AI, tự động hóa và kinh tế tuần hoàn định hình nông nghiệp thế hệ mới
Ngày 22/5/2026, tại Nhà khách Quốc hội TP. Hồ Chí Minh, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VAAS) đã tổ chức “Hội thảo thúc đẩy kết nối công nghệ và thương mại nông sản Việt Nam - Nhật Bản lần thứ 6”. Tập trung về phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp tuần hoàn và trung hòa carbon với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu và tập đoàn công nghệ đến từ Việt Nam và Nhật Bản.
Hội thảo được xem là diễn đàn kết nối giữa nghiên cứu khoa học, công nghệ và sản xuất thực tiễn, đồng thời mở ra nhiều cơ hội hợp tác trong lĩnh vực nông nghiệp thông minh, tự động hóa và ứng dụng AI vào sản xuất nông nghiệp bền vững.
 |
| Toàn cảnh hội thảo |
Chuyển đổi từ nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp dữ liệu
Một trong những điểm nhấn quan trọng của hội thảo là xu hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và tự động hóa vào quản trị sản xuất nông nghiệp.
Trong tham luận “Tối ưu hóa năng suất và phát triển bền vững thông qua hệ sinh thái AI”, đại diện Công ty Bangkok Silicon đã giới thiệu nhiều giải pháp công nghệ giúp quản lý canh tác theo thời gian thực thông qua hệ thống cảm biến IoT, phân tích dữ liệu môi trường và nền tảng AI.
Theo các chuyên gia, AI đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong dự báo năng suất, giám sát sâu bệnh, tối ưu lượng nước tưới và phân bón, đồng thời hỗ trợ truy xuất nguồn gốc nông sản. Sự kết hợp giữa AI và tự động hóa không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao độ chính xác trong vận hành, hướng tới mô hình “nông nghiệp chính xác” - nơi các quyết định sản xuất được đưa ra dựa trên dữ liệu thay vì kinh nghiệm thủ công.
Đây cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng chuỗi cung ứng nông nghiệp minh bạch, đáp ứng các tiêu chuẩn ESG và yêu cầu xuất khẩu ngày càng khắt khe từ các thị trường quốc tế.
 |
| Lễ ký kết văn bản thỏa thuận giữa công ty Việt Nam - Nhật Bản |
Nhiều giải pháp công nghệ xanh được giới thiệu
Không chỉ tập trung vào AI, hội thảo còn giới thiệu nhiều giải pháp công nghệ phục vụ phát triển nông nghiệp xanh và trung hòa carbon.
Trong chuyên đề “Kiểm soát nhiệt độ và ngăn ngừa côn trùng với tấm chắn thân thiện môi trường Slim White”, Công ty Maruwa Biochemical đã giới thiệu giải pháp vật liệu phản quang giúp kiểm soát vi khí hậu và hạn chế côn trùng gây hại trong nhà kính mà không phụ thuộc nhiều vào thuốc bảo vệ thực vật.
Giải pháp này phản ánh xu hướng chuyển dịch sang các công nghệ nông nghiệp thân thiện môi trường, giảm phát thải và nâng cao chất lượng nông sản. Đây cũng là lĩnh vực mở ra nhiều cơ hội cho ngành công nghiệp phụ trợ trong nước tham gia sản xuất vật liệu kỹ thuật, hệ thống nhà kính và thiết bị kiểm soát môi trường.
 |
| Ở lĩnh vực công nghệ sinh học, Công ty Guntane (Nhật Bản) mang đến hội thảo về xu hướng phát triển giống và chất lượng dâu tây |
Ở lĩnh vực công nghệ sinh học, Công ty Guntane (Nhật Bản) mang đến tham luận về xu hướng phát triển giống và chất lượng dâu tây, tập trung vào khả năng thích nghi khí hậu và nâng cao giá trị thương mại của cây trồng. Song song đó, công ty HIC (Nhật Bản) trình bày chuyên đề về vai trò của phân ủ hữu cơ và công nghệ sản xuất phân ủ trong nông nghiệp hiện đại. Theo các chuyên gia, việc tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất phân hữu cơ không chỉ giúp cải tạo đất mà còn góp phần giảm chi phí đầu vào và hạn chế phát thải khí nhà kính.
Kinh tế tuần hoàn trở thành xu hướng tất yếu
Một trong những nội dung được quan tâm tại hội thảo là phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp. Đại diện Công ty Chitose (Nhật Bản) đã giới thiệu mô hình chuyển hóa nước thải và chất thải hữu cơ thành tài nguyên phục vụ sản xuất. Cách tiếp cận này cho thấy xu hướng tái sử dụng tài nguyên đang trở thành yếu tố cốt lõi của nông nghiệp hiện đại.
Thay vì xử lý chất thải theo hướng loại bỏ, nhiều doanh nghiệp đang chuyển sang mô hình tuần hoàn, biến phụ phẩm thành nguyên liệu đầu vào cho các chuỗi sản xuất khác. Theo giới chuyên gia, kinh tế tuần hoàn không chỉ giúp giảm áp lực môi trường mà còn mở ra dư địa phát triển lớn cho các ngành công nghiệp hỗ trợ như thiết bị xử lý nước, công nghệ sinh học, năng lượng tái tạo và tự động hóa.
Đáng chú ý, chuyên đề “Sử dụng năng lượng mặt trời: Giải pháp nông nghiệp cho kỷ nguyên trung hòa carbon” của công ty Agritree đã giới thiệu nhiều mô hình ứng dụng điện mặt trời trong vận hành trang trại, nhà kính và hệ thống tưới tự động.
Việc tích hợp năng lượng tái tạo vào sản xuất nông nghiệp được đánh giá là xu hướng tất yếu nhằm giảm phụ thuộc năng lượng truyền thống và nâng cao tính bền vững cho toàn chuỗi sản xuất.
Đẩy mạnh nông nghiệp sinh thái và phòng trừ sinh học
Song song với công nghệ số và năng lượng sạch, các giải pháp nông nghiệp sinh thái cũng thu hút sự quan tâm lớn tại hội thảo.
Trong tham luận về “Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), khi phát triển nông nghiệp và hệ sinh thái vượt ra ngoài phạm vi đồng ruộng”, đại diện của Công ty Green Thumb nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cân bằng hệ sinh thái, bảo tồn thiên địch và giảm phụ thuộc hóa chất trong sản xuất nông nghiệp.
Bên cạnh đó, Arthron Inc. giới thiệu giải pháp sử dụng ong ký sinh bản địa để phòng trừ sinh học ruồi trâu trong chăn nuôi. Đây là hướng tiếp cận đang được nhiều quốc gia thúc đẩy nhằm nâng cao an toàn sinh học và giảm tồn dư hóa chất trong chuỗi thực phẩm.
Ở phía doanh nghiệp Việt Nam, Công ty CTW Sevina đã phân phân tích, thẩm định chi tiết tài sản liên quan đất đai cho nhà đầu tư vào nông nghiệp Việt Nam.
Trong khi đó, mô hình vùng trồng dứa công nghệ cao của HTX Phước Thành và mô hình nông nghiệp sinh thái tuần hoàn của HTX Đại Ngàn cho thấy sự chuyển dịch rõ nét của khu vực hợp tác xã sang mô hình sản xuất hiện đại, bền vững và có khả năng truy xuất nguồn gốc.
 |
| Đại diện HTX Phước Thành và mô hình vùng trồng dứa công nghệ cao |
Tự động hóa sẽ là nền tảng của nông nghiệp thế hệ mới
Theo các chuyên gia tham dự hội thảo, tương lai của ngành nông nghiệp Việt Nam sẽ gắn chặt với tự động hóa, dữ liệu và công nghệ xanh. Các hệ thống nhà kính thông minh, robot nông nghiệp, thiết bị bay không người lái, hệ thống cảm biến và nền tảng quản trị số sẽ ngày càng phổ biến trong các mô hình sản xuất quy mô lớn.
Tuy nhiên, để quá trình chuyển đổi diễn ra hiệu quả, Việt Nam cần đồng thời phát triển hạ tầng số, tiêu chuẩn dữ liệu, nguồn nhân lực công nghệ cao và hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ phục vụ nông nghiệp thông minh.
Công ty Alpha Vina Machinery and Automation cũng giới thiệu giải pháp công nghệ ép trục vít thế hệ mới đến từ Nhật Bản, hướng tới nâng cao hiệu quả xử lý và tối ưu hóa quy trình trong lĩnh vực nông nghiệp - thực phẩm. Công nghệ này được thiết kế nhằm tăng hiệu suất ép, giảm tiêu hao năng lượng và nâng cao khả năng tự động hóa trong vận hành. Theo doanh nghiệp, hệ thống có thể ứng dụng trong xử lý phụ phẩm nông nghiệp, ép tách nguyên liệu hữu cơ và hỗ trợ các mô hình sản xuất tuần hoàn, góp phần giảm chất thải và gia tăng giá trị cho chuỗi sản xuất nông nghiệp công nghệ cao.
 |
| Ông Phạm Hữu Thạch - Đại diện Công ty Alpha Vina Machinery and Automation giới thiệu giải pháp công nghệ ép trục vít thế hệ mới đến từ Nhật Bản |
Sự tham gia của nhiều doanh nghiệp và tổ chức công nghệ Nhật Bản tại hội thảo cho thấy tiềm năng hợp tác rất lớn giữa Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, tự động hóa và kinh tế tuần hoàn.
Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng, việc kết hợp giữa AI, công nghệ sinh học, tự động hóa và năng lượng tái tạo được kỳ vọng sẽ mở ra một hệ sinh thái nông nghiệp thông minh, xanh và phát triển bền vững cho Việt Nam trong giai đoạn tới.
Bài: Đinh Thanh Hòa/ Ảnh: Nart Thái
