Thúc đẩy liên kết “Ba nhà”, đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Hội thảo tập trung tìm giải pháp tháo gỡ các điểm nghẽn trong ứng dụng khoa học, công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao hiệu quả thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Liên kết “Ba nhà” tạo động lực cho đổi mới sáng tạo

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đồng thời thúc đẩy thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 45-NQ/TW về phát huy vai trò của đội ngũ trí thức.

Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Châu Văn Minh phát biểu khai mạc hội thảo

Phát biểu khai mạc, GS.VS. Châu Văn Minh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, nhấn mạnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là những động lực quan trọng để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, đổi mới phương thức quản trị và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Theo ông, việc gắn kết các chủ thể trong hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cần được triển khai đồng bộ. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế và tạo môi trường thuận lợi; nhà trường, viện nghiên cứu cung cấp tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực; doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm trong xác định nhu cầu, đặt hàng nghiên cứu, tiếp nhận và thương mại hóa sản phẩm.

Mô hình liên kết này chỉ phát huy hiệu quả khi các bên cùng tham gia giải quyết những bài toán thực tiễn của sản xuất và đời sống, thay vì hoạt động riêng lẻ hoặc dừng ở các chương trình hợp tác mang tính hình thức.

Chia sẻ tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND thành phố Quảng Ninh Nguyễn Văn Công cho biết, trong 9 tháng đầu năm 2026, GRDP của địa phương tăng 12,54%, dẫn đầu cả nước; thu ngân sách đạt 78.781 tỷ đồng. Để duy trì đà tăng trưởng và nâng cao chất lượng phát triển, địa phương xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực quan trọng.

Quảng Ninh sẽ tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số; đồng thời tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, cơ sở nghiên cứu, đào tạo với cộng đồng doanh nghiệp. Việc xác định rõ các vấn đề cần giải quyết, gắn chương trình hợp tác với mục tiêu và sản phẩm cụ thể được xem là điều kiện để tri thức khoa học chuyển hóa thành giá trị thực tiễn.

Lấy nhu cầu thị trường làm điểm xuất phát, tháo gỡ điểm nghẽn chuyển giao công nghệ

Tại hội thảo, 12 tham luận tập trung phân tích những hạn chế trong liên kết giữa nghiên cứu và sản xuất, từ phương thức tổ chức hoạt động nghiên cứu, cơ chế đặt hàng nhiệm vụ khoa học và công nghệ đến bảo hộ sở hữu trí tuệ, phân chia lợi ích và phát triển nguồn nhân lực.

Quang cảnh hội thảo

Đáng chú ý, ông Nguyễn Mạnh Hùng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, đề xuất thay đổi cách tiếp cận đối với nghiên cứu ứng dụng. Thay vì chỉ đi theo trình tự từ khoa học, công nghệ đến sản phẩm rồi tìm kiếm thị trường, hoạt động nghiên cứu ứng dụng cần xuất phát từ nhu cầu thực tế và bài toán mà thị trường đang đặt ra.

Cách tiếp cận này giúp các nhà khoa học và doanh nghiệp xác định rõ hơn mục tiêu nghiên cứu, đối tượng sử dụng, khả năng ứng dụng cũng như hiệu quả kinh tế của sản phẩm. Khi nhu cầu được xác định ngay từ đầu, quá trình nghiên cứu, hoàn thiện công nghệ và phát triển sản phẩm có thể gắn chặt hơn với khả năng tiếp nhận của thị trường.

Bên cạnh đổi mới tư duy nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế và chính sách cũng là yêu cầu cấp thiết. TS. Đinh Khánh Lê, đại diện Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, cùng PGS.TS. Phan Quốc Nguyên, Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, phân tích các vấn đề liên quan đến cơ chế đặt hàng nhiệm vụ khoa học và công nghệ, quyền sở hữu trí tuệ, phân chia lợi ích và quản trị rủi ro trong chuyển giao công nghệ.

Đây là những nội dung có ảnh hưởng trực tiếp đến động lực hợp tác của các bên. Cơ chế minh bạch về quyền sở hữu, khai thác kết quả nghiên cứu và lợi ích kinh tế sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư, đồng thời khuyến khích các nhà khoa học đưa công trình ra khỏi phòng thí nghiệm, tiến tới ứng dụng và thương mại hóa.

Ở góc độ hợp tác giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp, GS.TS. Trần Thọ Đạt, Đại học Kinh tế Quốc dân, cùng ông Nguyễn Hải Triều, đại diện Tập đoàn CT Group Hi-Tech, nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ cách tiếp cận bán sản phẩm công nghệ sang cung cấp kết quả và giá trị mà công nghệ mang lại cho khách hàng. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp công nghệ phải hiểu rõ nhu cầu của đối tác, chứng minh hiệu quả ứng dụng và đồng hành trong quá trình triển khai giải pháp.

Hội thảo cũng đề cập vai trò của giáo dục nghề nghiệp trong đào tạo lực lượng lao động kỹ thuật có khả năng tiếp nhận và vận hành công nghệ mới. Các ý kiến cho rằng liên kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp cần được tăng cường để chương trình đào tạo sát hơn với yêu cầu sản xuất, qua đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ đổi mới công nghệ.

Từ thực tiễn triển khai các công trình khoa học, TS. Lê Văn Tri, Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ Sinh học và Môi trường (Biogroup), nêu những vướng mắc về cơ chế tài chính và thủ tục công nhận sản phẩm mới. Trong khi đó, TS. Anh hùng Lao động Hoàng Đức Thảo, Chủ tịch BUSADCO, chia sẻ kinh nghiệm nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa các sản phẩm phục vụ hạ tầng đô thị, bảo vệ môi trường. Những ý kiến này cho thấy, bên cạnh năng lực nghiên cứu, khả năng đưa sản phẩm vượt qua các rào cản về thủ tục, tài chính và thị trường có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả đổi mới sáng tạo.

Phát biểu kết luận hội thảo, ông Ngô Đông Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, nhấn mạnh mô hình liên kết “Ba nhà” không thể chỉ dừng ở lý thuyết hay các biên bản ghi nhớ, mà phải được hiện thực hóa bằng những sản phẩm thương mại cụ thể, đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước và địa phương.

Các ý kiến tại hội thảo là cơ sở để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện thể chế và cơ chế phối hợp giữa Nhà nước, cơ sở nghiên cứu, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp. Qua đó, thúc đẩy hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có sự gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu, phát triển công nghệ và thị trường, đưa khoa học, công nghệ thực sự trở thành động lực nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Theo Vusta