Một số chương trình đã có những bước triển khai cụ thể, từ đào tạo doanh nghiệp đến chuyển giao công nghệ và kết nối chuỗi cung ứng. Những hoạt động này mở thêm cơ hội để doanh nghiệp trong nước tiếp cận công nghệ mới, song cũng đặt ra yêu cầu nâng cao trình độ nhân lực và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất.
Từ ký kết hợp tác đến những chương trình công nghệ cụ thể
Trong năm 2026, TP.Hồ Chí Minh tiếp tục mở rộng quan hệ hợp tác với các địa phương, tổ chức và doanh nghiệp nước ngoài. Theo thông tin Sở Ngoại vụ cung cấp tại họp báo ngày 12/11/2026, UBND Thành phố đã ký kết 8 văn kiện hợp tác quốc tế; các sở, ngành ký gần 10 bản ghi nhớ chuyên ngành. Mạng lưới quan hệ của Thành phố hiện có 88 địa phương nước ngoài và 20 tổ chức quốc tế.
So với những hoạt động đối ngoại thiên về trao đổi, giao lưu trước đây, các chương trình hợp tác đang được mở rộng sang những lĩnh vực có khả năng tạo ra dự án và hoạt động kinh tế cụ thể. AI, hạ tầng số, sản xuất thông minh và công nghiệp bán dẫn là những lĩnh vực được nhắc đến trong nhiều chương trình.
Trong lĩnh vực AI, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM đã ký thỏa thuận hợp tác với Công ty AIC về dự án trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung. Thành phố cũng hợp tác với Tập đoàn G42 (UAE) về trí tuệ nhân tạo và hạ tầng số.
Ở lĩnh vực sản xuất, Infosys sẵn sàng chuyển giao chương trình đào tạo cho 70 doanh nghiệp nhỏ và vừa về sản xuất thông minh. Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) cũng cam kết ưu tiên 70 tài khoản nền tảng Lumina.
Đây là những nội dung có liên quan trực tiếp đến nhu cầu chuyển đổi hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. Khi các công nghệ số ngày càng được ứng dụng rộng rãi, việc quản lý dây chuyền, kiểm soát chất lượng, theo dõi thiết bị và khai thác dữ liệu sản xuất đòi hỏi doanh nghiệp phải thay đổi cách tổ chức vận hành.
Đối với những doanh nghiệp chưa có nhiều kinh nghiệm về sản xuất thông minh, các chương trình đào tạo và hỗ trợ công nghệ có thể giúp họ tiếp cận phương pháp quản trị mới. Tuy nhiên, hiệu quả sẽ phụ thuộc vào khả năng áp dụng vào từng nhà máy, từng công đoạn sản xuất, thay vì chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận kiến thức.
Một ví dụ khác là Ngân hàng Thế giới chuyển giao Nền tảng báo cáo ngập trực tuyến (FEDS) cho cán bộ tại 168 xã, phường, đặc khu của TP.Hồ Chí Minh. Nền tảng này phục vụ công tác theo dõi và báo cáo tình hình ngập, góp phần đưa công nghệ số vào hoạt động quản lý đô thị ở cấp cơ sở. Dù không trực tiếp liên quan đến sản xuất công nghiệp, trường hợp FEDS cho thấy hợp tác quốc tế về công nghệ đang được mở rộng sang những nhu cầu quản lý thiết thực của Thành phố.
Năng lực doanh nghiệp quyết định hiệu quả tiếp nhận công nghệ
Việc tiếp cận công nghệ từ các đối tác quốc tế mở ra thêm lựa chọn cho doanh nghiệp trong nước. Tuy nhiên, khả năng đưa công nghệ vào sản xuất và khai thác đến đâu còn phụ thuộc nhiều vào điều kiện thực tế của từng doanh nghiệp.
Tại họp báo, ông Trần Quang Tuấn Anh - Trưởng phòng Văn hóa Thông tin (Sở Ngoại vụ) cho biết, một số thỏa thuận hợp tác quốc tế hiện vẫn dừng ở mức định hướng, chưa xác định rõ nguồn lực, tiến độ và sản phẩm đầu ra. Quá trình chuyển các cam kết thành dự án cụ thể cần thêm thời gian, phụ thuộc vào chiến lược và khả năng bố trí nguồn lực của cả hai phía. Bên cạnh đó, năng lực tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn toàn cầu ở một bộ phận doanh nghiệp trong nước vẫn còn hạn chế.
 |
| Ông Trần Quang Tuấn Anh - Trưởng phòng Văn hóa Thông tin (Sở Ngoại vụ) cung cấp thông tin tại họp báo |
Thực tế tại các nhà máy cho thấy, đầu tư thiết bị tự động hóa không đơn thuần là đưa máy móc mới vào dây chuyền. Thiết bị phải tương thích với hệ thống hiện có, quy trình sản xuất được điều chỉnh phù hợp, trong khi đội ngũ kỹ thuật phải đủ khả năng vận hành và bảo trì. Nếu những khâu này chưa được chuẩn bị, thiết bị dù hiện đại cũng khó phát huy hết công suất.
Ứng dụng AI trong quản trị sản xuất cũng đòi hỏi sự chuẩn bị tương tự. Muốn sử dụng dữ liệu để phân tích, dự báo và kiểm soát hoạt động nhà máy, doanh nghiệp phải có khả năng thu thập, lưu trữ và quản lý dữ liệu từ các công đoạn. Khi thông tin sản xuất còn phân tán, thiếu tính liên tục, việc khai thác các công cụ phân tích sẽ gặp nhiều hạn chế.
Trong bối cảnh đó, chương trình đào tạo về sản xuất thông minh dành cho 70 doanh nghiệp nhỏ và vừa do Infosys sẵn sàng chuyển giao là một nội dung đáng chú ý. Thay vì chỉ tiếp cận các khái niệm về nhà máy thông minh, doanh nghiệp cần được hướng dẫn nhận diện những công đoạn còn nhiều thao tác thủ công, khâu kiểm soát chất lượng chưa hiệu quả hoặc quy trình tiêu tốn nhiều thời gian, chi phí. Từ đó, việc lựa chọn công nghệ và phương án tự động hóa mới có cơ sở thực tế.
Với doanh nghiệp vừa và nhỏ, đầu tư theo từng công đoạn cũng là hướng đi cần cân nhắc. Việc bắt đầu từ một khâu sản xuất cụ thể, theo dõi năng suất và chi phí trước khi mở rộng sẽ giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn nguồn vốn, đồng thời hạn chế xáo trộn hoạt động hiện tại.
Một vấn đề khác là nhân lực vận hành. Khi mức độ tự động hóa tăng lên, yêu cầu đối với người lao động cũng thay đổi. Bên cạnh kỹ năng cơ khí và điện, nhân sự tại nhà máy ngày càng phải làm quen với lập trình điều khiển, phần mềm giám sát, hệ thống cảm biến và xử lý sự cố thiết bị. Đây là những năng lực cần được chú trọng trong quá trình đào tạo và chuyển đổi nhân sự.
Nếu thiếu đội ngũ kỹ thuật đủ khả năng tiếp quản và duy trì hệ thống, doanh nghiệp sẽ khó khai thác lâu dài những công nghệ được chuyển giao, ngay cả khi đã có nguồn vốn đầu tư thiết bị.
Kết nối quốc tế, mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp Việt
Bên cạnh hợp tác với các tập đoàn quốc tế, TP.Hồ Chí Minh đang tăng cường kết nối với cộng đồng trí thức, chuyên gia và doanh nhân người Việt Nam ở nước ngoài nhằm thu hút thêm nguồn lực cho các lĩnh vực công nghệ.
Theo ông Trần Quang Tuấn Anh trong tháng 6/2026, mạng lưới trí thức người Việt tại Đài Loan (Trung Quốc) cũng kết nối đoàn doanh nghiệp bán dẫn đến TP.Hồ chí Minh làm việc, trao đổi về hợp tác đầu tư và khoa học công nghệ.
Với các lĩnh vực bán dẫn và AI, những kết nối này có thể mở thêm cơ hội để doanh nghiệp trong nước tiếp cận kinh nghiệm nghiên cứu, phát triển sản phẩm và tổ chức sản xuất từ các trung tâm công nghệ quốc tế.
Riêng với Edge AI, công nghệ xử lý dữ liệu ngay tại thiết bị hoặc gần nơi phát sinh dữ liệu có tiềm năng ứng dụng trong giám sát máy móc, kiểm tra chất lượng sản phẩm và theo dõi hoạt động của thiết bị tại nhà máy. Tuy nhiên, đề xuất chuyển giao máy chủ Edge-AI hiện mới được nêu ở bước đề xuất và cho ý kiến triển khai. Phạm vi công nghệ, tiến độ cũng như phương án ứng dụng cụ thể vẫn cần được làm rõ để đánh giá khả năng đưa vào thực tế.
Cùng với kết nối công nghệ, hoạt động xúc tiến thương mại đang giúp doanh nghiệp Thành phố tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường. Thông qua các hội chợ, triển lãm tại UAE, Singapore, Thái Lan, Lào và Nhật Bản, hơn 322 doanh nghiệp được hỗ trợ, ghi nhận hơn 2.620 yêu cầu báo giá và hơn 62 hợp đồng xuất khẩu, bản ghi nhớ.
Hội nghị các nhà cung cấp của Intel lần thứ hai, tổ chức ngày 20/8/2026, là một hoạt động kết nối doanh nghiệp Thành phố với chuỗi cung ứng toàn cầu. Đối với doanh nghiệp cơ khí, điện tử và công nghiệp hỗ trợ, việc tiếp xúc trực tiếp với các nhà mua hàng và đối tác trong chuỗi cung ứng giúp họ có thêm thông tin về nhu cầu, yêu cầu kỹ thuật và tiêu chuẩn chất lượng của thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, có cơ hội tiếp xúc với đối tác chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có thể trở thành nhà cung cấp. Khả năng đáp ứng chất lượng, sản lượng, tiến độ giao hàng và tính ổn định của quy trình sản xuất vẫn là những điều kiện quan trọng. Đây là những yêu cầu đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư cải thiện năng lực sản xuất, kiểm soát chất lượng và quản trị vận hành, thay vì chỉ trông chờ vào hoạt động xúc tiến thương mại.
Ở cấp độ quản lý, TP.Hồ Chí Minh cũng đang chú trọng theo dõi quá trình thực hiện các cam kết hợp tác quốc tế sau ký kết. Thành phố cập nhật thông tin trên phần mềm theo dõi cam kết, thỏa thuận quốc tế; đồng thời giao nhiệm vụ cho các sở, ngành liên quan để thúc đẩy triển khai. Với Tuyên bố chung công bố tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, UBND Thành phố giao Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 tại Thành phố phối hợp với Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) xây dựng kế hoạch thực hiện hằng năm, xác định chương trình, đối tác và nguồn lực cho từng lĩnh vực.
Cách làm này tạo cơ sở để theo dõi tiến độ và xác định trách nhiệm của từng đơn vị. Hiệu quả hợp tác cần được nhìn nhận qua những kết quả cụ thể: chương trình đào tạo nào được triển khai, công nghệ nào được chuyển giao, dự án nào đi vào hoạt động và doanh nghiệp trong nước tham gia được ở công đoạn nào.
 |
| Đại diện TP.Hồ Chí Minh và diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) trao Tuyên bố chung về hợp tác tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 |
TP.Hồ Chí Minh đang mở rộng các kênh tiếp cận công nghệ, chuyên gia và thị trường quốc tế. Với doanh nghiệp Việt, cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng chuyển hóa những kết nối đó thành năng lực thực tế: làm chủ thiết bị, kiểm soát quy trình, bảo đảm chất lượng và xây dựng đội ngũ kỹ thuật đủ khả năng vận hành công nghệ.
