Trí tuệ nhân tạo mang đến cơ hội để ngành Cơ khí có bước tiến mang tính đột phá

Trí tuệ nhân tạo không còn xa lạ mà đã hiện diện sâu rộng trong mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội. Ngành Cơ khí - “xương sống” của nền kinh tế và nền tảng của nhiều ngành công nghiệp cũng đang bước vào quá trình chuyển đổi mạnh mẽ. Việc ứng dụng AI hứa hẹn tạo bứt phá về năng suất, chất lượng sản phẩm, tối ưu quy trình và giảm rủi ro.

Ngày 18/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phối hợp với Tổng hội Cơ khí Việt Nam tổ chức Hội thảo “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chế tạo sản phẩm cơ khí”.

GS.TS. Nguyễn Lạc Hồng - Nguyên Phó Giám đốc Học viện Kỹ thuật Quân sự, Phó Chủ tịch Tổng hội Cơ khí Việt Nam khẳng định, trí tuệ nhân tạo đang tái định hình ngành cơ khí, đưa thiết kế và gia công từ mô hình truyền thống sang sản xuất thông minh dựa trên dữ liệu. AI đang chuyển đổi ngành cơ khí toàn cầu từ "điều khiển theo quy tắc" sang "học từ dữ liệu". Đối với Việt Nam, đây là chìa khoá nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập công nghiệp 4.0.

GS.TS. Nguyễn Lạc Hồng cho hay, trong thiết kế cơ khí, AI có nhiều ứng dụng, trong đó có một số ứng dụng nổi bật, bao gồm: Thiết kế sinh tạo (Generative Design), Tối ưu hóa hình học (Topology Optimization) và mô hình thay thế (Surrogate Model), Tự động kiểm tra và sửa lỗi thiết kế. Ảnh: Hoàng Tùng

Đồng thời, GS.TS. Nguyễn Lạc Hồng cũng đưa ra giải pháp và định hướng bằng cách xây dựng nền tảng dữ liệu công nghiệp quốc gia, việc ứng dụng chủ yếu chỉ ở một số các tập đoàn lớn, phát triển nguồn nhân lực liên ngành, hỗ trợ chuyển giao công nghệ và tài chính, xây dựng hệ sinh thái AI trong cơ khí.

PGS.TS. Bùi Văn Hạnh - Trung tâm Nghiên cứu Công nghệ Hàn và Ghép nối, Đại học Bách Khoa Hà Nội cho biết, sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo đang tạo nên một bước ngoặt trong ngành sản xuất hàn, chuyển đổi quá trình này từ mô hình sản xuất dựa vào kinh nghiệm sang mô hình điều khiển thông minh dựa trên dữ liệu.

Đối với PGS.TS. Bùi Văn Hạnh, AI không chỉ hỗ trợ lập kế hoạch và thiết kế quỹ đạo hàn tối ưu mà còn đóng vai trò trung tâm trong điều khiển thời gian thực, giám sát chất lượng và dự đoán khuyết tật. Nhờ đó, toàn bộ chuỗi sản xuất hàn từ chuẩn bị, thao tác, đến kiểm tra sau hàn đang dần trở thành một quy trình số hóa, tự động và thích nghi. Ảnh: Hoàng Tùng

Việc tích hợp các kỹ thuật như học sâu, học tăng cường và cảm biến đa nguồn giúp hệ thống hàn có khả năng “cảm nhận” tương tự con người, đồng thời ra quyết định tối ưu với tốc độ và độ chính xác vượt trội. Điều này mở ra khả năng xây dựng dây chuyền hàn thông minh, nơi robot hàn, cảm biến, và mô hình AI tương tác liên tục, hướng tới sản xuất tự chủ, chất lượng ổn định và chi phí tối ưu.

Theo PGS.TS. Bùi Văn Hạnh, để khai thác hiệu quả tiềm năng của AI trong công nghiệp hàn Việt Nam cần tập trung vào ba định hướng trọng tâm:

• Xây dựng cơ sở dữ liệu hàn chuẩn hóa và mở, cho phép huấn luyện và đánh giá mô hình AI trên dữ liệu phong phú, đa dạng về vật liệu, phương pháp và điều kiện hàn.

• Phát triển giải pháp robot hàn tích hợp AI nội địa bao gồm cả phần cứng và phần mềm nhằm giảm phụ thuộc vào nền tảng nước ngoài và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ.

• Đào tạo đội ngũ kỹ sư liên ngành, kết hợp kiến thức cơ khí, điện - điện tử, điều khiển và AI hướng đến mô hình “kỹ sư hàn thông minh” đáp ứng yêu cầu của công nghiệp 4.0.

Chia sẻ về hoạt động của Tổng hội Cơ khí Việt Nam hướng đến ứng dụng AI trong cơ khí, PGS.TS. Nguyễn Ngọc Chương, Chủ tịch Tổng hội Cơ khí Việt Nam cho rằng, yếu tố quan trọng nhất là sự thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao về AI. Ngoài ra, các doanh nghiệp cơ khí nhỏ lẻ chưa đủ khả năng tài chính để đầu tư vào công nghệ hiện đại. Để giải quyết những vấn đề này, cần có chính sách hỗ trợ từ Nhà nước, đồng thời thúc đẩy hợp tác giữa các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.

Trong tương lai, định hướng phát triển AI trong ngành cơ khí tại Việt Nam cần tập trung vào các mục tiêu sau: xây dựng hệ sinh thái công nghệ hỗ trợ doanh nghiệp; đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng AI vào các lĩnh vực trọng điểm như chế tạo máy móc, tự động hóa và nông nghiệp; và đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu về AI. Với những bước đi đúng đắn, ngành cơ khí Việt Nam hoàn toàn có thể tận dụng sức mạnh của trí tuệ nhân tạo để đạt được những bước tiến vượt bậc.

Tại hội thảo, các đại biểu đánh giá cao tính thực tế khi ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chế tạo sản phẩm cơ khí trong những bài tham luận mà các chuyên gia, nhà khoa học đã trình bày. Với sự đồng lòng của các chuyên gia, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp, ngành cơ khí hoàn toàn có thể tận dụng sức mạnh của trí tuệ nhân tạo để đạt được những bước tiến vượt bậc trên trường quốc tế.