tốn: sau hơn 40 năm xây dựng hệ thống, người Việt chỉ nộp 12.457 đơn đăng ký sáng chế và được cấp 2.288 bằng; đơn trong nước chỉ chiếm hơn 10% tổng đơn và số bằng được bảo hộ chỉ hơn 5%. So với những tập đoàn quốc tế như Honda - sở hữu hơn 110.000 bằng sáng chế ở nước ngoài, khoảng cách còn rất lớn.

Trong khi đó, mục tiêu đến năm 2045 yêu cầu KHCN và đổi mới sáng tạo phải đóng góp 30-35% vào tăng trưởng GDP, giúp Việt Nam vượt bẫy thu nhập trung bình.

Tăng lực đổi mới sáng tạo, mở đường cho tăng trưởng mới

Để đáp ứng yêu cầu phát triển, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2024-2025 đã được Quốc hội thông qua, có hiệu lực từ 1/10. Luật nhằm luật hóa chủ trương của Đảng, bổ sung nhiều cơ chế thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giúp KHCN trở thành động lực chủ đạo trong kỷ nguyên số. TS. Khổng Quốc Minh (Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ KH&CN) cho rằng chuyển đổi số đang tạo môi trường hoàn toàn mới cho sản xuất, dịch vụ và quản trị, mở ra giá trị gia tăng lớn và hỗ trợ phát triển chính phủ số, kinh tế số, xã hội số.

Tuy nhiên, ông chỉ ra khoảng trống trong quản lý đổi mới sáng tạo, đặc biệt ở khâu thương mại hóa công nghệ. Việc Quốc hội khóa XV thông qua Luật năm 2025 ngày 27/6/2025 và ban hành các nghị định hướng dẫn như Nghị định 267/2025/NĐ-CP, Nghị định 263/2025/NĐ-CP đã tạo hành lang pháp lý thông suốt hơn cho hoạt động nghiên cứu, phát triển và đổi mới công nghệ.

Đột phá thể chế để đưa KHCN thành động lực tăng trưởng mới
Thứ trưởng Nguyễn Văn Phúc đề nghị các trường đại học phải chủ động đổi mới mô hình hoạt động - Ảnh: VGP/Thu Trang

Ở góc độ giáo dục, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Văn Phúc nhận định Việt Nam nằm trong nhóm 20 quốc gia dẫn đầu theo một số đánh giá quốc tế, song nghiên cứu khoa học tại các trường đại học vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Hiện nguồn thu của các trường chủ yếu đến từ học phí, trong khi tỷ lệ doanh thu từ nghiên cứu, chuyển giao công nghệ còn rất thấp so với nhiều đại học nghiên cứu trên thế giới (20-30%, thậm chí 40%).

Do ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu chưa hiệu quả, năng lực đóng góp của trường đại học vào hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia vẫn hạn chế. Thứ trưởng nhấn mạnh: hành lang pháp lý đã rộng mở, nhưng để bắt kịp tốc độ phát triển công nghệ, chính các trường đại học phải chủ động đổi mới mô hình hoạt động, nâng cao năng lực nghiên cứu và tăng cường chuyển giao công nghệ.

Việc hoàn thiện thể chế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường năng lực nghiên cứu không chỉ là yêu cầu cấp bách mà còn là điều kiện tiên quyết để Việt Nam tạo ra động lực tăng trưởng mới. Khi KHCN thực sự trở thành trụ cột phát triển, Việt Nam sẽ có cơ sở vững chắc để nâng cao năng lực cạnh tranh và tiến tới mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045.

Theo chinhphu.vn

tan-hoang-minh
Tin bài khác
[E-Magazine] Trí tuệ nhân tạo soạn bài trong vài phút, vì sao người thầy vẫn bận rộn?

[E-Magazine] Trí tuệ nhân tạo soạn bài trong vài phút, vì sao người thầy vẫn bận rộn?

Chỉ một câu lệnh, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể phác thảo giáo án, tạo câu hỏi kiểm tra và thiết kế học liệu trong thời gian ngắn. Nhưng sau sự tiện lợi ấy, giáo viên vẫn phải đọc, kiểm chứng, sửa chữa, chấm điểm và thấu hiểu từng học sinh. Những nghiên cứu mới đang chỉ ra một thực tế là công nghệ rút ngắn thời gian của từng việc, song chưa chắc làm nhẹ đi gánh nặng nghề nghiệp.
Nhận định phiên giao dịch ngày 20/11: Ưu tiên quản trị rủi ro, hạ tỷ trọng ở các nhịp hồi kỹ thuật

Nhận định phiên giao dịch ngày 20/11: Ưu tiên quản trị rủi ro, hạ tỷ trọng ở các nhịp hồi kỹ thuật

VN-Index tiếp tục giảm trong phiên 19/11 và đóng cửa dưới mốc 1.700 điểm. Các chỉ báo kỹ thuật cho thấy động lực tăng và dòng tiền đều suy yếu, khiến rủi ro điều chỉnh vẫn hiện hữu. Nhà đầu tư được khuyến nghị ưu tiên quản trị rủi ro, hạn chế sử dụng đòn bẩy và cân nhắc hạ tỷ trọng cổ phiếu khi thị trường xuất hiện các nhịp hồi kỹ thuật.
DHL thử nghiệm robot AI thích ứng trong vận hành kho hàng

DHL thử nghiệm robot AI thích ứng trong vận hành kho hàng

DHL Supply Chain đang thử nghiệm robot tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng thích ứng và đưa công nghệ điều phối AI vào vận hành thực tế tại các kho hàng, nhằm kết hợp robot, AI và người lao động để nâng cao hiệu quả quản lý logistics.
Thị trường chứng khoán ngày 19/11: VN-Index mất mốc 1.700 điểm, áp lực bán chưa hạ nhiệt

Thị trường chứng khoán ngày 19/11: VN-Index mất mốc 1.700 điểm, áp lực bán chưa hạ nhiệt

Phiên giao dịch ngày 19/11 khép lại với việc VN-Index giảm 13,39 điểm, xuống 1.689,62 điểm và không giữ được ngưỡng 1.700 điểm. VIC và FPT là hai cổ phiếu gây sức ép lớn lên chỉ số, trong khi khối ngoại tiếp tục bán ròng khoảng 1.000 tỷ đồng. Thanh khoản HoSE giảm gần 15% so với phiên trước.
Tử vi vòng quay công nghệ ngày 20/11/2026: Tuổi Mão đón vận may, tuổi Dậu cần thận trọng

Tử vi vòng quay công nghệ ngày 20/11/2026: Tuổi Mão đón vận may, tuổi Dậu cần thận trọng

Tử vi 12 con giáp ngày 20/11/2026 mang đến những dự báo đáng chú ý về công việc, tài chính và tình cảm. Có con giáp đón nhận cơ hội mới, công việc thuận lợi, nhưng cũng có tuổi cần giữ bình tĩnh, tránh nóng vội trước những thay đổi bất ngờ. Cùng khám phá vận trình của 12 con giáp trong ngày thứ Sáu này!
Xung đột tại Iran thúc đẩy Đông Nam Á tăng tốc phát triển năng lượng tái tạo

Xung đột tại Iran thúc đẩy Đông Nam Á tăng tốc phát triển năng lượng tái tạo

Gián đoạn nguồn cung nhiên liệu và giá năng lượng tăng cao do xung đột tại Iran đang thúc đẩy nhiều quốc gia Đông Nam Á đẩy nhanh phát triển năng lượng tái tạo.
Đầu tư tác động: Tháo điểm nghẽn cho doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi cung ứng

Đầu tư tác động: Tháo điểm nghẽn cho doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi cung ứng

Tính đến tháng 11/2026, Dự án IIRV đã hỗ trợ khoảng 250 doanh nghiệp Việt Nam, trong đó có 77 doanh nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh thuộc các lĩnh vực nông nghiệp, công nghệ, công nghiệp nhẹ, giáo dục, y tế, du lịch và môi trường.
Công nghệ vật liệu mới mở đường cho sản xuất xanh

Công nghệ vật liệu mới mở đường cho sản xuất xanh

Từ bê tông không xi măng sử dụng phế thải công nghiệp đến phụ gia nâng cao hiệu quả sử dụng nhiên liệu, nhiều giải pháp công nghệ đang được nghiên cứu, ứng dụng nhằm tiết kiệm tài nguyên, năng lượng và giảm phát thải trong sản xuất. Tuy nhiên, đưa các kết quả nghiên cứu vào quy mô công nghiệp vẫn là bài toán cần tháo gỡ.
Nhận định phiên giao dịch ngày 19/11: Tránh bán tháo

Nhận định phiên giao dịch ngày 19/11: Tránh bán tháo

Sau phiên giảm mạnh ngày 18/11, VN-Index có thể tiếp tục giằng co trong vùng 1.680-1.720 điểm. Trong bối cảnh áp lực bán gia tăng và thị trường bước vào phiên đáo hạn phái sinh, nhà đầu tư được khuyến nghị kiên nhẫn, tránh bán tháo và duy trì tỷ trọng cổ phiếu hợp lý.
HYPEMAX ra mắt xe máy điện dùng kiến trúc 400V và pin bán rắn chuẩn ô tô

HYPEMAX ra mắt xe máy điện dùng kiến trúc 400V và pin bán rắn chuẩn ô tô

HYPEMAX vừa trình làng thế hệ xe máy điện ứng dụng nền tảng 400V và pin bán rắn chuẩn ô tô, cho khả năng nạp nhanh 20 phút đi được 320 km.
master