Nông nghiệp trước áp lực “chuyển đổi kép”: Công nghệ xanh và AI mở đường vào thị trường toàn cầu

Khi nông sản không chỉ cần "xanh" mà còn phải "số"

Chiều 3/6, Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội phối hợp với Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam (VGA) tổ chức Hội thảo và Triển lãm công nghệ nông nghiệp xanh với chủ đề “Giải pháp công nghệ và mô hình triển khai: Nông nghiệp xanh - ESG - MRV - Net Zero và AI trong nông nghiệp”.

Điểm nhấn của sự kiện là việc giới thiệu hệ sinh thái gồm 22 công nghệ phục vụ nông nghiệp xanh và phát triển bền vững. Các giải pháp tập trung vào số hóa vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc, ứng dụng Internet vạn vật (IoT), viễn thám, máy bay không người lái (drone), trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ kiểm kê carbon và các nền tảng quản trị ESG.

Các khách mời trong Talkshow về Nông nghiệp Xanh

Tại buổi giao lưu, ông Nguyễn Văn Lưu, Tổng Giám đốc Công ty Nông nghiệp Công nghệ cao Đồng Tâm cho rằng thách thức lớn nhất của ngành nông nghiệp hiện nay không còn dừng ở bài toán sản xuất mà là khả năng đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế.

Theo ông Lưu, nếu trước đây người tiêu dùng chủ yếu quan tâm đến chất lượng sản phẩm thì hiện nay các đối tác nhập khẩu còn yêu cầu doanh nghiệp chứng minh được nguồn gốc sản phẩm, trách nhiệm xã hội, cam kết bảo vệ môi trường và lộ trình giảm phát thải carbon.

“Ngành nông nghiệp đang bước vào giai đoạn chuyển đổi kép, bao gồm chuyển đổi số và chuyển đổi xanh”, ông Lưu nhận định.

Để đáp ứng các tiêu chuẩn mới, doanh nghiệp đang xây dựng các vùng nguyên liệu đạt chuẩn xuất khẩu, trong đó toàn bộ quá trình canh tác được quản lý bằng nhật ký điện tử. Dữ liệu từ khâu bón phân, chăm sóc cây trồng đến thu hoạch được cập nhật liên tục, bảo đảm tính minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Song song với đó, nhiều công nghệ như drone, hệ thống truy xuất nguồn gốc số hóa, phân bón hữu cơ và chế phẩm vi sinh cũng được triển khai nhằm giảm sử dụng hóa chất trong sản xuất. Các vùng nguyên liệu được thực hiện kiểm kê carbon để hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp phát thải thấp.

Ông Lưu cho rằng, việc quy hoạch và kiểm soát chặt chẽ vùng nguyên liệu sẽ giúp nông sản Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn quốc tế và mở rộng cơ hội xuất khẩu trong thời gian tới.

Ở góc độ kinh tế tuần hoàn, ông Nguyễn Thọ, Chủ tịch Công ty Giải pháp công nghệ chế biến nông sản sau thu hoạch cho rằng phụ phẩm nông nghiệp không nên được xem là chất thải mà cần được coi là nguồn tài nguyên cho các chuỗi giá trị mới.

Theo đó, phụ phẩm mềm có thể được sử dụng để sản xuất phân bón hữu cơ và chế phẩm vi sinh, trong khi các phụ phẩm cứng được xử lý bằng công nghệ nhiệt phân để tạo ra than sinh học (biochar). Loại vật liệu này có khả năng giữ nước, giữ dinh dưỡng, cải tạo đất và góp phần hấp thụ carbon.

Ông Thọ cho rằng việc kết hợp chế biến sâu, công nghệ số và kinh tế tuần hoàn không chỉ giúp giảm phát thải mà còn tạo thêm nguồn thu cho doanh nghiệp, góp phần xây dựng nền nông nghiệp xanh và bền vững.

Tương tự, bà Nguyễn Thị Thu Liên, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dừa Việt Nam nhận định ngành dừa đang đứng trước nhiều cơ hội để tham gia sâu hơn vào tiến trình phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.

Theo bà Liên, ngoài giá trị kinh tế ngày càng tăng từ xuất khẩu, cây dừa còn sở hữu lợi thế đặc biệt khi hầu như toàn bộ các bộ phận đều có thể được tận dụng để tạo ra giá trị gia tăng. Từ nước dừa, cơm dừa, xơ dừa, gáo dừa đến thân, rễ và lá dừa đều có thể trở thành nguyên liệu cho ngành thực phẩm, thủ công mỹ nghệ, vật liệu xây dựng, phân bón hữu cơ hoặc các sản phẩm phục vụ du lịch.

"Ngành dừa không chỉ là một ngành nông nghiệp mà còn có thể trở thành nền tảng cho phát triển du lịch sinh thái, bảo vệ môi trường và tạo sinh kế bền vững cho người dân", bà Liên nhấn mạnh.

Theo bà, xu hướng chuyển đổi xanh đang mở ra nhiều cơ hội khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và việc làm mới cho thế hệ trẻ. Sinh viên cần chủ động tìm hiểu các lĩnh vực như nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn để tham gia vào quá trình phát triển bền vững trong tương lai.

Đào tạo nhân lực làm chủ công nghệ xanh và AI

Theo Ban tổ chức, chuỗi hoạt động diễn ra trong hai ngày 3-4/6 gồm triển lãm công nghệ, hội chợ xanh, talkshow, gala xanh và các phiên hội thảo chuyên đề về ESG, chuyển đổi số, kiểm kê phát thải và ứng dụng AI trong nông nghiệp.

Khoảng 20 gian hàng của doanh nghiệp, hợp tác xã và đơn vị công nghệ đã giới thiệu nhiều sản phẩm OCOP 4-5 sao, nông sản đạt tiêu chuẩn xuất khẩu cùng các giải pháp công nghệ phục vụ sản xuất nông nghiệp hiện đại.

Sự kiện dự kiến thu hút hơn 4.000 sinh viên cùng đông đảo doanh nghiệp, nhà đầu tư và chuyên gia trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường và công nghệ. Thông qua các hoạt động trải nghiệm thực tế, sinh viên có cơ hội tiếp cận các xu hướng nghề nghiệp mới trong nền kinh tế xanh và tìm hiểu các mô hình ứng dụng công nghệ vào sản xuất.

Tại hội thảo, ông Kiều Thành Trung, Trưởng khoa Công nghệ thông tin, Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội đã giới thiệu các giải pháp AI trong nông nghiệp. Nhiều ứng dụng như dự báo dịch bệnh, quản lý tưới tiêu tự động hay phân tích dữ liệu sản xuất được đánh giá là những công cụ quan trọng giúp ngành nông nghiệp tăng năng suất, giảm chi phí và tối ưu nguồn lực.

NGƯT.TS. Phạm Xuân Khánh - Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội chia sẻ tại hội thảo

NGƯT.TS. Phạm Xuân Khánh, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội cho rằng chuyển đổi xanh chỉ có thể thành công khi đi cùng công nghệ phù hợp và đội ngũ nhân lực đủ năng lực làm chủ công nghệ.

Hiện nhà trường đào tạo 46 ngành, nghề thuộc 9 khoa với quy mô gần 6.000 học sinh, sinh viên và duy trì mạng lưới hợp tác với hơn 400 doanh nghiệp trong và ngoài nước nhằm cập nhật xu hướng công nghệ cũng như nhu cầu nhân lực mới của thị trường.

Đáng chú ý, cuối năm 2025, nhà trường sẽ thành lập Trung tâm Chuyển đổi xanh HHT-Azitech - đơn vị đào tạo chuyên sâu về chuyển đổi xanh trong khối giáo dục nghề nghiệp, với sự tham gia của các chuyên gia trong nước và quốc tế.

Theo lãnh đạo nhà trường, hội thảo lần này cũng là một bước đi cụ thể trong lộ trình phát triển Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội thành Học viện Công nghệ cao Hà Nội. Trong giai đoạn tới, trường sẽ tập trung đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, chip bán dẫn, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, đáp ứng nhu cầu phát triển của nền kinh tế trong kỷ nguyên mới.