Nền tảng thể chế và động lực mới cho khát vọng phát triển

Trình bày chuyên đề “Một số vấn đề mới, cốt lõi và kinh nghiệm 40 năm đổi mới trong văn kiện Đại hội XIV”, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt quan trọng của Đại hội XIV đối với sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước. Đây không chỉ là kỳ đại hội tổng kết nhiệm kỳ hay xác định mục tiêu 5 năm, mà là đại hội định hình tư duy phát triển, xác lập mô hình tăng trưởng mới và kiến tạo nền tảng thể chế cho chặng đường phát triển dài hạn đến giữa thế kỷ XXI.

Tổng Bí thư Tô Lâm, Chủ tịch nước Lương Cường, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú và các đại biểu dự Hội nghị - Ảnh: VGP

Nhìn lại gần 40 năm đổi mới, Việt Nam đã vượt qua khủng hoảng, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, từng bước hoàn thiện thể chế và tích lũy tiềm lực phát triển. Đất nước ra khỏi nhóm nghèo, quy mô nền kinh tế mở rộng, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt, vị thế và uy tín quốc tế không ngừng nâng cao.

Tuy nhiên, khi quy mô phát triển đạt tới một ngưỡng nhất định, mô hình tăng trưởng cũ bộc lộ nhiều giới hạn: phụ thuộc vào vốn, tài nguyên và lao động giá rẻ; năng suất lao động thấp; khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chưa trở thành động lực chủ yếu; thể chế còn nhiều điểm nghẽn.

Trong bối cảnh đó, Đại hội XIV xác lập giai đoạn bứt phá phát triển. Bứt phá không chỉ là tăng trưởng nhanh hơn về lượng, mà là chuyển đổi căn bản về chất, gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, thay đổi động lực phát triển, nâng cao năng lực quản trị quốc gia, tạo thế và lực mới cho đất nước.

Theo Văn kiện Đại hội, tư duy phát triển được chuyển mạnh từ chiều rộng sang chiều sâu; từ dựa vào tài nguyên, lao động giá rẻ sang dựa vào tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; từ “theo kịp” sang “vươn lên cạnh tranh”; từ ổn định để phát triển sang tư duy biện chứng “phát triển để ổn định bền vững” và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết đã truyền đạt Chuyên đề “Một số vấn đề mới, cốt lõi và kinh nghiệm 40 năm đổi mới trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng”. Ảnh: Như Ý

Một điểm nhấn nổi bật của Đại hội XIV là tầm nhìn chiến lược dài hạn, vượt ra ngoài khuôn khổ một nhiệm kỳ. Đại hội đặt mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 là nước phát triển, thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Đại hội thiết kế hệ giải pháp đồng bộ: hoàn thiện thể chế phát triển; tạo đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; phát triển mạnh kinh tế tư nhân; nâng tầm giáo dục và nguồn nhân lực; khơi dậy sức mạnh văn hóa và con người; mở rộng không gian đối ngoại gắn với tự chủ chiến lược.

Theo Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Đại hội XIV thể hiện tinh thần khoa học, thực tiễn, dũng cảm nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá khách quan cả thành tựu và hạn chế, chỉ rõ những điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực, quản trị và chất lượng tăng trưởng. Trên cơ sở đó, nhiều nhận thức lý luận mới được bổ sung và phát triển, nhấn mạnh tự chủ chiến lược; thể chế phát triển; khoa học và công nghệ là động lực chủ yếu; kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế; văn hóa và con người là sức mạnh nội sinh của phát triển.

Lần đầu tiên, các quan điểm phát triển được xây dựng theo tư duy hệ thống, đa trụ cột, đa động lực, gắn kết chặt chẽ giữa kinh tế với văn hóa, xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Việc tích hợp ba báo cáo lớn thành một Báo cáo Chính trị thống nhất giúp bảo đảm tính đồng bộ, khắc phục trùng lặp, tạo thuận lợi cho việc quán triệt và tổ chức thực hiện.

Văn kiện Đại hội XIV cũng lần đầu nhấn mạnh rõ tư duy tự chủ chiến lược, thể hiện ở việc chủ động lựa chọn con đường phát triển, thiết kế quan hệ đối ngoại, làm chủ công nghệ và nguồn lực, nâng cao khả năng ứng phó với các cú sốc từ bên ngoài, trên cơ sở hội nhập quốc tế chủ động, sâu rộng và bảo đảm lợi ích quốc gia, dân tộc.

Đại hội xác định hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược lâu dài; coi thể chế vừa là điểm nghẽn cần tháo gỡ, vừa là đòn bẩy để giải phóng và phát huy hiệu quả các nguồn lực. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được đặt vào vị trí trụ cột của mô hình tăng trưởng mới, gắn chặt với giáo dục - đào tạo, sản xuất kinh doanh và quản trị quốc gia.

Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ cách thức học tập, quán triệt Nghị quyết, chuyển từ hình thức sang thảo luận, liên hệ thực tiễn, xác định rõ việc làm, lộ trình, giải pháp và trách nhiệm cụ thể. Trọng tâm là thể chế hóa nhanh, đầy đủ và đồng bộ các quyết sách chiến lược; đổi mới phương thức tổ chức thực hiện theo tư duy quản trị hiện đại, lấy kết quả và hiệu quả thực chất làm thước đo.

Theo ông, đội ngũ cán bộ trong giai đoạn mới phải có tầm nhìn chiến lược, năng lực quản trị hiện đại, bản lĩnh đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. “Thành công của Đại hội không đo bằng lời nói, mà bằng tăng trưởng kinh tế, chất lượng sống của nhân dân, niềm tin xã hội và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế”, ông nhấn mạnh.

Hội nghị toàn quốc lần này tập trung làm rõ những nội dung cốt lõi, điểm mới và các đột phá của Văn kiện Đại hội XIV, qua đó thống nhất nhận thức và hành động trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân. Trước đó, tối 6/2, Văn phòng Trung ương Đảng đã công bố toàn văn Văn kiện Đại hội XIV, gồm Nghị quyết Đại hội, Báo cáo Chính trị, Báo cáo tổng kết 40 năm đổi mới và Báo cáo tổng kết 15 năm thi hành Điều lệ Đảng.