ESG trở thành tiêu chuẩn bắt buộc của doanh nghiệp hóa chất - vật liệu Việt Nam

Tăng tốc chuyển đổi xanh trong ngành hóa chất: Hoàn thiện luật, nâng chuẩn quản trị

Tại Hội nghị giới thiệu chuỗi Triển lãm quốc tế chuyên ngành sơn phủ, giấy, cao su, nhựa và hóa chất Việt Nam 2026 diễn ra sáng 10/12, ông Phùng Mạnh Ngọc - Cục trưởng Cục Hóa chất (Bộ Công Thương) nhấn mạnh: Quyết định 726/QĐ-TTg ngày 16/6/2022 và Luật Hóa chất số 69/2025/QH15 là hai trụ cột pháp lý - chiến lược quan trọng, tạo nền tảng cho quản lý nhà nước và định hướng phát triển ngành hóa chất trong giai đoạn tới.

Theo ông Ngọc, các văn bản này không chỉ thiết lập khung pháp lý rõ ràng mà còn xác định những ưu tiên then chốt nhằm thúc đẩy phát triển bền vững, chuyển dịch cơ cấu, nâng cao năng suất - chất lượng và mở rộng mức độ tham gia của Việt Nam vào chuỗi giá trị hóa chất toàn cầu. Chiến lược phát triển ngành công nghiệp hóa chất đặc biệt nhấn mạnh tính chất “ngành công nghiệp nền tảng”, định hướng phát triển đồng thời theo chiều rộng và chiều sâu, gia tăng giá trị của sản phẩm, ứng dụng công nghệ hiện đại, thân thiện môi trường, thúc đẩy tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số trong sản xuất.

Ông Phùng Mạnh Ngọc - Cục trưởng Cục Hóa chất (Bộ Công thương) phát biểu tại hội nghị. Ảnh: BTC

Thực hiện quan điểm chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công Thương về “tuân thủ để tạo lợi thế cạnh tranh”, Cục trưởng Phùng Mạnh Ngọc nêu ba nhóm nhiệm vụ trọng tâm mà cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần phối hợp triển khai:

Thứ nhất, khẩn trương cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng, Quốc hội và Chính phủ bằng những nhiệm vụ sát thực tiễn; tiếp tục hoàn thiện pháp luật về an toàn hóa chất; đồng thời đề xuất chính sách đầu tư, đổi mới công nghệ, thúc đẩy chuyển giao công nghệ sạch và nâng cao hiệu suất sử dụng nguyên liệu nhằm giảm chi phí dài hạn và tăng giá trị gia tăng của sản phẩm công nghiệp hóa chất.

Thứ hai, đẩy mạnh truyền thông và phổ biến kiến thức qua triển lãm, hội nghị, giáo dục - đào tạo, trên cơ sở kết nối hiệu quả mô hình “Ba nhà”: quản lý - doanh nghiệp - khoa học. Cùng với đó là phát triển cơ sở dữ liệu ngành hóa chất để giảm chi phí tuân thủ, tăng minh bạch, hỗ trợ thương mại và kiểm soát rủi ro. Cục cũng định hướng phối hợp nâng cao năng lực quản trị, hoàn thiện hệ thống quản lý An toàn - Sức khỏe - Môi trường (HSE), áp dụng ESG trong doanh nghiệp thông qua đào tạo, chứng nhận năng lực và các cơ chế khuyến khích tài chính. Đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp, hiệp hội chủ động xây dựng tiêu chuẩn - quy chuẩn phù hợp với GHS và thông lệ quốc tế, qua đó nâng tầm thương hiệu và sức cạnh tranh xuất khẩu.

Thứ ba, khuyến khích đầu tư và sản xuất theo mô hình hóa học xanh, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và chuỗi giá trị khép kín, coi đây là lợi thế cạnh tranh bền vững trong trung và dài hạn. Trong bối cảnh thị trường toàn cầu dịch chuyển mạnh sang tiêu chuẩn sản xuất xanh và chuỗi cung ứng bền vững, doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực vật liệu và hóa chất đang chịu áp lực ngày càng lớn về minh bạch nguồn gốc, kiểm soát phát thải và đáp ứng tiêu chí môi trường. Việc áp dụng ESG vì thế không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc để duy trì khách hàng và nâng cao khả năng hội nhập.

Doanh nghiệp vật liệu - hóa chất Việt Nam trước yêu cầu bắt buộc về ESG

Tại hội nghị, đại diện Hội Doanh nghiệp Sản xuất sản phẩm công nghiệp chủ lực Hà Nội trình bày chuyên đề “ESG cho ngành vật liệu - hóa chất Việt Nam: Bắt đầu từ đâu?”, nêu rõ lộ trình tiếp cận ESG phù hợp cho từng nhóm ngành. Các diễn giả cho rằng doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ yêu cầu minh bạch nguồn gốc nguyên liệu, kiểm soát phát thải và tuân thủ tiêu chí bền vững trong chuỗi cung ứng của các thị trường lớn. Vì vậy, ESG hiện không còn là xu hướng mà đã trở thành tiêu chuẩn bắt buộc để duy trì khách hàng và tăng khả năng hội nhập.

Theo bà Ngụy Thị Giang - Trưởng Ban ESG của Hội Doanh nghiệp Sản xuất sản phẩm công nghiệp Chủ lực TP.HCM (HAMI), Chủ tịch HĐQT GREEN IN, việc thực hành và báo cáo ESG mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp.

Trước hết, ESG giúp tăng lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh các thị trường lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản hay Hàn Quốc ngày càng siết chặt yêu cầu về chuỗi cung ứng xanh. Doanh nghiệp đáp ứng tốt các tiêu chuẩn ESG sẽ dễ dàng thu hút khách hàng và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Thứ hai, thực hành ESG góp phần nâng cao uy tín và danh tiếng, từ đó tạo điều kiện thu hút dòng vốn từ các tổ chức tài chính quốc tế - nhóm nhà đầu tư ngày càng ưu tiên doanh nghiệp phát triển bền vững. Bà Giang cũng nhấn mạnh, ESG giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật trong nước, đồng thời hỗ trợ đối tác và khách hàng đáp ứng quy định của các thị trường quốc tế.

Ở góc độ chiến lược, tích hợp ESG vào kế hoạch kinh doanh sẽ củng cố định hướng phát triển dài hạn, phù hợp xu thế toàn cầu, đồng thời giúp doanh nghiệp thu hút và giữ chân nhân sự chất lượng cao. Ngoài ra, các sáng kiến ESG còn giúp tiết kiệm chi phí vận hành, cải thiện biên lợi nhuận trong dài hạn thông qua tối ưu năng lượng, giảm chất thải và tăng hiệu quả sử dụng tài nguyên. Cuối cùng, việc thực hành và báo cáo ESG đầy đủ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro, bao gồm cả rủi ro tài chính và phi tài chính, từ đó tăng khả năng chống chịu trước biến động thị trường.

Bà Ngụy Thị Giang - Trưởng Ban ESG của Hội Doanh nghiệp Sản xuất Sản phẩm Công nghiệp Chủ lực TP.HCM (HAMI), Chủ tịch HĐQT GREEN IN cho rằng việc thực hành và báo cáo ESG mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp. Ảnh: Bích Ngọc

Theo Báo cáo khảo sát tiến độ thực hành ESG năm 2025 do PwC thực hiện với 174 đại diện doanh nghiệp tại Việt Nam, xu hướng chuyển đổi xanh đang diễn ra mạnh mẽ. Kết quả cho thấy 89% doanh nghiệp đã hoặc đang lên kế hoạch cam kết ESG trong vòng 2-4 năm tới; 61% doanh nghiệp đã xây dựng chiến lược ESG chính thức; và 44% thực sự triển khai các sáng kiến ESG hướng đến kiến tạo giá trị bền vững, thay vì dừng lại ở mức độ cam kết hình thức.

Nhận định về xu hướng này, bà Ngụy Thị Giang cho rằng ESG không còn là “lựa chọn để làm đẹp hình ảnh”, mà đã trở thành giấy thông hành, tấm hộ chiếu để doanh nghiệp bước vào các chuỗi cung ứng toàn cầu. Việc đáp ứng tiêu chuẩn ESG giúp doanh nghiệp không chỉ tồn tại trong môi trường kinh doanh mới mà còn mở rộng cơ hội hợp tác, tiếp cận thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh lâu dài.

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: BTC

Điểm nhấn của chương trình là tọa đàm “ESG trong ngành công nghiệp Việt Nam: Từ tuân thủ đến lợi thế cạnh tranh” với sự tham gia của đại diện Bộ Công Thương, các hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp tiêu biểu. Những trao đổi tại tọa đàm cho thấy ESG không chỉ là yêu cầu về pháp lý và thị trường, mà còn mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả vận hành, củng cố uy tín và tạo lợi thế cạnh tranh bền vững cho doanh nghiệp.

Hội nghị đồng thời là bước khởi động cho chuỗi triển lãm quốc tế chuyên ngành sơn phủ, giấy, cao su, nhựa và hóa chất năm 2026, được kỳ vọng trở thành cầu nối thương mại quan trọng, thúc đẩy phát triển bền vững, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới và mở rộng thị trường xuất khẩu. Chuỗi sự kiện cũng hứa hẹn góp phần thúc đẩy du lịch MICE tại Việt Nam, thu hút hàng nghìn khách quốc tế và mở rộng cơ hội hợp tác toàn cầu.

Bích Ngọc - Hoàng Nam