Việt Nam - EU mở rộng hợp tác công nghệ, thúc đẩy chuỗi giá trị xanh

Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực sản xuất, gia tăng giá trị trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Chiều 4/11/2026, Bộ Công Thương phối hợp với Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam, Hội đồng Kinh doanh EU - ASEAN (EU-ABC) và Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu (EuroCham) tổ chức Diễn đàn Hợp tác kinh tế - thương mại Việt Nam - EU năm 2026 với chủ đề “Định hình tương lai kinh tế xanh và chuỗi giá trị mới”.

Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - EU bước vào giai đoạn phát triển mới, mở ra nhiều triển vọng hợp tác trong các lĩnh vực thương mại, đầu tư, công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Đặc biệt, yêu cầu tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu đang tạo thêm cơ hội để hai bên tăng cường kết nối, khai thác lợi thế và bổ trợ năng lực cho nhau.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái phát biểu khai mạc diễn đàn.

EVFTA tạo động lực mở rộng hợp tác kinh tế, thương mại

Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái cho biết, đây là lần thứ 9 Bộ Công Thương tổ chức Diễn đàn Hợp tác kinh tế - thương mại Việt Nam - EU. Qua các kỳ tổ chức, diễn đàn đã trở thành kênh đối thoại quan trọng giữa cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp hai bên, góp phần thúc đẩy kết nối thị trường, thương mại và đầu tư.

Năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng khi quan hệ Việt Nam - EU được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện. Cùng với nền tảng từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), khuôn khổ hợp tác mới được kỳ vọng tạo điều kiện để các hoạt động kinh tế, thương mại và đầu tư phát triển sâu rộng, thực chất hơn.

Sau hơn 6 năm thực thi EVFTA, thương mại song phương tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực. Trong 9 tháng năm 2026, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - EU đạt trên 65 tỷ USD, tăng gần 20% so với cùng kỳ năm trước. EU hiện là đối tác thương mại lớn thứ 4 của Việt Nam, thị trường xuất khẩu lớn thứ 3 và thị trường nhập khẩu lớn thứ 6. Ở chiều ngược lại, Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của EU trong ASEAN và đứng thứ 9 trong số các nhà cung ứng hàng hóa hàng đầu cho thị trường này.

Theo Thứ trưởng Lương Hoàng Thái, Việt Nam không chỉ hướng tới mở rộng xuất khẩu sang EU mà còn mong muốn đưa quan hệ hợp tác lên tầm cao mới, tập trung nâng cao năng lực sản xuất, tăng tính tự chủ và cải thiện vị thế trong chuỗi cung ứng quốc tế.

Định hướng này đòi hỏi sự chuyển dịch về cơ cấu sản phẩm, trong đó ưu tiên các mặt hàng có hàm lượng công nghệ, tỷ lệ chế biến sâu và giá trị gia tăng cao. Đồng thời, Việt Nam có nhu cầu tiếp cận máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu, công nghệ tiên tiến và các giải pháp xanh từ châu Âu nhằm phục vụ quá trình hiện đại hóa sản xuất.

Việt Nam cũng mong muốn các đối tác EU tăng cường hỗ trợ kỹ thuật, chuyển giao công nghệ và đầu tư vào những lĩnh vực có tiềm năng như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng và kinh tế tuần hoàn. Việc hiện thực hóa các chương trình hợp tác trong khuôn khổ Đối tác Chuyển đổi Năng lượng Công bằng (JETP) cũng được kỳ vọng tạo thêm nguồn lực cho các dự án năng lượng bền vững.

Đại sứ, Trưởng Phái đoàn EU tại Việt Nam Julien Guerrier khẳng định, EU coi Việt Nam là đối tác chiến lược quan trọng. EVFTA tiếp tục giữ vai trò trụ cột trong quan hệ kinh tế hai bên, góp phần mở rộng thương mại và đầu tư. Tuy nhiên, để khai thác đầy đủ tiềm năng của hiệp định, cần tiếp tục bảo đảm việc thực thi hiệu quả, tạo điều kiện tiếp cận thị trường công bằng và cân bằng cho doanh nghiệp.

Quang cảnh diễn đàn. Ảnh: Duyên Nguyễn

Thu hút đầu tư công nghệ cao, nâng vị thế doanh nghiệp Việt

Một trong những nội dung được các đại biểu nhấn mạnh tại diễn đàn là yêu cầu chuyển từ thu hút đầu tư đơn thuần sang lựa chọn các dự án có chất lượng, có khả năng tạo ra giá trị gia tăng và đóng góp lâu dài cho nền kinh tế.

Theo ông Noel Clehane, Phó Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh EU - ASEAN (EU-ABC), Việt Nam đã xây dựng được nền tảng sản xuất và xuất khẩu đáng kể, qua đó có nhiều lợi thế để tiếp nhận thêm dòng vốn, công nghệ và các hoạt động sản xuất từ doanh nghiệp châu Âu.

Tuy nhiên, cơ hội trong giai đoạn tới không chỉ nằm ở việc gia tăng quy mô vốn đầu tư mà quan trọng hơn là nâng cao hiệu quả khai thác nguồn lực, tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước và tạo ra nhiều giá trị hơn từ các dự án.

Đầu tư từ EU có thể mang lại những lợi ích vượt ra ngoài nguồn vốn, bao gồm công nghệ tiên tiến, kinh nghiệm quản trị, chuyên môn kỹ thuật và hỗ trợ đào tạo nhân lực. Đây là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam cải thiện năng lực sản xuất, từng bước tham gia vào các công đoạn có giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Định hướng này cũng phù hợp với Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, trong đó đặt ra yêu cầu thu hút các dòng vốn chất lượng cao, có tính liên kết và đóng góp thiết thực cho phát triển kinh tế.

Các lĩnh vực như sản xuất sạch hơn, công nghiệp hỗ trợ, chuyển đổi năng lượng, logistics bền vững và tài chính xanh được đánh giá có nhiều dư địa hợp tác. Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ hiện đại, đổi mới quy trình quản trị và tối ưu hóa hoạt động sản xuất sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, đồng thời đáp ứng những tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Đại sứ Julien Guerrier cũng chỉ ra nhiều lĩnh vực có tiềm năng hợp tác giữa Việt Nam và EU, bao gồm năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn, sản xuất bền vững, hàng không vũ trụ, cảng biển, logistics, chất bán dẫn, chuyển đổi số, khoáng sản chiến lược, công nghệ sinh học và nông nghiệp công nghệ cao.

Để các cơ hội đầu tư được chuyển hóa thành dự án cụ thể, môi trường kinh doanh cần bảo đảm tính ổn định, minh bạch và nhất quán. Theo đại diện EU, việc hoàn thiện quy định pháp luật, nâng cao hiệu quả thực thi và đơn giản hóa thủ tục hành chính sẽ góp phần giảm chi phí, rút ngắn thời gian triển khai dự án, đồng thời củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Đây cũng là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam và châu Âu tăng cường hợp tác dài hạn, hình thành các mối liên kết sản xuất, công nghệ và cung ứng có chiều sâu.

Hợp tác năng lượng xanh, hướng tới chuỗi cung ứng bền vững

Bên cạnh thương mại và đầu tư công nghệ, chuyển đổi năng lượng được xác định là một trong những trụ cột quan trọng trong hợp tác Việt Nam - EU. Đây vừa là yêu cầu để thực hiện các cam kết phát triển bền vững, vừa là điều kiện bảo đảm nguồn cung năng lượng cho quá trình công nghiệp hóa và tăng trưởng kinh tế.

Tại diễn đàn, ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) cho biết, Việt Nam đặt mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Trong khi đó, nền kinh tế đang hướng tới tốc độ tăng trưởng cao, kéo theo nhu cầu sử dụng điện ngày càng lớn. Điều này đặt ra yêu cầu đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng và đẩy nhanh chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch.

Hệ thống điện quốc gia cần đáp ứng các tiêu chí về cung ứng đủ điện, an toàn, ổn định và tin cậy, đồng thời từng bước nâng cao tỷ trọng năng lượng tái tạo. Để thực hiện mục tiêu này, bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế, chính sách và quy hoạch, Việt Nam cần huy động thêm nguồn lực đầu tư, công nghệ và kinh nghiệm quản lý từ các đối tác quốc tế.

Việt Nam kỳ vọng doanh nghiệp châu Âu tham gia sâu hơn vào quá trình triển khai Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, từ đầu tư phát triển nguồn điện, hệ thống lưới điện đến cung cấp công nghệ, giải pháp kỹ thuật và kết nối các nguồn vốn quốc tế. Đặc biệt, các nguồn tài chính xanh, vốn ưu đãi và nguồn lực từ những định chế tài chính châu Âu được kỳ vọng hỗ trợ triển khai các dự án năng lượng quy mô lớn, có tính dài hạn.

Một định hướng đáng chú ý là phát triển chuỗi cung ứng công nghiệp năng lượng tái tạo ngay tại Việt Nam, thay vì chỉ dừng ở việc tiếp nhận công nghệ hoặc nhập khẩu thiết bị. Trong đó, điện gió ngoài khơi được xác định là lĩnh vực có tiềm năng hợp tác lớn, mở ra cơ hội phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ, sản xuất thiết bị và dịch vụ kỹ thuật liên quan.

Theo ông Trịnh Quốc Vũ, Việt Nam mong muốn cùng các đối tác phát triển chuỗi cung ứng công nghiệp năng lượng tái tạo, đặc biệt trong lĩnh vực điện gió ngoài khơi, vừa phục vụ nhu cầu trong nước, vừa hướng tới xuất khẩu.

Những định hướng được trao đổi tại diễn đàn cho thấy hợp tác Việt Nam - EU đang có cơ hội chuyển từ quan hệ thương mại, đầu tư truyền thống sang mô hình liên kết sâu hơn về công nghệ, sản xuất và chuỗi cung ứng. Trong đó, chuyển giao công nghệ, phát triển công nghiệp xanh và nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa sẽ là những yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả hợp tác trong giai đoạn tới.