GS.TS Lê Anh Vinh: Công nghệ không phải để thay thế con người, mà để giúp con người trở nên tốt hơn

GS.TS. Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam: "Chúng ta không dạy công nghệ, chúng ta giáo dục con người"

GS.TS. Lê Anh Vinh cho biết, 87% học sinh THCS đã biết đến trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó 86% đánh giá AI mang lại lợi ích cho việc học (theo khảo sát của Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam năm 2023). Tuy nhiên, quá trình tiếp cận, học hỏi AI của học sinh còn thiếu định hướng, đây là rào cản lớn nhất trong quá trình đưa công nghệ, AI vào các chương trình đào tạo bậc phổ thông.

Khảo sát năm 2024 của Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam với gần 35.000 giáo viên phổ thông cũng chỉ ra: Có 76% giáo viên đã từng sử dụng AI trong dạy học, và hơn 60% trong số đó là tự học, tự tìm hiểu để ứng dụng.

Theo GS.TS. Lê Anh Vinh, những con số này thể hiện sự chuyển động tự nhiên và nhanh hơn cả chính sách, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có chương trình giáo dục AI bài bản, hệ thống để học sinh học đúng, hiểu đúng và sử dụng đúng. Nhưng, chúng ta cần định vị cốt lõi trong câu chuyện giáo dục AI tại Việt Nam nằm ở vấn đề giáo dục con người. Và, công nghệ - AI chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp chúng ta giải quyết được vấn đề này.

Định hướng triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị hướng tới xây dựng thế hệ công dân Việt Nam bản lĩnh, trí tuệ và hội nhập quốc tế, đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên chuyển đổi số. “Bởi vậy, chúng ta không dạy công nghệ, chúng ta giáo dục con người”, GS.TS. Lê Anh Vinh nhấn mạnh.

Phải xây dựng khung năng lực về công nghệ - AI cho giáo viên và học sinh

Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cho rằng, công nghệ, đặc biệt là AI cần được ứng dụng như một công cụ nhân văn, hỗ trợ phát triển năng lực và phẩm chất của người học, thay vì trở thành yếu tố thay thế vai trò con người trong giáo dục. Việc đưa AI vào nhà trường cần dựa trên ba trụ cột: Khung chính sách rõ ràng, chương trình, tài liệu linh hoạt, và đội ngũ giáo viên đủ năng lực triển khai.

Nền giáo dục Việt Nam phải hướng tới xây dựng thế hệ công dân Việt Nam bản lĩnh, trí tuệ và hội nhập quốc tế, đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên chuyển đổi số

Cũng theo Viện trưởng, Bộ GDĐT hiện đã ban hành Hướng dẫn sử dụng AI trong dạy học phổ thông, đồng thời phối hợp với UNICEF và UNESCO xây dựng Khung năng lực AI cho học sinh và giáo viên phổ thông. Đây đều là những nền tảng cho chương trình giáo dục AI từ lớp 1 đến lớp 12 trong thời gian tới.

Trong chuỗi sự kiện STEAMese Festival 2025, UNICEF ra mắt Chiến dịch “EduPower - Every Child, A Light”, một sáng kiến thuộc Chương trình Truyền thông và Thay đổi Hành vi Xã hội trong Giáo dục (SBCC). Chiến dịch hướng tới việc lan tỏa tinh thần AI gần gũi và dễ tiếp cận, đảm bảo mọi trẻ em, đặc biệt là các bé gái, đều có cơ hội học tập, phát triển và tỏa sáng trong kỷ nguyên số.

Dự án “OctoAI: Giáo viên thời đại AI mới” cũng chính thức được công bố. Dự án do 4 đơn vị: STEAM for Vietnam, Meta, Vietnet-ICT và HOCMAI cùng phối hợp thực hiện. Đây là sáng kiến tiên phong đưa AI vào giáo dục phổ thông, đồng hành cùng đội ngũ giáo viên thời đại AI mới, hướng tới mục tiêu “bình dân học vụ AI”, giúp kiến thức và kỹ năng về AI trở nên phổ cập, dễ tiếp cận và trở thành năng lực cơ bản trong giảng dạy. Từ tháng 12/2025, OctoAI sẽ mở rộng đào tạo thí điểm cho 5000 giáo viên trung học trên cả nước, đánh dấu bước tiến quan trọng trong lộ trình phổ cập AI trong giáo dục.

Chiến dịch “EduPower - Every Child, A Light” và nền tảng OctoAI được đánh giá là những bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa tầm nhìn “giáo dục vì tương lai bền vững”, gắn kết trí tuệ nhân tạo với sự phát triển toàn diện của con người.