Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Bộ Xây dựng; đại diện các bộ, ngành Trung ương; cơ quan quản lý chuyên ngành; các viện nghiên cứu, trường đại học; hiệp hội nghề nghiệp cùng đông đảo chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vật liệu xây dựng.
Xanh hóa ngành vật liệu xây dựng là yêu cầu cấp thiết
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh nhấn mạnh, trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, phát triển kinh tế carbon thấp, ngành Xây dựng đứng trước yêu cầu phải chuyển đổi mạnh mẽ và toàn diện hơn.
Theo Thứ trưởng, lĩnh vực vật liệu xây dựng giữ vai trò đặc biệt quan trọng khi là đầu vào thiết yếu cho phát triển hạ tầng, đô thị, nhà ở, công nghiệp và các công trình kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, đây cũng là ngành tiêu tốn nhiều tài nguyên, năng lượng, đồng thời chịu áp lực lớn về môi trường và phát thải. Do đó, xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không chỉ là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong tiến trình phát triển.
Thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Xây dựng đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy sản xuất, khuyến khích sử dụng vật liệu xây không nung, vật liệu tái chế, vật liệu tiết kiệm năng lượng, vật liệu phát thải thấp và các sản phẩm thân thiện môi trường. Nhờ đó, nhiều sản phẩm vật liệu xây dựng trong nước đã từng bước tiếp cận các hệ thống chứng nhận xanh, tiêu chuẩn môi trường và yêu cầu kỹ thuật cao của thị trường trong nước, khu vực và quốc tế.
Tuy vậy, quá trình chuyển đổi xanh của ngành vẫn đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được đánh giá là định hướng quan trọng, tạo nền tảng để ngành vật liệu xây dựng phát triển theo chiều sâu, hiện đại và bền vững hơn.
 |
| Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh nhấn mạnh, trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, ngành Xây dựng đứng trước yêu cầu phải chuyển đổi mạnh mẽ và toàn diện hơn. Ảnh: BTC |
Cùng với đó, Chiến lược phát triển vật liệu xây dựng Việt Nam thời kỳ 2021-2030, định hướng đến năm 2050 (Quyết định số 1266/QĐ-TTg) đóng vai trò là kim chỉ nam dài hạn, thúc đẩy chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng theo chiều rộng sang mô hình dựa trên công nghệ, chất lượng và hiệu quả sử dụng tài nguyên.
Đáng chú ý, Chỉ thị số 03-CT/TW ngày 3/2/2026 của Ban Bí thư đã đặt ra các yêu cầu cụ thể đối với công tác quản lý và phát triển vật liệu xây dựng trong giai đoạn mới. Trên cơ sở đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 527/QĐ-TTg ngày 31/3/2026 về kế hoạch triển khai Chỉ thị, trong đó nhấn mạnh yêu cầu phát triển ngành theo hướng bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh, kiểm soát chặt chẽ thị trường, đẩy mạnh chuyển đổi xanh, đổi mới công nghệ, minh bạch cung - cầu và xử lý nghiêm các vi phạm trong khai thác, sản xuất vật liệu xây dựng.
Hiện Bộ Xây dựng đang tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật nhằm cụ thể hóa các định hướng này, bao gồm dự thảo Nghị định quản lý vật liệu xây dựng thay thế Nghị định số 09/2021/NĐ-CP và Thông tư quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng thay thế Thông tư số 10/2024/TT-BXD. Điểm đáng chú ý là các dự thảo đều hướng tới xây dựng khung quản lý gắn với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn, tiết kiệm tài nguyên, năng lượng, giảm phát thải và nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước.
Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh cũng khẳng định, quá trình chuyển đổi xanh của ngành Xây dựng nói chung, lĩnh vực vật liệu xây dựng nói riêng sẽ còn nhiều thách thức phía trước. Đây không phải là nhiệm vụ riêng của cơ quan quản lý hay doanh nghiệp, mà đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, từ nhà khoa học, nhà đầu tư, đơn vị thiết kế, thi công, hiệp hội nghề nghiệp đến người tiêu dùng, nhằm hoàn thiện thể chế, phát triển công nghệ, xây dựng thị trường và thúc đẩy sử dụng vật liệu xanh trong thực tiễn.
Cần chính sách mạnh hơn để vật liệu xanh đi vào chuỗi cung ứng
Đánh giá về vai trò của vật liệu xanh trong việc hình thành các công trình kiến trúc bền vững, TS.KTS Phan Đăng Sơn - Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho rằng, xu hướng kiến trúc xanh đang phát triển mạnh mẽ trên thế giới và sẽ trở thành tiêu chí chủ đạo trong tương lai, khi các quốc gia phát triển ngày càng chú trọng đến yếu tố môi trường và sức khỏe con người.
Theo ông, tại nhiều nước, kiến trúc xanh gắn liền với tiêu chí an toàn sức khỏe, trong khi ở Việt Nam, cần bắt đầu từ việc hoàn thiện chính sách, đẩy mạnh giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng. Đây là nền tảng để thúc đẩy phát triển kiến trúc xanh, hướng tới mục tiêu bền vững lâu dài.
 |
| TS.KTS Phan Đăng Sơn - Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho rằng xu hướng kiến trúc xanh đang phát triển mạnh mẽ trên thế giới và sẽ trở thành tiêu chí chủ đạo trong tương lai |
Phân tích rõ hơn, ông Phan Đăng Sơn cho biết kiến trúc xanh được cấu thành từ 5 yếu tố cốt lõi gồm: thiết kế thích ứng sinh khí hậu, sử dụng vật liệu xanh, hiệu quả năng lượng và nước, bảo đảm môi trường sống lành mạnh và hài hòa với cảnh quan. Trong đó, vật liệu xanh được xem là mắt xích nền tảng, có vai trò quyết định đến chất lượng và tính bền vững của công trình.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Dương Văn Tú - Giám đốc Kinh doanh miền Bắc, Công ty TNHH cách âm, cách nhiệt Phương Nam (Phương Nam Panel) nhận định, các chính sách thúc đẩy vật liệu xây dựng xanh thời gian qua là chủ trương đúng đắn và mang tính tất yếu. Những định hướng này đã tạo tín hiệu rõ ràng, buộc doanh nghiệp phải rà soát và điều chỉnh toàn bộ chuỗi giá trị, từ nguồn nguyên liệu, công nghệ sản xuất đến cách tiếp cận thị trường.
Chia sẻ về chiến lược phát triển, ông Tú cho biết Phương Nam Panel không coi đây là áp lực mà là cơ hội để tái cấu trúc. Doanh nghiệp đã chủ động tiếp cận thị trường châu Âu, đầu tư vào công nghệ sản xuất tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải; từ đó làm chủ công nghệ và phát triển các dòng sản phẩm panel cách âm, cách nhiệt thân thiện môi trường, định vị thương hiệu theo hướng cung cấp “giải pháp vật liệu xanh - hiệu quả - kinh tế”.
Theo ông Dương Văn Tú, trong thời gian tới, nếu các chính sách được cụ thể hóa mạnh mẽ hơn, đặc biệt là về ưu đãi đầu tư, tín dụng xanh và hệ thống tiêu chuẩn, ngành vật liệu xây dựng xanh Việt Nam sẽ có điều kiện nâng cao năng lực cạnh tranh, không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
 |
| Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: BTC |
Về phía cơ quan quản lý, ông Lê Văn Kế, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng cho biết, Bộ Xây dựng đang hoàn thiện dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 09/2021/NĐ-CP và dự kiến trình Chính phủ trong tháng 5 tới.
Theo ông, dự thảo Nghị định mới có 10 điểm đổi mới quan trọng, trong đó nổi bật là chuyển từ cách tiếp cận khuyến khích chung sang xây dựng một khung chính sách phát triển vật liệu xây dựng xanh có cấu trúc đầy đủ. Dự thảo xác định rõ 7 nhóm vật liệu trọng tâm, gồm vật liệu mới, vật liệu tái chế, vật liệu xanh, vật liệu nhẹ, vật liệu thân thiện môi trường và các loại vật liệu phù hợp với khu vực ven biển, hải đảo.
Đáng chú ý, yêu cầu xanh hóa được cụ thể hóa đến cấp địa phương, theo đó các kế hoạch phát triển xây dựng bắt buộc phải lồng ghép nội dung phát triển vật liệu xanh với lộ trình triển khai rõ ràng.
 |
| Ông Lê Văn Kế, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng. |
Ở góc độ chuyên gia, ông Lê Quang Hùng, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, cho rằng cần sớm chuẩn hóa khái niệm và xây dựng hệ thống mã định danh thống nhất đối với vật liệu xanh. Đồng thời, việc thiết lập bộ tiêu chí chung, minh bạch cho dán nhãn sản phẩm là cần thiết, nhằm khắc phục tình trạng thiếu đồng bộ như hiện nay.
Bên cạnh đó, để vật liệu xanh thực sự đi vào thực tiễn, các chuyên gia đề xuất cần có cơ chế ưu tiên sử dụng trong các công trình đầu tư công, kết hợp với chính sách hỗ trợ giảm giá thành, đẩy mạnh truyền thông và nâng cao nhận thức xã hội.
Hội thảo không đặt mục tiêu lặp lại các nội dung về cơ chế, chính sách, mà hướng tới tạo lập một không gian trao đổi cởi mở, thực chất, nơi các bên cùng chia sẻ góc nhìn từ thực tiễn, từ cơ quan quản lý, giới chuyên gia đến cộng đồng doanh nghiệp.
Thông qua các tham luận và thảo luận, nhiều vấn đề đặt ra từ thực tiễn đã được làm rõ, từ diễn biến thị trường, công nghệ sản xuất, chi phí đầu tư đến hành vi tiêu dùng. Trên cơ sở đó, các đại biểu đã gợi mở thêm nhiều giải pháp khả thi, bám sát thực tế, góp phần thúc đẩy phát triển vật liệu xây dựng xanh trong thời gian tới.
Văn Thuỳ - Quang Huy
