Thủ tướng Phạm Minh Chính: Bộ KH và CN cần thúc đẩy động lực mới và nâng cao năng suất lao động tổng hợp

Với phương châm "Đoàn kết - Kỷ cương - Đột phá - Sáng tạo - Phát triển", Đại hội đã tổng kết kết quả lãnh đạo, chỉ đạo trong nhiệm kỳ 2020-2025, đồng thời đề ra phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ cho nhiệm kỳ mới. Đại hội cũng tham gia đóng góp ý kiến vào dự thảo các văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và Đại hội Đảng bộ Chính phủ lần thứ nhất.

Theo báo cáo chính trị, từ ngày 1/3/2025, Đảng bộ Bộ KH&CN chính thức thành lập trên cơ sở hợp nhất Đảng bộ Bộ KH&CN và Đảng bộ Bộ Thông tin & Truyền thông (TT&TT). Trong nhiệm kỳ trước, Đảng bộ hai Bộ đã thể hiện rõ vai trò hạt nhân chính trị, lãnh đạo toàn diện các mặt công tác, ban hành nhiều nghị quyết, chương trình hành động mang tính đột phá, góp phần thúc đẩy cải cách thể chế, mở rộng không gian phát triển mới và hoàn thành hầu hết các chỉ tiêu đề ra.

Đáng chú ý, hai chỉ tiêu trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2021-2030 đã sớm về đích: tỷ trọng kinh tế số trong GDP ước đạt 20,5% vào năm 2025; đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng giai đoạn 2021-2024 đạt 46,2%.

Phát biểu tại Đại hội, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, nhiệm kỳ 2025-2030 có ý nghĩa đặc biệt khi vừa là nhiệm kỳ đầu tiên của Bộ sau hợp nhất, vừa là thời điểm triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KHCN, ĐMST & CĐS quốc gia. Đây cũng là giai đoạn khởi động đổi mới toàn diện lần hai trong lĩnh vực KH&CN và bưu chính viễn thông; đồng thời là nhiệm kỳ đầu tiên bộ ba chiến lược KHCN - ĐMST - CĐS được thống nhất dưới một mái nhà. Nếu như KHCN cung cấp nền tảng tri thức và công cụ kỹ thuật; đổi mới sáng tạo chuyển hoá tri thức đó thành sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới; thì chuyển đổi số mở ra không gian triển khai và mở rộng quy mô ứng dụng với tốc độ cao và chi phí thấp.

Thủ tướng Phạm Minh Chính, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng và các đại biểu dự Đại hội Đảng bộ Bộ KH&CN lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025-2030. Ảnh: Bộ KH&CN

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh, đổi mới căn bản trong KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải hướng tới những mục tiêu cốt lõi: nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, tăng năng suất lao động, cải thiện năng lực quản trị, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an ninh - quốc phòng và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Ông khẳng định, ba trụ cột này cần đóng góp tối thiểu 50% vào tăng trưởng GDP.

KHCN, ĐMST & CĐS cần tập trung giải quyết những bài toán chiến lược của quốc gia, như thúc đẩy tăng trưởng ở mức hai con số, triển khai hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời nâng cao chất lượng thể chế, nguồn nhân lực, hạ tầng, dịch vụ công và sản phẩm.

Tinh thần đổi mới được thể hiện ở sự gắn kết chặt chẽ giữa ba trụ cột KHCN - ĐMST - CĐS, hình thành hệ sinh thái công nghệ, đổi mới và dữ liệu. Cách tiếp cận chuyển từ quản lý quá trình sang quản lý theo mục tiêu và kết quả, với doanh nghiệp là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia, viện - trường là nguồn cung tri thức, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo và hỗ trợ, đồng thời huy động sự tham gia của toàn dân và toàn xã hội.

Dấu ấn 5 năm ngành KH&CN và TT&TT

Trong bối cảnh quốc tế biến động và chịu tác động nặng nề của dịch COVID-19, lĩnh vực KH&CN đã đạt nhiều kết quả tích cực: Chỉ số ĐMST quốc gia năm 2024 xếp hạng 44/133 quốc gia và nền kinh tế (tăng 4 bậc so với năm 2022); số công bố quốc tế đạt 22.259 (tăng 22,4% so với năm 2020); tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động ĐMST đạt 38% năm 2023 (tăng 9,5% so với năm 2021), chỉ số hạ tầng chất lượng quốc gia năm 2023 xếp hạng 52 (tăng 2 bậc so với năm 2020); tỷ lệ tiêu chuẩn hài hòa quốc tế năm 2024 đạt 63,6% (tăng 3,6% so với năm 2020, đạt 60%); Công bố tiêu chuẩn Việt Nam năm 2025 đạt 14.159 TCVN (tăng 15,22% so với năm 2020); Số đơn đăng ký/số bằng sáng chế năm 2024 đạt 1226/308 (tăng 20,2%/121,6% so với năm 2020).

Trong nhiệm kỳ 2020-2025, lĩnh vực Thông tin và Truyền thông đạt nhiều bước tiến vượt bậc. Đến năm 2024, chỉ số tích hợp phát triển bưu chính đứng thứ 31, tăng 18 bậc so với năm 2020; chỉ số hạ tầng viễn thông xếp hạng 67, tăng 7 bậc so với năm 2022; chỉ số phát triển chính phủ điện tử đạt hạng 71, tăng 15 bậc so với năm 2022. Bên cạnh đó, tỷ lệ sử dụng IPv6 đạt 65%, đứng thứ 7 thế giới; tốc độ internet di động vươn lên hạng 19, tăng 41 bậc so với năm 2020; và tỷ lệ phủ sóng di động 5G đạt 99,6%, cao hơn mức trung bình của nhóm nước thu nhập trung bình cao (99,4%).

Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội, Thủ tướng Phạm Minh Chính biểu dương tinh thần đổi mới, quyết liệt của Đảng bộ Bộ KH&CN và nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của Đại hội trong việc xác định phương hướng, nhiệm vụ cho giai đoạn tới. Thủ tướng cho biết, ngày 19/8 tới, cả nước sẽ khởi công, khánh thành 250 dự án lớn với tổng vốn trên 1,2 triệu tỷ đồng, trong đó 37% là vốn tư nhân, nhiều dự án thuộc lĩnh vực KH&CN.

Thủ tướng Phạm Minh Chính biểu dương tinh thần đổi mới, quyết liệt của Đảng bộ Bộ KH&CN. Ảnh: Bộ KH&CN

Thủ tướng đồng thời khái quát những kết quả nổi bật trong nhiệm kỳ vừa qua: thể chế được hoàn thiện, hạ tầng được nâng cấp, chuyển đổi số thúc đẩy mạnh mẽ, đổi mới sáng tạo lan tỏa rộng rãi, kỹ năng số được nâng cao, nhân dân thụ hưởng ngày càng nhiều thành quả KH&CN. 32/34 chỉ tiêu đề ra đã được hoàn thành, nhiều chỉ tiêu mang tính đột phá.

5 nhiệm vụ trọng tâm của Đảng bộ Bộ KH&CN

Thủ tướng nhấn mạnh, Bộ KH&CN có vai trò đặc biệt quan trọng trong quản lý nhà nước về nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, công nghệ cao, công nghệ chiến lược, sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn đo lường chất lượng, công nghiệp CNTT,… Bộ cần tiên phong, gương mẫu, đi đầu trong KHCN, ĐMST và CĐS, góp phần làm mới động lực tăng trưởng truyền thống, thúc đẩy động lực mới và nâng cao năng suất lao động tổng hợp.

Để thực hiện tốt sứ mệnh đó, Đảng bộ Bộ KH&CN nhiệm kỳ 2025 - 2030 cần tập trung vào 5 nhiệm vụ trọng tâm sau:

Thứ nhất, đẩy mạnh công tác xây dựng Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của toàn Đảng bộ và chất lượng đội ngũ đảng viên.

Thứ hai, đổi mới tư duy lãnh đạo, nâng cao năng lực hoạch định và thực thi chính sách KHCN. Phương châm hành động là: lấy dữ liệu làm nền tảng, công nghệ làm công cụ, ĐMST làm động lực, CĐS làm phương thức, người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Cùng với đó, cần đẩy mạnh cải cách hành chính, thể chế hóa và triển khai hiệu quả các nghị quyết của Trung ương, trọng tâm là hoàn thiện hệ thống pháp luật về KHCN, ĐMST, CĐS theo hướng tích hợp, minh bạch; tập trung nguồn lực để hoàn thiện 4 dự án luật trình Quốc hội tháng 10/2025 và sớm thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm.

Thứ ba, huy động và đa dạng hóa các nguồn lực đầu tư, nhất là từ khu vực tư nhân, phát triển mạnh mẽ hệ sinh thái ĐMST quốc gia.

Thứ tư, thúc đẩy CĐS toàn diện, phát triển chính phủ số, kinh tế số, xã hội số, công dân số. Đặc biệt, chú trọng xây dựng hạ tầng số, nền tảng dữ liệu quốc gia, bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và chủ quyền số; triển khai phong trào Bình dân học vụ số; khắc phục tình trạng "lõm sóng, thiếu điện" ở vùng sâu, vùng xa. Đồng thời, ưu tiên phát triển và làm chủ công nghệ chiến lược, công nghệ lõi; sắp xếp, tổ chức lại các tổ chức KH&CN; đầu tư xây dựng các tổ chức nghiên cứu mạnh, trung tâm nghiên cứu và phòng thí nghiệm dùng chung.

Thứ năm, tham gia đóng góp ý kiến vào văn kiện Đại hội XIV của Đảng và các văn kiện liên quan; đồng thời bầu đoàn đại biểu tham dự Đại hội Đảng bộ Chính phủ lần thứ nhất.

Thủ tướng Phạm Minh Chính tặng hoa chúc mừng Ban chấp hành Đảng bộ Bộ KH&CN nhiệm kỳ 2025 - 2030. Ảnh: Bộ KH&CN

Thủ tướng khẳng định, KHCN, ĐMST và CĐS không chỉ là xu thế mà là con đường tất yếu để Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, giàu mạnh, văn minh, phồn vinh, thịnh vượng. Mỗi cán bộ trong ngành phải là chiến sĩ tiên phong, dẫn dắt và dám dấn thân trong sự nghiệp phát triển, ứng dụng KHCN, ĐMST, CĐS.

Tại Đại hội, Ban Chấp hành Đảng bộ Bộ KH&CN nhiệm kỳ 2025-2030 gồm 30 đồng chí đã ra mắt; Ban Thường vụ gồm 8 đồng chí. Đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng, Bộ trưởng Bộ KH&CN, được chỉ định giữ chức Bí thư Đảng ủy Bộ KH&CN.