Nền tảng số sẽ theo dõi ngân sách chi cho các hoạt động khoa học và công nghệ

Trên đây là chia sẻ của Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương tại tại Hội nghị: “Tập huấn xây dựng kế hoạch và dự toán ngân sách khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2027 và phổ biến các văn bản liên quan” cho các địa phương ở khu vực miền Nam diễn ra ngày 28/7/2026 tại TP. Hồ Chí Minh.

Hiện nay, việc lập dự toán, tổng hợp và phân bổ ngân sách cho các lĩnh vực KH&CN vẫn chủ yếu được thực hiện thủ công. Trong khi đó, theo yêu cầu của Trung ương, Bộ KH&CN phải thường xuyên, liên tục theo dõi, cập nhật và báo cáo số liệu về tình hình phân bổ, thực hiện và giải ngân kinh phí. Thực tiễn này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác quản lý, điều hành ngân sách.

Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: Đạm Lê Quang.

“Nền tảng số mới sẽ giúp quản lý quy trình từ lập kế hoạch, phân bổ dự toán đến theo dõi giải ngân cho các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên phạm vi cả nước. Nhiều dự án gồm cả xây dựng, tài chính và công nghệ. Mỗi cơ quan sẽ chịu trách nhiệm đối với lĩnh vực chuyên môn của mình. Vì vậy, nếu dự án có cấu phần mua sắm thiết bị, ứng dụng công nghệ, Sở KH&CN cần tham gia thẩm định nội dung đó; còn các hạng mục xây dựng sẽ do cơ quan chuyên ngành phụ trách”, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương cho biết.

Thời gian qua, Bộ KH&CN đã chủ động xây dựng hệ thống phần mềm phục vụ lập, tổng hợp, phân bổ ngân sách và theo dõi tình hình thực hiện dự toán, góp phần nâng cao tính kịp thời, chính xác, minh bạch và hiệu quả trong công tác quản lý.

“Bộ KH&CN sẽ số hóa dữ liệu ngân sách khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số từ trung ương đến xã, giúp theo dõi tình hình phân bổ, giải ngân. Việc số hóa toàn bộ dữ liệu giúp cơ quan quản lý nắm bắt ngay một xã, cơ quan được bố trí bao nhiêu kinh phí khoa học, công nghệ, giải ngân đến đâu và sử dụng cho những nhiệm vụ nào”, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh.

Dữ liệu được tập trung tại Trung ương nhưng phân cấp cho từng Bộ, ngành, địa phương xử lý, cho phép theo dõi tiến độ phân bổ, giải ngân của từng nhiệm vụ, tổng hợp báo cáo và quản lý đến từng đơn vị cấp xã. Hệ thống cũng hỗ trợ lãnh đạo các cấp giám sát tình hình thực hiện, đồng thời tạo cơ sở dữ liệu thống nhất phục vụ điều hành và hoạch định chính sách.

Bộ KH&CN đang rà soát các nguồn chi liên quan đến khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, không chỉ các khoản từ nguồn sự nghiệp khoa học mà cả những hoạt động nghiên cứu được bố trí từ nguồn sự nghiệp kinh tế hoặc các nguồn kinh phí khác. Cùng với đó, Bộ KH&CN sẽ phối hợp Bộ Tài chính xây dựng hướng dẫn thống nhất để địa phương thuận lợi trong triển khai.

Bà Hoàng Thị Phương Lựu - Vụ Trưởng Vụ Kế hoạch & Tài chính (Bộ KH&CN) chia sẻ: “Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66.24/2026/NQ-CP ngày 26/7/2026 về xử lý khó khăn, vướng mắc trong quy định về lập, phân bổ và giao dự toán chi sự nghiệp cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo”.

“Đối với những kiến nghị liên quan đến cơ chế, chính sách liên ngành, đặc biệt là việc triển khai Nghị quyết của Chính phủ về xử lý khó khăn, vướng mắc trong quy định về lập, phân bổ và giao dự toán chi sự nghiệp KH&CN, Vụ Kế hoạch & Tài chính sẽ tổng hợp đầy đủ, phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan để hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành, bảo đảm tính minh bạch, đồng bộ và khơi thông nguồn lực cho các địa phương”, bà Hoàng Thị Phương Lựu chia sẻ thêm.

Lãnh đạo các các Vụ, Cục, đơn vị thuộc Bộ KH&CN phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: Đạm Lê Quang.

Tại Hội nghị, đại diện lãnh đạo các Vụ, Cục, đơn vị thuộc Bộ KH&CN cũng hướng dẫn các địa phương triển khai hệ thống quy định mới về xây dựng kế hoạch ngân sách năm 2027. Theo đó, thay đổi lớn nhất không nằm ở biểu mẫu mà ở tư duy xây dựng nhiệm vụ. Thay vì đề xuất đề tài nghiên cứu riêng lẻ, địa phương phải xuất phát từ bài toán phát triển kinh tế - xã hội cần giải quyết, xác định rõ sản phẩm đầu ra, đơn vị sử dụng, khả năng ứng dụng, thương mại hóa và đóng góp cho mục tiêu phát triển của địa phương. Bộ KH&CN yêu cầu ưu tiên các nhiệm vụ phục vụ thực hiện Nghị quyết 57, phát triển công nghệ chiến lược, tăng trưởng kinh tế hai con số và tổ chức nhiệm vụ theo cụm, chuỗi thay vì triển khai đơn lẻ nhằm tạo tác động lớn hơn đối với phát triển ngành và địa phương.

Đối với công tác lập dự toán ngân sách, Bộ KH&CN ban hành cơ chế chuẩn hóa quy trình, công thức tính và phương pháp phân bổ nhằm thống nhất cách thực hiện giữa các bộ, ngành và địa phương, đồng thời xử lý các vướng mắc kéo dài trong xây dựng và giao dự toán chi sự nghiệp khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Hiện nay, Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị yêu cầu bố trí ít nhất 3% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho phát triển KH&CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số và tăng thêm 2% trong 5 năm tiếp theo. Một số địa phương như TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu năm nay bố trí 4-5% ngân sách của địa phương cho lĩnh vực này.