Ngành KH&CN: Ưu tiên hàng đầu là tháo gỡ thủ tục hành chính ở cấp xã

Ngày 12/9, Bộ KH&CN tổ chức Hội nghị trực tuyến giao ban quản lý nhà nước quý III/2025, với sự tham dự của Sở KH&CN các tỉnh, thành phố trên cả nước.

Địa phương vướng thủ tục, gặp khó khăn trong chuyển đổi số

Tại Hội nghị, đại diện nhiều địa phương đã phản ánh khó khăn trong triển khai công tác chuyên môn. Nghệ An, Khánh Hòa, Vĩnh Long, Huế, Lạng Sơn cùng gặp vướng mắc khi thực hiện Thông tư 09/2024/TT-BKHCN về quản lý nhiệm vụ KH&CN cấp tỉnh, cấp cơ sở. Các tỉnh miền núi như Cao Bằng, Lai Châu, Điện Biên vẫn còn nhiều khu vực "trắng sóng" hoặc "lõm sóng", cản trở tiến trình chuyển đổi số. Hà Tĩnh và Lâm Đồng lại nêu rõ khó khăn trong thống kê, đánh giá chỉ số đổi mới sáng tạo cấp tỉnh do thiếu công cụ và dữ liệu chuẩn để lượng hóa kết quả khách quan.

Sau khi lắng nghe, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhận định, những tồn tại này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước, mà còn tác động trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh cả nước vận hành chính quyền hai cấp.

Hội nghị trực tuyến giao ban quản lý nhà nước quý III/2025 với các Sở KH&CN. Ảnh: VGP

Ông thẳng thắn chỉ ra, nhiều dịch vụ công trực tuyến hiện mới dừng lại ở bước "nhận hồ sơ" trên mạng, còn khâu xử lý bên trong vẫn thủ công. Điều này cho thấy chuyển đổi số vẫn chưa thực chất. Theo Bộ trưởng, cần khẩn trương hoàn thiện và chuẩn hóa quy trình nội bộ, đưa toàn bộ lên môi trường số, để người dân dễ dàng tra cứu, giám sát, đồng thời tránh tình trạng "hồ sơ đi vòng" từ trực tuyến trở lại giấy tờ.

Ông nhấn mạnh, các Sở KH&CN phải đi đầu trong chuyển đổi số, trở thành hình mẫu cho các sở, ban, ngành khác cũng như chính quyền cấp xã. Khi gặp khó khăn, cần nghĩ ngay đến giải pháp công nghệ số. Ví dụ, quản lý vòng đời các nhiệm vụ KH&CN - nếu làm thủ công sẽ kém hiệu quả, và chuyển đổi số chính là lời giải duy nhất. Bộ KH&CN sẽ xây dựng một nền tảng số dùng chung để quản lý thống nhất.

Về phân cấp, phân quyền, Bộ trưởng lưu ý: đây không phải việc "đẩy" hết trách nhiệm cho địa phương. Trung ương vẫn phải giữ vai trò xây dựng nền tảng, chính sách và công cụ dùng chung. Chuyển đổi từ 34 phần mềm riêng lẻ sang một nền tảng thống nhất được coi là minh chứng rõ rệt nhất.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng các Sở KH&CN phải đi đầu trong chuyển đổi số, trở thành hình mẫu cho các sở, ban, ngành khác cũng như chính quyền cấp xã. Ảnh: VGP

Bộ trưởng cũng yêu cầu các đơn vị của Bộ KH&CN phản ứng nhanh, xử lý ngay vướng mắc phát sinh từ địa phương, không để kéo dài nhiều tuần hay nhiều tháng. Các Cục trưởng, Vụ trưởng phải chịu trách nhiệm trước Bộ trưởng nếu để chậm trễ.

Liên quan đến Khung kiến trúc Chính phủ điện tử mới, ông đề nghị phải thiết kế theo hướng 20% nguyên tắc, 80% là hướng dẫn thực hành, có mẫu biểu và checklist cụ thể để địa phương áp dụng ngay, tránh hình thức, sáo rỗng. Toàn bộ hệ thống chỉ số về kinh tế số, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số cũng cần được rà soát, loại bỏ chỉ số không thiết thực, đồng thời nêu rõ nguồn dữ liệu và ý nghĩa chính sách.

Về nhân lực, giải pháp là dựa vào công nghệ và quy trình để tăng năng suất. Bộ KH&CN sẽ bồi dưỡng cho toàn bộ 34 Giám đốc Sở nhằm thống nhất tầm nhìn và phương thức triển khai.

Ngành KH&CN: Hàng loạt chính sách mới, nhiều thành tựu nổi bật trong quý III/2025

Theo báo cáo, trong quý III/2025, Bộ KH&CN đã tham mưu, trình Chính phủ và Thủ tướng ban hành nhiều văn bản quan trọng: 8 Nghị định, 4 Nghị quyết, 6 Quyết định, tập trung vào tháo gỡ khó khăn trong ứng dụng CNTT, bảo đảm liên thông, bí mật nhà nước trong chuyển đổi số, cũng như nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến. Bộ còn ban hành 13 Thông tư, nổi bật có Thông tư 10/2025/TT-BKHCN quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh, cấp xã; và Thông tư 14/2025/TT-BKHCN bổ sung quy định bảo đảm thông tin liên lạc trong phòng chống thiên tai.

Kết quả quản lý nhà nước về KH&CN thời gian qua khá nổi bật: đã rà soát 98 nhiệm vụ KH&CN quốc gia; tỷ trọng xuất khẩu hàng hóa công nghệ cao đạt 48,36%; ban hành bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả tổ chức KH&CN công lập và định hướng tái cơ cấu các chương trình KH&CN quốc gia. Một số địa phương còn triển khai sáng kiến đáng chú ý như Thái Nguyên với 19 "bài toán lớn", hay Quảng Ninh và Vĩnh Phúc áp dụng cơ chế đãi ngộ đặc biệt cho nhà khoa học.

Trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, giá trị hợp đồng chuyển giao công nghệ đạt 308 tỷ đồng, cả nước hiện có gần 1.000 doanh nghiệp KH&CN cùng hàng chục doanh nghiệp công nghệ cao được cấp chứng nhận.

Ngành bưu chính - viễn thông ghi nhận bước phát triển mạnh mẽ với 2.900 triệu bưu gửi và doanh thu hơn 61.000 tỷ đồng trong 9 tháng; tốc độ băng rộng Internet của Việt Nam đứng thứ 18 thế giới về di động, 13 về cố định; tỷ lệ hộ gia đình dùng cáp quang đạt 86,19%.

Ngành công nghiệp công nghệ số cũng bứt phá: doanh thu đạt hơn 3,2 triệu tỷ đồng, xuất khẩu phần cứng - điện tử vượt 2,9 triệu tỷ, cả nước có hơn 77.000 doanh nghiệp số. Bộ KH&CN đã phát động Giải thưởng "Make in Vietnam 2025", đồng thời nhiều dự án lớn được triển khai như trung tâm dữ liệu tại Thái Nguyên hay liên minh đào tạo bán dẫn tại TP.HCM.

Ở mảng chuyển đổi số, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình tháng 8/2025 đã đạt gần 40%; giao dịch trên Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia vượt 3,6 tỷ. Bộ cũng ban hành danh mục giải pháp thí điểm chuyển đổi số toàn diện cấp tỉnh, chương trình bồi dưỡng chuyển đổi số và hướng dẫn triển khai IOC cho địa phương. Những kết quả này cho thấy chuyển đổi số ngày càng thực chất, dù vẫn còn sự chênh lệch rõ rệt giữa các bộ, ngành và các địa phương.

Bích Ngọc (tổng hợp)